Bang California Phong Tỏa Điểm Ngắm Hải Cẩu Voi Vì Dịch Cúm Gia Cầm H5N1
Một chủng cúm gia cầm độc lực cao, từng gây thiệt hại nghiêm trọng cho quần thể hải cẩu voi ở Nam bán cầu, nay đã xuất hiện tại California, Mỹ. Thông tin này được các nhà khoa học công bố vào ngày 25/2/2026, đánh dấu lần đầu tiên virus H5N1 được phát hiện ở động vật có vú sống dưới biển tại bang này.
Phát Hiện Sớm Nhờ Giám Sát Chặt Chẽ
Theo nhóm nghiên cứu từ Đại học California - Santa Cruz và Đại học California - Davis, 7 hải cẩu voi con tại Công viên bang Año Nuevo đã có kết quả dương tính với virus cúm gia cầm HPAI H5N1. Nhiều cá thể khác, chủ yếu là hải cẩu con đã cai sữa, cũng xuất hiện dấu hiệu nghi nhiễm và đang chờ kết quả xét nghiệm. Tổng cộng khoảng 30 mẫu bệnh phẩm đã được gửi phân tích sau khi các nhà khoa học ghi nhận một số cá thể ốm và tử vong trong hai ngày 19-20/2.
Kết quả xét nghiệm do Hệ thống Phòng thí nghiệm Sức khỏe Động vật và An toàn Thực phẩm California thực hiện đã xác nhận sự hiện diện của chủng H5N1. Các nhà nghiên cứu cho biết ổ dịch được phát hiện tương đối sớm nhờ hoạt động giám sát tăng cường từ năm 2024. Quần thể hải cẩu voi sinh sản tại Año Nuevo là một trong những đàn được nghiên cứu kỹ lưỡng nhất thế giới, với hơn 60 năm theo dõi liên tục.
Triệu Chứng và Diễn Biến Dịch
Vào mùa sinh sản, kéo dài từ tháng 12 đến tháng 3, nhóm nghiên cứu có mặt tại bãi biển mỗi ngày. Sự hiện diện liên tục này giúp họ nhanh chóng nhận ra bất thường khi một số cá thể non chết và nhiều con khác có biểu hiện thần kinh như run rẩy, co giật. Bác sĩ thú y Megan Moriarty từ UC Santa Cruz cho biết khám nghiệm một cá thể cho thấy tổn thương nghiêm trọng ở não và phổi, phù hợp với diễn tiến nặng của virus.
Khi dịch bắt đầu, phần lớn hải cẩu cái trưởng thành đã cai sữa cho con và rời bãi biển. Tuy nhiên, khoảng 1.350 cá thể vẫn còn ở lại. Trung bình mỗi ngày ghi nhận thêm khoảng 5 hải cẩu con bị bệnh, chủ yếu tập trung ở phía nam bãi biển. Dù vậy, theo nhà sinh thái học Roxanne Beltran, người dẫn dắt dự án theo dõi quần thể, phần lớn đàn hiện vẫn có vẻ khỏe mạnh.
“Chúng tôi chưa thấy sự gia tăng theo cấp số nhân về số lượng thiệt hại, đó là tín hiệu đáng hy vọng”, bà nói, đồng thời thừa nhận chưa thể dự đoán diễn biến sắp tới.
Biện Pháp Phòng Ngừa và Nguy Cơ Lây Lan
Hiện còn quá sớm để xác định cơ chế lây lan cụ thể. Các nhà khoa học đang xem xét liệu virus có truyền trực tiếp giữa hải cẩu với nhau, như từng xảy ra ở Argentina, hay lây từ chim mang mầm bệnh tại bãi biển. Trước tình hình này, Công viên bang Año Nuevo đã tạm thời đóng cửa khu vực quan sát hải cẩu trong phần còn lại của mùa sinh sản và hủy toàn bộ tour tham quan.
Việc đóng cửa được thực hiện “vì sự thận trọng tối đa”, theo bà Jordan Burgess, Phó giám đốc khu vực thuộc Sở Công viên và Giải trí California, nhằm hạn chế nguy cơ con người vô tình làm lây lan mầm bệnh khi di chuyển qua các bãi sinh sản. “Chúng tôi không hoảng loạn về nguy cơ phơi nhiễm ở người, nhưng muốn đảm bảo an toàn cho cả hải cẩu và cộng đồng”, bà nhấn mạnh.
Bối Cảnh Toàn Cầu và Khuyến Cáo
Đợt bùng phát cúm gia cầm toàn cầu từ năm 2020 đã xóa sổ hàng triệu gia cầm và lan rộng sang nhiều loài động vật hoang dã. Hải cẩu và sư tử biển được đánh giá là nhóm dễ tổn thương. Những năm gần đây, hàng nghìn sư tử biển ở Chile và Peru, hàng nghìn hải cẩu voi tại Argentina và hàng trăm hải cẩu ở vùng New England, Mỹ, đã bị diệt vì H5N1.
Giới chức y tế cho rằng nguy cơ lây sang người hiện ở mức thấp, nhưng khuyến cáo du khách:
- Không tiếp cận hải cẩu.
- Không chạm vào cá thể bệnh.
- Giữ vật nuôi tránh xa khu vực này.
Các nhà khoa học đang phối hợp với cơ quan quản lý động vật hoang dã cấp bang, liên bang cùng Mạng lưới Cứu hộ Động vật có vú biển Bờ Tây để tiếp tục theo dõi và đánh giá diễn biến của ổ dịch, nhằm ngăn chặn sự lây lan ra diện rộng.
