Trái Đất nóng lên tăng tốc: Bằng chứng mới từ nghiên cứu quốc tế
Sau ba năm liên tiếp phá vỡ các kỷ lục nhiệt độ toàn cầu, giới khoa học đang đối mặt với một câu hỏi cấp bách: Liệu biến đổi khí hậu có đang tăng tốc một cách đáng báo động? Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Geophysical Research Letters đã cung cấp câu trả lời rõ ràng: Trái Đất hiện đang nóng lên với tốc độ khoảng 0,35 độ C mỗi thập kỷ, một con số cao hơn so với các ước tính trước đây.
Nguyên nhân nghịch lý: Giảm ô nhiễm không khí lại thúc đẩy nóng lên
Điều đáng chú ý là nguyên nhân chính dẫn đến sự tăng tốc này lại mang tính nghịch lý. Các quy định chặt chẽ về nhiên liệu trong ngành hàng hải quốc tế đã làm giảm đáng kể lượng hạt ô nhiễm trong không khí. Những hạt này vốn đóng vai trò như một lá chắn, phản xạ ánh sáng mặt trời trở lại không gian và tạo ra lớp mây cách nhiệt. Khi lớp bảo vệ này mất đi, Trái Đất hấp thụ nhiều nhiệt hơn, dẫn đến hiện tượng nóng lên gia tăng.
Nhà khoa học khí hậu Stefan Rahmstorf từ Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (Đức) nhấn mạnh: "Bạn thực sự có thể nhìn thấy bằng mắt thường rằng nó đã tăng tốc". Nghiên cứu do ông và nhà thống kê Grant Foster thực hiện được xem là bằng chứng mạnh mẽ nhất cho thấy xu hướng này.
Phương pháp nghiên cứu và những phát hiện đột phá
Để đạt được con số 0,35 độ C/thập kỷ, nhóm nghiên cứu đã phân tích 5 bộ dữ liệu nhiệt độ toàn cầu hàng đầu, bao gồm cả dữ liệu từ NASA. Điểm đột phá của công trình này là việc loại trừ tác động của các yếu tố tự nhiên gây biến động khí hậu, chẳng hạn như hiện tượng El Niño (đóng góp lớn vào nhiệt độ kỷ lục năm 2023 và 2024) và các vụ phun trào núi lửa. Rahmstorf khẳng định, ngay cả khi đã trừ đi yếu tố El Niño, sự tăng tốc của quá trình nóng lên toàn cầu vẫn hiện ra rõ nét.
Nguyên nhân cốt lõi vẫn là do con người không ngừng đốt nhiên liệu hóa thạch, giải phóng lượng lớn khí thải giữ nhiệt vào khí quyển. Theo dự báo của ông Rahmstorf, với đà này, đến năm 2030, Trái Đất sẽ vượt qua ngưỡng giới hạn 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, như đã cam kết trong Hiệp định Paris năm 2015.
Hậu quả thời tiết cực đoan và tranh cãi khoa học
Hậu quả nhãn tiền của sự nóng lên tăng tốc là các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt và hạn hán ngày càng gia tăng. Nhóm nghiên cứu quốc tế World Weather Attribution cho biết chỉ riêng trong năm 2025, hàng triệu người trên toàn cầu đã phải rời bỏ nhà cửa do các thảm họa này.
Tuy nhiên, con số 0,35 độ C/thập kỷ vẫn vấp phải một số ý kiến trái chiều. Trước đó, một ước tính phổ biến cho rằng tốc độ hiện tại là 0,27 độ C/thập kỷ. Zeke Hausfather từ tổ chức Berkeley Earth nhận định phương pháp loại bỏ biến động tự nhiên trong nghiên cứu mới là "không hoàn hảo". Đồng nghiệp của ông, Robert Rohde, ước tính tốc độ thực tế vào khoảng 0,30 độ C/thập kỷ. Dù có chênh lệch nhỏ, tất cả chuyên gia đều đồng thuận: sự nóng lên toàn cầu đang thực sự tăng tốc.
Điểm nóng và lời kêu gọi hành động khẩn cấp
Hiện tượng này không diễn ra đồng đều trên toàn cầu. Một nghiên cứu sơ bộ khác do nhà khoa học Claudie Beaulieu từ Đại học California, Santa Cruz dẫn đầu đã phát hiện các "điểm nóng" có tốc độ tăng nhiệt nhanh hơn, như đông nam Trung Quốc và đông nam Mexico. Điều này trùng khớp với việc hai quốc gia này đang tích cực làm sạch không khí; khi ô nhiễm giảm, sự nóng lên bộc lộ rõ rệt hơn.
Trước tình hình khẩn cấp, ông Rahmstorf đưa ra lời kêu gọi: "Chúng ta phải thực sự ưu tiên việc cắt giảm lượng khí thải - hiện tại chúng ta còn ít thời gian hơn khi tốc độ nóng lên đã tăng nhanh". Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của các hành động mạnh mẽ và tức thời để đối phó với cuộc khủng hoảng khí hậu đang diễn biến phức tạp.
