Trong nỗ lực khắc phục cảnh báo thẻ vàng về khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) từ Ủy ban châu Âu (EC), Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ các giải pháp số hóa quản lý tàu cá và tăng cường truy xuất nguồn gốc sản phẩm thủy sản. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm minh bạch hóa chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu quốc tế và hướng tới mục tiêu gỡ bỏ thẻ vàng trong thời gian tới.
Đẩy mạnh số hóa trong quản lý tàu cá
Việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý đội tàu khai thác thủy sản đang trở thành trọng tâm của chiến lược chống IUU. Các cơ quan chức năng đã và đang triển khai hệ thống giám sát hành trình tàu cá thông qua thiết bị định vị vệ tinh (VMS), cho phép theo dõi chặt chẽ hoạt động của tàu trên biển. Hệ thống này không chỉ giúp ngăn chặn khai thác trái phép mà còn cung cấp dữ liệu thời gian thực để phân tích và ra quyết định.
Bên cạnh đó, việc số hóa hồ sơ tàu cá, bao gồm thông tin đăng ký, giấy phép khai thác và nhật ký hành trình, đang được đẩy nhanh. Điều này giúp giảm thiểu sai sót trong quản lý giấy tờ và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, thanh tra. Các địa phương ven biển cũng được yêu cầu tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin để hỗ trợ quá trình chuyển đổi số này.
Siết chặt truy xuất nguồn gốc thủy sản
Truy xuất nguồn gốc là yếu tố then chốt trong việc chứng minh tính hợp pháp của sản phẩm thủy sản xuất khẩu. Để đáp ứng yêu cầu của EC, Việt Nam đang thực hiện các biện pháp siết chặt quy trình này, bao gồm:
- Triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử trên toàn quốc, cho phép theo dõi sản phẩm từ khâu khai thác đến khi xuất khẩu.
- Tăng cường kiểm soát tại các cảng cá, đảm bảo mọi lô hàng đều có giấy tờ chứng minh nguồn gốc rõ ràng.
- Phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành như Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương và Bộ Tài nguyên và Môi trường để thống nhất quy trình.
Những nỗ lực này nhằm đảm bảo rằng sản phẩm thủy sản của Việt Nam không liên quan đến hoạt động khai thác IUU, từ đó nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này cũng góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững và hỗ trợ ngư dân trong hoạt động khai thác hợp pháp.
Thách thức và triển vọng phía trước
Mặc dù đã đạt được một số tiến bộ, Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức trong quá trình khắc phục thẻ vàng IUU. Việc triển khai công nghệ số trên diện rộng đòi hỏi nguồn lực tài chính và nhân lực lớn, đặc biệt tại các vùng ven biển còn hạn chế về cơ sở hạ tầng. Ngoài ra, nâng cao nhận thức của ngư dân về tầm quan trọng của việc tuân thủ quy định cũng là một nhiệm vụ cấp thiết.
Tuy nhiên, với quyết tâm chính trị mạnh mẽ và sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế, triển vọng gỡ bỏ thẻ vàng IUU là khả quan. Các chuyên gia nhận định rằng, nếu duy trì đà cải cách hiện nay, Việt Nam có thể sớm đạt được mục tiêu này, mở ra cơ hội xuất khẩu thủy sản ổn định và bền vững hơn. Điều này không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn khẳng định cam kết của Việt Nam trong việc bảo vệ môi trường biển và tuân thủ luật pháp quốc tế.
