Quốc hội thảo luận sôi nổi về môi trường và tiết kiệm tài sản công
Sáng ngày 10/4, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại tổ về các báo cáo đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, giai đoạn 2021-2025, tình hình triển khai năm 2026 và dự kiến kế hoạch cho giai đoạn 2026-2030. Phiên thảo luận tập trung vào hai chủ đề nổi bật: bảo vệ môi trường và chống lãng phí tài sản công.
Đề xuất xây dựng bộ tiêu chí doanh nghiệp xanh
Tham gia góp ý kiến, Đại biểu Quốc hội Vương Quốc Thắng (đoàn Thành phố Đà Nẵng) đã bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến lĩnh vực môi trường, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Ông hoàn toàn thống nhất với kết quả đánh giá của Chính phủ về năm 2025 và giai đoạn 2021-2025, trong đó ghi nhận nhiều chỉ tiêu đạt và vượt mức đề ra.
Các thành tựu nổi bật về môi trường bao gồm:
- Chỉ tiêu thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt 97,58%, vượt mục tiêu 90%.
- Tỉ lệ khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt 95,37%, vượt mục tiêu 92%.
- Tỉ lệ che phủ rừng duy trì ổn định ở mức 42,03%.
- Các nguồn thải lớn được kiểm soát chặt chẽ thông qua hệ thống quan trắc tự động và truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý.
Tuy nhiên, đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế còn tồn tại. Tính đến tháng 9/2025, vẫn còn 38/435 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng chưa hoàn thành xử lý triệt để. Tỉ lệ nước thải sinh hoạt đô thị được thu gom xử lý còn rất thấp, chỉ đạt khoảng 18%. Tình trạng ô nhiễm bụi mịn tại các đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và ô nhiễm tại các khu vực sông như sông Nhuệ, Đáy, Bắc Hưng Hải vẫn diễn biến phức tạp.
Đại biểu Vương Quốc Thắng đề nghị cần làm rõ các nguyên nhân chủ quan và khách quan của những hạn chế này, bao gồm:
- Thiên tai và biến đổi khí hậu diễn biến cực đoan gây thiệt hại lớn cho hạ tầng.
- Hạ tầng thu gom nước thải sinh hoạt tại các đô thị, thành phố lớn và các làng nghề còn thiếu đồng bộ, chưa được đầu tư tương xứng.
- Công nghệ xử lý chất thải tiên tiến có giá thành cao, trong khi ngân sách địa phương còn hạn chế.
Trong năm 2026 và giai đoạn 2026-2030, đại biểu đề xuất một loạt nhiệm vụ và giải pháp quan trọng:
- Thể chế hóa lộ trình vận hành chính thức sàn giao dịch tín chỉ carbon trước năm 2027.
- Sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường; quy định bắt buộc tỉ lệ tái chế, tái sử dụng chất thải và xây dựng bộ tiêu chí doanh nghiệp xanh.
- Ứng dụng khoa học công nghệ trong bảo vệ môi trường, bao gồm sử dụng AI và UAV trong quan trắc dự báo khí tượng thủy văn và giám sát môi trường.
- Tập trung nghiên cứu và phát triển công nghệ thu hồi carbon và pin lưu trữ hiệu suất cao.
- Ưu tiên chế biến sâu các loại khoáng sản như đất hiếm, titan, bô xít phục vụ công nghiệp bán dẫn và năng lượng tái tạo.
- Sửa đổi Luật Điện lực, nghiên cứu ban hành Luật Biến đổi khí hậu, Luật Năng lượng tái tạo và phát triển mạnh thị trường hydro xanh, đẩy mạnh phát triển điện gió ngoài khơi.
Tình trạng lãng phí từ trụ sở làm việc dôi dư
Tham gia góp ý kiến, Đại biểu Quốc hội Đặng Bích Ngọc (đoàn Phú Thọ) tập trung vào công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, đặc biệt là trong quản lý và sử dụng trụ sở làm việc. Bà nhấn mạnh đây là vấn đề hết sức quan trọng, được cử tri và nhân dân đặc biệt quan tâm.
Sau thời gian dài thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đặc biệt là sau khi sáp nhập tỉnh, thực tế cho thấy tại nhiều địa phương không còn đặt trụ sở chính ở địa điểm cũ. Điều này dẫn đến số lượng trụ sở làm việc dôi dư, bỏ không hiện nay là rất lớn.
Đại biểu Đặng Bích Ngọc chia sẻ một thực tế đáng lo ngại: "Khi chúng tôi quay trở lại để dọn dẹp đồ đạc, chỉ qua vài tháng nhưng toàn bộ hệ thống đã ẩm mốc và xuống cấp rất nghiêm trọng". Bà cảnh báo nếu vấn đề này không được xử lý quyết liệt trong thời gian tới thì mức độ lãng phí sẽ vô cùng lớn.
Quá trình triển khai xử lý các trụ sở dôi dư đang gặp nhiều khó khăn, bao gồm:
- Phân cấp, phân quyền, quy trình, thủ tục phức tạp.
- Việc tổ chức thực hiện ở cơ sở còn nhiều vướng mắc.
- Nhiều cơ quan không có kinh phí để thuê lực lượng bảo vệ trông coi các trụ sở bỏ không.
- Nhiều tài sản bên trong vẫn chưa được xử lý dứt điểm, làm gia tăng nguy cơ hư hỏng, thất thoát.
Đặc biệt, tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, việc đấu giá, chuyển nhượng tài sản là vô cùng khó khăn do gắn với đất đai, vị trí không thuận lợi và hiệu quả khai thác sau khi mua không cao. Đại biểu phân tích: "Nếu đấu giá với mức giá cao thì rất khó có người mua, còn mua xong để đưa vào khai thác, kinh doanh cũng không hiệu quả".
Mặc dù đã có chỉ đạo từ Chính phủ và Bộ Tài chính, nhưng đến nay chưa thấy chuyển biến rõ ràng ở cơ sở. Các địa phương vẫn rất lúng túng trong việc xử lý các trụ sở dôi dư. Ngay cả những cơ quan đang trực tiếp quản lý tài sản này cũng rất lo lắng trước nguy cơ cháy nổ, hư hỏng, thất thoát tài sản.
Từ những phân tích trên, đại biểu Đặng Bích Ngọc đề nghị Chính phủ cần sớm có giải pháp căn cơ, quyết liệt hơn, ban hành các văn bản chỉ đạo tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương xây dựng và triển khai phương án xử lý hiệu quả các trụ sở dôi dư. Đối với những trụ sở có thể tiếp tục khai thác, sử dụng hiệu quả, cần sớm có phương án giao cho các cơ quan quản lý, bố trí công năng phù hợp. Còn đối với những trụ sở phải xử lý theo phương án khác thì cần xây dựng các bước đi và giải pháp quyết liệt để giải quyết dứt điểm, tránh thất thoát, lãng phí tài sản công.
