Đề Xuất Chi 38.500 Tỷ Đồng Hồi Sinh Hệ Thống Thủy Lợi Bắc Hưng Hải
Hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, từng là công trình lớn nhất miền Bắc, đang được đề xuất đầu tư khẩn cấp với kinh phí lên tới 38.500 tỷ đồng. Mục tiêu chính là kiểm soát chất lượng nước, giảm thiểu ô nhiễm và xây dựng các khu đô thị sinh thái dọc theo tuyến kênh. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ trình Chính phủ phê duyệt dự án này vào danh mục cấp bách, nhằm giải quyết tình trạng suy thoái kéo dài.
Ba Nhóm Giải Pháp Trọng Tâm
Kế hoạch được chia thành ba nhóm giải pháp chính. Thứ nhất, hoàn thiện hạ tầng và hiện đại hóa quản lý, bao gồm cải tạo 13 công trình đầu mối quan trọng như Xuân Quan, Cầu Cát, An Thổ, Nam Kế Sặt; lắp đặt hệ thống quan trắc tự động; và gia cố các đoạn kênh xung yếu.
Thứ hai, tập trung vào kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng nước. Trọng tâm là xây dựng hệ thống xử lý nước thải tại 18 điểm đầu kênh, thu gom nguồn thải phân tán và phân cấp rõ ràng trách nhiệm quản lý giữa các địa phương.
Thứ ba, khai thác đa tầng không gian để phát triển đô thị sinh thái dọc kênh. Dự án sẽ chỉnh trang các công trình trọng điểm, kết nối du lịch và tạo quỹ đất khoảng 2.150 ha cho phát triển đô thị và dịch vụ.
Phân Bổ Kinh Phí và Thách Thức Hiện Tại
Theo dự toán, kinh phí sẽ được phân bổ như sau: Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm 6.000 tỷ đồng, Hà Nội 2.185 tỷ đồng, Bắc Ninh 2.670 tỷ đồng, Hưng Yên 13.425 tỷ đồng và Hải Phòng 14.125 tỷ đồng. Bộ này nhấn mạnh sẽ yêu cầu các địa phương tuân thủ tiêu chuẩn chung, tránh tình trạng mỗi nơi làm một kiểu, đặc biệt trong xử lý xả thải và quan trắc.
Những năm gần đây, hệ thống này đối mặt với ô nhiễm nghiêm trọng, nhiều thời điểm chất lượng nước không đạt yêu cầu tối thiểu cho tưới tiêu nông nghiệp. Ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết thách thức lớn nhất là nguồn nước cấp từ sông Hồng qua cống Xuân Quan chỉ đạt khoảng 20% lưu lượng thiết kế do mực nước sông hạ thấp. Đồng thời, xâm nhập mặn gia tăng với độ mặn trên 3‰ xuất hiện thường xuyên, vượt ngưỡng cho phép dưới 1‰.
Lịch Sử và Tầm Quan Trọng Của Hệ Thống
Được xây dựng từ năm 1958, Bắc Hưng Hải là hệ thống thủy lợi lớn nhất miền Bắc với mạng lưới kênh, đập dài hơn 200 km, cùng các trạm bơm và đê điều. Nó phục vụ tưới tiêu và thoát úng cho bốn tỉnh, thành: Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Dương. Hệ thống có nhiệm vụ cấp nước cho hơn 116.600 ha đất nông nghiệp, hỗ trợ nuôi trồng thủy sản, dân sinh và các ngành kinh tế khác.
Tuy nhiên, dưới áp lực của đô thị hóa, công nghiệp hóa và biến đổi khí hậu, hệ thống đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Ông Hiệp nhấn mạnh: "Tình trạng ô nhiễm môi trường nước kéo dài đã trở thành điểm nóng nhưng chưa được xử lý triệt để, ảnh hưởng lớn đến chức năng cấp, tiêu nước cũng như tiềm năng phát triển đa mục tiêu của công trình." Việc giải quyết ô nhiễm ở Bắc Hưng Hải đã được đặt ra từ nhiều năm nay nhưng chưa đạt hiệu quả, khiến dự án hồi sinh này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
