Chính phủ ban hành lộ trình kiểm soát khí thải xe máy, Hà Nội và TP.HCM áp dụng từ 2027
Chính phủ vừa chính thức ban hành Quyết định số 13/2026, xác lập lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với hàng chục triệu xe mô tô, xe gắn máy trên toàn quốc. Theo đó, Hà Nội và TP.HCM sẽ là hai đô thị đầu tiên triển khai việc kiểm soát này bắt đầu từ giữa năm 2027, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm không khí và bảo vệ môi trường.
Lộ trình thực hiện theo khu vực và mốc thời gian cụ thể
Quyết định nêu rõ mốc thời gian áp dụng kiểm định khí thải dựa trên quy mô đô thị và địa giới hành chính. Đáng chú ý, riêng tại Hà Nội và TP.HCM, kể từ ngày 1/1/2028, toàn bộ xe mô tô, xe gắn máy lưu thông phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải từ Mức 2 trở lên. Đặc biệt, các phương tiện đi vào vùng phát thải thấp của Thủ đô sẽ phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Nghị quyết riêng của HĐND thành phố Hà Nội, nhằm tăng cường hiệu quả kiểm soát tại các khu vực trọng điểm.
Phân loại mức tiêu chuẩn theo đời xe và giá trị giới hạn khí thải
Chính sách mới phân loại rất cụ thể các mức giá trị giới hạn khí thải dựa trên năm sản xuất hoặc nhập khẩu của phương tiện. Đối với xe mô tô (dung tích xi lanh từ 50 cm3 trở lên) và xe gắn máy (dung tích xi lanh dưới 50 cm3), các tiêu chuẩn được áp dụng theo từng giai đoạn, đảm bảo phù hợp với công nghệ động cơ và điều kiện thực tế.
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) được quy định tại Thông tư 92/2025, có 4 mức giá trị cho phép đối với các thông số Carbon Monoxit (CO) và Hydrocarbon (HC). Trong bảng quy chuẩn, hai chỉ số quan trọng nhất cần lưu ý là CO – loại khí độc không màu, không mùi phát sinh từ quá trình cháy không hoàn toàn, và HC – thành phần nhiên liệu dư thừa bay hơi hoặc chưa cháy hết.
- Mức 1: Tiêu chuẩn "mềm" nhất cho xe đời cũ, với ngưỡng CO 4,5% và HC 1.500 ppm (động cơ 4 kỳ), được thiết kế phù hợp với công nghệ động cơ cũ như bộ chế hòa khí.
- Mức 2: Bước đệm thắt chặt tại các đô thị lớn, với chỉ số CO giữ nguyên 4,5% nhưng HC siết chặt hơn, giảm xuống 1.200 ppm (động cơ 4 kỳ) và 7.800 ppm (động cơ 2 kỳ).
- Mức 3 và Mức 4: Tiếp tục nâng cao yêu cầu, với CO giảm xuống 3,5% và 2,0%, cùng HC thấp hơn, nhằm thúc đẩy sử dụng công nghệ tiên tiến và bảo dưỡng định kỳ.
Chuẩn bị hạ tầng và nhân lực để đáp ứng nhu cầu kiểm định
Với tổng cộng hơn 74,3 triệu xe máy đang lưu hành trên cả nước, áp lực lên hệ thống kiểm định là rất lớn. Cục Đăng kiểm Việt Nam dự toán cần hơn 5.000 cơ sở thực hiện, tương ứng với hơn 5.000 bộ thiết bị đo chuyên dụng và đội ngũ 5.000 đăng kiểm viên. Để giải quyết bài toán này, phần lớn các cơ sở kiểm định dự kiến sẽ được xã hội hóa, tận dụng và nâng cấp từ hệ thống bảo dưỡng sẵn có của các hãng xe thuộc Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM).
Cùng với đó, Cục Đăng kiểm cần có hạ tầng cơ sở dữ liệu để quản lý hơn 70 triệu xe máy. Cơ quan này đang thiết kế hệ thống phần mềm kết hợp áp dụng AI để quản lý dữ liệu và có các giải pháp để người dân đưa xe kiểm định thuận lợi, nhanh chóng, hạn chế gian lận tiêu cực. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng này nhằm đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ, giảm thiểu tác động đến đời sống người dân và doanh nghiệp.
Lộ trình mới không chỉ giúp cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn mà còn thúc đẩy ngành công nghiệp xe máy phát triển bền vững, hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng trong dài hạn.
