Indonesia thu hồi giấy phép dự án thủy điện 1,67 tỷ USD sau thảm họa lũ lụt
Sau các trận lũ và sạt lở đất nghiêm trọng xảy ra tại đảo Sumatra vào năm ngoái, Chính phủ Indonesia đã quyết định thu hồi một loạt giấy phép bị cho là gây tác động tiêu cực đến rừng. Quyết định này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến dự án thủy điện Batang Toru trị giá 1,67 tỷ USD, mà còn làm lung lay niềm tin của các nhà đầu tư vào một trong những thị trường năng lượng tái tạo phát triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á.
Quyết định từ chính quyền Tổng thống Prabowo
Chính quyền của Tổng thống Prabowo Subianto đã công bố quyết định thu hồi giấy phép vào tháng trước, với lý do tăng cường thực thi pháp luật môi trường. Cụ thể, Công ty Thủy điện Bắc Sumatra (NSHE), đơn vị phát triển dự án thủy điện Batang Toru, nằm trong số 28 doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép vào ngày 20/1. Họ bị cáo buộc gây ảnh hưởng đến rừng, sau một cuộc kiểm toán khẩn cấp do Lực lượng Đặc nhiệm Quy định Khu vực Rừng thực hiện tại các tỉnh Aceh, Bắc Sumatra và Tây Sumatra.
Theo số liệu chính thức, các trận lũ và sạt lở xảy ra vào tháng 11 sau khi bão nhiệt đới Senyar đổ bộ đã khiến hơn 1.200 người thiệt mạng. Nhiều ý kiến cho rằng nạn phá rừng liên quan đến hoạt động khai thác và phát triển hạ tầng có thể làm gia tăng mức độ tàn phá của thiên tai.
Phản ứng từ các bên liên quan
Trong bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ngày 22/1, Tổng thống Prabowo nhấn mạnh rằng 28 doanh nghiệp với tổng diện tích hơn 1,01 triệu ha đã bị thu hồi giấy phép do vi phạm quy định. Ông cũng tiết lộ rằng trước đó, 4 triệu ha đồn điền đã bị tịch thu. Bộ Môi trường Indonesia đã khởi kiện dân sự đối với NSHE và 5 doanh nghiệp khác, yêu cầu bồi thường hơn 4.800 tỷ rupiah vì cáo buộc gây ảnh hưởng đến hơn 2.500 ha đất.
Bộ trưởng Môi trường Hanif Faisol Nurofiq khẳng định Indonesia áp dụng nguyên tắc bên gây tác động phải chịu trách nhiệm khôi phục môi trường. Tuy nhiên, phía Trung Quốc đã bác bỏ các cáo buộc vi phạm liên quan đến dự án. Ông Huang He, Tổng Lãnh sự Trung Quốc tại Medan, cho biết hoạt động của công ty không trái pháp luật và việc xây dựng nhà máy thủy điện đã tuân thủ các quy định của Indonesia.
Tác động đến môi trường và đầu tư
Dự án thủy điện Batang Toru có công suất 510 MW, được triển khai từ năm 2016 sau khi được chỉ định là Dự án Chiến lược Quốc gia dưới thời cựu Tổng thống Joko Widodo. Một số tổ chức môi trường lo ngại rằng dự án có thể ảnh hưởng đến môi trường sống của loài đười ươi Tapanuli đang trong tình trạng nguy cấp, với số lượng còn dưới 800 cá thể trong tự nhiên.
Năm 2019, Ngân hàng Trung Quốc đã rút khỏi vai trò tài trợ dự án sau các cuộc vận động phản đối, nhưng dự án vẫn tiếp tục với mục tiêu hoàn thành vào cuối năm 2025. Việc thu hồi giấy phép hiện nay đặt ra câu hỏi về tính minh bạch trong quy trình thông tin, khi một số quan chức năng lượng cấp cao như bà Eniya Listiani Dewi cho biết họ chưa được thông báo đầy đủ về lý do cụ thể.
Triển vọng tương lai của dự án
NSHE đã đề nghị tiến hành kiểm toán lại dự án để có thể tiếp tục triển khai. Bà Eniya xác nhận hồ sơ đã được tiếp nhận và đang chờ thực hiện. Nếu doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu khôi phục hệ sinh thái ở mức 120% diện tích bị ảnh hưởng, cơ quan chức năng sẽ xem xét khả năng cấp lại giấy phép. Trong trường hợp được khôi phục, nhà máy có thể vận hành từ tháng 10/2026.
Tuy nhiên, đại diện tổ chức môi trường Walhi cho rằng khả năng dự án bị dừng hoàn toàn vẫn còn bỏ ngỏ, và có thể xuất hiện phương án điều chỉnh công ty thực hiện dự án trong thời gian tới. Sự việc này không chỉ làm nổi bật thách thức trong việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, mà còn cho thấy sự phức tạp trong thu hút đầu tư nước ngoài tại Indonesia.
