Áp lực mạng xã hội: Từ vu khống đến đề xuất tăng án tù trong dự thảo luật
Áp lực từ những lời lẽ tiêu cực trên mạng xã hội có thể gây tổn thương lớn về tinh thần cho người trong cuộc, với hậu quả kéo dài ảnh hưởng đến danh dự, uy tín và cuộc sống. Thực tế này đang thúc đẩy các cơ quan quản lý xem xét siết chặt chế tài pháp lý.
Những câu chuyện đau lòng từ nạn nhân bị bôi nhọ
Một nữ ca sĩ tại Thành phố Hồ Chí Minh đã nhiều lần gửi đơn kêu cứu đến VTV và các cơ quan chức năng vì liên tục bị bôi nhọ trên mạng. Những tài khoản tự xưng "antifan" không ngừng dựng chuyện, từ tin đồn quan hệ ngoài luồng, được "đại gia bao nuôi" đến các thông tin nhạy cảm hơn. Dù đây chỉ là cáo buộc một chiều, thiếu bằng chứng, chúng lan truyền nhanh chóng, khiến gia đình nữ ca sĩ rơi vào trạng thái khủng hoảng kéo dài.
Không chỉ người nổi tiếng, anh N.S., một doanh nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh, cũng trở thành nạn nhân khi bị ghép ảnh, đăng bài bôi nhọ và vu khống liên quan đến khoản nợ tín dụng đen của người họ hàng. Anh chia sẻ: "Từ một khoản nợ chỉ vài triệu đồng không phải của mình, tôi đã mất những hợp đồng tiền tỉ, chưa kể danh dự, uy tín bị ảnh hưởng lâu dài".
Cuối năm 2024, chị N.O.K, một nữ tiếp viên hàng không 28 tuổi, cũng trải qua tình cảnh tương tự khi hình ảnh, số điện thoại và thông tin cá nhân bị kẻ xấu mạo danh đưa lên các trang web hẹn hò kèm nội dung bịa đặt. Hàng loạt cuộc gọi quấy rối đã đảo lộn cuộc sống của chị. Chị K bức xúc: "Một bài đăng trên mạng, nhưng đã vùi dập cả tuổi thanh xuân, danh dự, tương lai của tôi".
Dự thảo luật đề xuất tăng mức phạt để tăng tính răn đe
Theo dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự đang được Bộ Công an lấy ý kiến đến ngày 7 tháng 5 năm 2026, một số tội danh như vu khống, làm nhục người khác và quảng cáo gian dối được đề xuất nâng mức phạt. Từ mức nhẹ nhất là phạt hành chính đến các mức án cao nhất có thể xử lý hình sự, với lý do các hành vi này ngày càng phức tạp, gây bức xúc xã hội, trong khi mức xử lý hiện nay chưa tương xứng và thiếu sức răn đe.
Thực tế cho thấy, nhiều nội dung "bóc phốt", xúc phạm, vu khống hoặc quảng cáo sai sự thật trên mạng có thể thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, để lại hậu quả nặng nề hoặc mang lại doanh thu lớn. Trong khi đó, mức phạt hành chính phổ biến chỉ từ 7 đến 30 triệu đồng, tạo ra sự chênh lệch khiến không ít người sẵn sàng "đánh đổi".
Ranh giới mong manh giữa góp ý và phạm tội
Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến băn khoăn về đề xuất tăng mức chế tài, đặt câu hỏi về ranh giới giữa góp ý với phạm tội, giữa PR, quảng bá với quảng cáo sai sự thật. Thạc sĩ – Luật sư Đồng Văn Vương từ Đoàn Luật sư Hà Nội giải thích: "Quyền nói là có, nhưng không có quyền nói sai sự thật hoặc xúc phạm người khác".
Ba tiêu chí để phân định ranh giới bao gồm:
- Tính xác thực của thông tin.
- Mục đích đăng tải.
- Cách thức thể hiện.
Chỉ cần sai một trong ba yếu tố, hành vi có thể chuyển từ góp ý sang vi phạm. Đáng chú ý, ngay cả thông tin đúng sự thật nhưng nếu xâm phạm đời tư, phát tán không cần thiết và gây tổn hại danh dự vẫn có thể bị xử lý.
Hậu quả nặng nề và xu hướng gia tăng vi phạm
Theo Bộ Công an, các hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong nhóm tuổi trẻ từ 16 đến 29. Trong lĩnh vực kinh doanh, vi phạm về quảng cáo và cung cấp thông tin sai lệch cũng diễn biến phức tạp. Năm 2025, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết cơ quan chức năng đã xử phạt 14 doanh nghiệp và 6 cá nhân với tổng số tiền gần 3,6 tỷ đồng.
Luật sư Đồng Văn Vương nhận định: "Chính sự chênh lệch giữa lợi ích kinh tế hoặc sự nổi tiếng từ các hành vi vi phạm và mức phạt hành chính thấp khiến nhiều người sẵn sàng vi phạm". Ông cũng nhấn mạnh rằng không chỉ người đăng, mà cả người chia sẻ thông tin sai sự thật cũng có thể bị xử lý, vì hành vi "chia sẻ" được xem là sự thừa nhận và lan truyền thông tin vi phạm.
Giải pháp toàn diện: Từ pháp luật đến nhận thức cộng đồng
Việc đề xuất tăng hình phạt được xem là cần thiết để tăng tính răn đe, nhưng nhiều ý kiến cho rằng đây không phải là giải pháp duy nhất. Luật sư Vương nhận định: "Quan trọng hơn là nâng cao nhận thức pháp luật và xây dựng văn hóa ứng xử trên không gian mạng". Bên cạnh đó, vai trò của nền tảng, trách nhiệm của người có ảnh hưởng và cơ chế kiểm soát nội dung cũng cần được chú trọng.
Đặc biệt, với các tài khoản có sức lan tỏa lớn, hành vi vi phạm có thể gây hậu quả nghiêm trọng hơn và cần được xem xét như tình tiết tăng nặng. Luật sư Vương kiến nghị: "Nếu người vi phạm là người có ảnh hưởng, hành vi vu khống, làm nhục hoặc quảng cáo sai sự thật sẽ bị xem xét tình tiết tăng nặng vì phạm tội sử dụng mạng xã hội để phổ biến rộng rãi".
Cuối cùng, bản chất của vấn đề không chỉ nằm ở việc tăng bao nhiêu năm tù, mà quan trọng hơn là sự thay đổi về nhận thức. Khi mỗi người dùng hiểu rằng mọi hành vi trên mạng đều có thể bị truy vết và chịu trách nhiệm, pháp luật mới thực sự phát huy được hiệu quả răn đe.
