Ngành Than-Khoáng sản Việt Nam: Hành trình phục hồi màu xanh cho vùng mỏ
Trong quá khứ, khi nhắc đến ngành than và khoáng sản, người ta thường liên tưởng ngay đến những hình ảnh ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Khói bụi dày đặc từ hoạt động khai thác, vận chuyển; việc đổ chất thải bừa bãi; nguồn nước bị ô nhiễm nặng nề; cùng những cánh rừng trơ trụi sau khai thác đã trở thành ký ức khó phai trong tâm trí người dân sinh sống tại các vùng mỏ. Tuy nhiên, trước những hệ quả ngày càng trầm trọng đối với môi trường, ngành này đã kịp thời hành động để thay đổi diện mạo.
Chuyển đổi từ nhận thức sang hành động cụ thể
Lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam đã phát đi thông điệp mạnh mẽ: "Phát triển kinh tế phải hài hòa với bảo vệ môi trường" đến tất cả các đơn vị thành viên. Đây không chỉ là một mục tiêu mà đã trở thành mệnh lệnh sống còn, một yêu cầu tất yếu cho sự phát triển bền vững. Trong những năm gần đây, quán triệt chủ trương giảm phát thải và hướng đến mục tiêu Net Zero do Đảng và Nhà nước đề ra, toàn ngành đã đạt được những thành tựu đáng kể.
- Trồng và phủ xanh hơn 2.000 hecta đất trong khu vực khai thác, riêng tại Quảng Ninh đã vượt mốc 1.800 hecta.
- Xây dựng hệ thống hồ, đập, kênh mương phục vụ tưới tiêu và bảo vệ an toàn cho cộng đồng dân cư.
- Lắp đặt 45 trạm xử lý nước thải mỏ hiện đại với công suất gần 150 triệu mét khối mỗi năm, trong đó khoảng 20% nước sạch được tái sử dụng cho sản xuất.
Đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ và hạ tầng xanh
Ngành than đã tập trung đầu tư hàng nghìn tỷ đồng vào hạ tầng xanh và công nghệ sạch nhằm giảm thiểu tác động môi trường. Các biện pháp nổi bật bao gồm:
- Xây dựng gần 50km đường băng tải thay thế vận chuyển đường bộ, cùng 110km đường mỏ chuyên dụng.
- Điện hóa và cơ giới hóa khai thác hầm lò, đồng bộ hóa thiết bị khai thác lộ thiên công suất lớn.
- Triển khai nhà máy xử lý chất thải nguy hại công suất 6.900 tấn/năm, giải quyết triệt để lượng chất thải độc hại.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định: "Chuyển đổi xanh đối với các doanh nghiệp khai thác mỏ là thách thức lớn, đòi hỏi chiến lược và lộ trình phù hợp để cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường."
Chiến lược phát triển bền vững và tầm nhìn dài hạn
Quyết định số 625/QĐ-TTg ngày 17/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển của Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam đã tạo tiền đề vững chắc. Ngành tiếp tục đẩy mạnh các nhiệm vụ:
- Phát triển hài hòa giữa sản xuất và bảo vệ môi trường, đảm bảo tăng trưởng song hành với lợi ích cộng đồng.
- Trồng và phủ xanh, cải tạo cảnh quan, phục hồi hệ sinh thái tại các khu vực đã ngừng khai thác.
- Áp dụng giải pháp kinh tế tuần hoàn, tái chế nước thải mỏ, tro xỉ nhiệt điện và đất đá thải làm vật liệu.
Ông Nguyễn Anh Chương, Giám đốc Công ty tuyển than Cửa Ông - TKV, chia sẻ: "Xác định bảo vệ môi trường là trách nhiệm, chúng tôi đã chuyển từ nhận thức sang hành động cụ thể, biến phong trào thành công việc thường xuyên của mỗi cán bộ, công nhân viên."
Hướng tới mục tiêu Net Zero 2050
Những nỗ lực của ngành than-khoáng sản trong việc "xanh hóa" sản xuất không chỉ là giải pháp ngắn hạn. Đây là hành động cụ thể hóa các chủ trương, chiến lược xuyên suốt, khẳng định quyết tâm và cam kết mạnh mẽ trong công tác bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp khoa học công nghệ, quản trị tài nguyên và phục hồi môi trường, ngành đang từng bước tiến tới tương lai phát triển xanh, bền vững, góp phần cùng cả nước hoàn thành mục tiêu Net Zero vào năm 2050.
