Điện mặt trời tại chung cư: Giải pháp tiềm năng trong mùa nắng nóng
Trong bối cảnh thời tiết ngày càng nắng nóng kéo dài, chi phí điện sinh hoạt tăng cao một cách rõ rệt, nhu cầu lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, vốn đã phổ biến tại các nhà phố, đang bắt đầu thu hút sự quan tâm của một số cư dân sống trong các tòa chung cư. Họ tìm cách tận dụng không gian ban công để triển khai giải pháp năng lượng này. Tuy nhiên, câu hỏi lớn được đặt ra là: "Liệu ở chung cư có thực sự lắp được điện mặt trời hay không?".
Pháp lý không cấm nhưng thực tế nhiều rào cản
Trao đổi với phóng viên, ông Trần Văn Hợi, Giám đốc Công ty TNHH Ánh Dương Power, cho biết việc lắp đặt điện mặt trời tại chung cư không bị cấm theo quy định pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, trên thực tế, quá trình triển khai lại không hề dễ dàng. Về mặt pháp lý, Việt Nam hiện không phân biệt loại hình nhà ở khi áp dụng các quy định liên quan đến điện mặt trời mái nhà. Đáng chú ý, các chính sách như Nghị định 58/2025/NĐ-CP tiếp tục khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo, trong đó bao gồm cả điện mặt trời áp mái.
Thế nhưng, vướng mắc lớn nhất nằm ở vấn đề quyền sử dụng mái nhà. Tại các tòa chung cư, phần mái thường thuộc sở hữu chung, do chủ đầu tư hoặc ban quản lý tòa nhà vận hành và quản lý. Vì vậy, việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời không chỉ là quyết định cá nhân của từng hộ dân, mà còn phụ thuộc vào sự đồng thuận của các bên liên quan.
Khó khăn từ mái nhà đến ban công
Cư dân sống ở tầng trên cùng của chung cư có thể xem xét lắp đặt hệ thống điện mặt trời, nhưng họ phải có sự đồng ý bằng văn bản từ chủ đầu tư hoặc ban quản lý. Đồng thời, hệ thống này cần đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến kết cấu công trình, hệ thống chống thấm và các biện pháp phòng cháy chữa cháy. Việc tự ý lắp đặt mà không có sự cho phép có thể dẫn đến những tranh chấp pháp lý phức tạp sau này.
Trong trường hợp không thể sử dụng diện tích mái, nhiều hộ gia đình chuyển sang giải pháp lắp đặt tại ban công. Mô hình này đang nhận được sự quan tâm đáng kể tại các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, đặc biệt là với những căn hộ có ban công rộng rãi và thoáng đãng.
Tuy nhiên, phương án lắp đặt tại ban công vẫn tồn tại nhiều hạn chế không thể bỏ qua:
- Diện tích ban công nhỏ hẹp khiến công suất của hệ thống thường thấp, chỉ đạt từ vài trăm W đến khoảng 1 kW.
- Hiệu quả vận hành phụ thuộc lớn vào hướng nắng: các căn hộ hướng Nam hoặc Tây Nam cho hiệu suất tốt hơn, trong khi những căn hướng Bắc gần như không khả thi.
- Hệ thống dễ bị che bóng bởi các tòa nhà cao tầng xung quanh, làm giảm hiệu quả thu năng lượng.
- Gặp khó khăn trong việc hòa lưới điện nếu thiếu các thiết bị chuyên dụng phù hợp.
Tiềm năng chưa được khai thác và các rào cản cần tháo gỡ
Thực tế cho thấy, không phải cứ có ban công là có thể lắp đặt điện mặt trời một cách dễ dàng. Chung cư vẫn được xem là khu vực còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác hiệu quả trong phát triển điện mặt trời tại Việt Nam. Nếu tận dụng tốt diện tích mái của các tòa nhà cao tầng, sản lượng điện tạo ra có thể rất đáng kể, góp phần giảm tải cho lưới điện quốc gia và tiết kiệm chi phí cho cư dân.
Tuy nhiên, các rào cản hiện nay vẫn còn tồn tại và cần được giải quyết:
- Quy định về quyền sử dụng diện tích chung tại chung cư chưa thực sự rõ ràng và cụ thể.
- Thiếu cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng giữa cư dân và chủ đầu tư hoặc ban quản lý tòa nhà.
- Chưa có hướng dẫn chi tiết và đồng bộ cho mô hình điện mặt trời áp dụng trong môi trường chung cư.
Theo chuyên gia Lê Tỉnh, việc tháo gỡ những khó khăn này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư và cộng đồng cư dân, nhằm tạo ra một khung pháp lý thuận lợi và khuyến khích đầu tư vào năng lượng sạch.
