Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, El Nino đang mạnh dần từ nay đến cuối năm 2026 và có thể kéo dài sang đầu năm 2027. Xác suất xuất hiện El Nino rất mạnh hiện ở mức 60-65%. Hiện tượng này có thể diễn biến tương tự năm 2023, đạt cường độ ngang El Nino 2015-2016 và thuộc nhóm mạnh nhất kể từ năm 1950.
Nguy cơ nắng nóng kỷ lục và hạn hán
Cơ quan khí tượng cảnh báo, nếu El Nino mạnh xảy ra, Việt Nam sẽ đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng, đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Điều này làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm 2026 và đầu 2027.
Nhiệt độ dự báo cao hơn trung bình 0,5-1,5°C trong các tháng cuối năm 2026, riêng tháng 10-12 có thể cao hơn 1-2°C. Nắng nóng tại Bắc Bộ và Trung Bộ sẽ xuất hiện nhiều hơn, có thể ghi nhận các giá trị nhiệt độ vượt lịch sử.
Mưa giảm nhưng cực đoan
Lượng mưa phổ biến giảm 25-50%, rõ rệt nhất tại duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ. Tuy nhiên, trong điều kiện El Nino, vẫn có thể xuất hiện những kỷ lục về lượng mưa lớn nhất trong 24 giờ, gây ngập úng cục bộ.
TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu, lưu ý rủi ro lớn nhất có thể đến từ sự kết hợp của nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan. Ông nhấn mạnh nhóm rủi ro cần quan tâm là nắng nóng kéo dài, thiếu hụt mưa, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, nhất là tại Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long.
Rủi ro đa thiên tai tại các khu vực
Đối với Bắc Bộ và các đô thị lớn như Hà Nội, nguy cơ là nắng nóng cực đoan, stress nhiệt, mưa dông cực đoan sau tích nhiệt, dẫn đến quá tải điện, suy giảm sức khỏe cộng đồng và ngập úng cục bộ.
Miền Trung cần cảnh giác với tổ hợp nắng nóng - khô hạn xen kẽ mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất khi có bão hoặc dải hội tụ nhiệt đới. Địa hình hẹp, dốc, sông ngắn khiến mưa lớn cực đoan có thể chuyển nhanh thành lũ lớn.
Đồng bằng sông Cửu Long đối mặt rủi ro thiếu nước, dòng chảy thượng nguồn suy giảm và xâm nhập mặn mùa khô, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, cấp nước sinh hoạt và nuôi trồng thủy sản.
TS Trương Bá Kiên khuyến nghị cần quản lý rủi ro theo hướng kịch bản: miền Bắc và đô thị lớn là nắng nóng - mưa dông cực đoan - ngập úng; Trung Bộ là nắng nóng - khô hạn - bão mạnh - mưa lớn; Tây Nguyên, Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long là thiếu hụt mưa - hạn hán - thiếu nước - xâm nhập mặn.
Đây là cách tiếp cận phù hợp trong bối cảnh biến đổi khí hậu và El Nino có thể làm các cực đoan trở nên phức tạp, khó lường hơn.
