Theo báo cáo mới nhất của Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) công bố trong tháng 5, hiện tượng El Nino có khả năng xuất hiện sớm và đạt cường độ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026. Nguyên nhân chính là sự chuyển pha nhanh chóng của nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm xích đạo Thái Bình Dương (NINO3.4).
Nước biển bề mặt chuyển pha nhanh chóng
Từ đầu năm 2026, vùng nước lạnh còn sót lại của pha lạnh La Nina đã suy yếu nhanh và bị thay thế bởi nước ấm. Đến giữa tháng 4, vùng nước ấm đã phát triển rất nhanh trên phần lớn khu vực xích đạo Thái Bình Dương. Vào tháng 1 năm 2026, các báo cáo khí hậu cho thấy khu vực NINO3.4 ở mức khoảng -0,5 °C, dự báo ENSO ở trạng thái trung tính trong giai đoạn tháng 5-7. Tuy nhiên, đến giữa tháng 4, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại NINO3.4 chỉ còn -0,2 °C, và dự báo từ tháng 8-10 có khả năng xuất hiện El Nino. Cập nhật đến giữa tháng 5, nhiệt độ mặt nước biển NINO3.4 đã cao hơn trung bình nhiều năm 0,4 °C, chỉ cần tăng thêm 0,1 °C là có thể xác định El Nino xuất hiện ngay trong tháng 6.
Nhiều tín hiệu xuất hiện đồng thời
NOAA nhận định, ngoài khu vực NINO3.4, các khu vực lân cận như NINO4 và NINO3 cũng ghi nhận nhiệt độ nước biển bề mặt đạt 0,5 °C, thậm chí NINO1 và NINO2 lên tới 0,7 °C. Điều này cho thấy nhiều tín hiệu đại dương và khí quyển cùng xuất hiện đồng thời, thúc đẩy El Nino đến sớm.
Nhiệt độ tầng nước dưới mặt biển tăng nhanh
Yếu tố thứ hai là nhiệt độ tầng nước dưới mặt biển (0-300 m) đang “nạp nhiệt” rất nhanh, chuyển sang cao hơn mức trung bình. Đây là tín hiệu quan trọng vì El Nino mạnh thường bắt đầu từ lớp nước ngầm. Xu hướng nhiệt độ dưới mặt biển ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương đã tăng mạnh từ cuối năm 2025 đến nay.
Sóng Kelvin nóng liên tiếp
Yếu tố thứ ba là các đợt sóng Kelvin nóng xuất hiện liên tiếp từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, đẩy nước ấm sang phía đông. Sóng Kelvin là “làn sóng nhiệt” chạy ngầm dưới mặt biển, mang nhiệt lượng lớn và lan truyền nhanh dọc xích đạo. NOAA ví nó như “một chiếc máy bơm nhiệt” bổ sung, giải thích vì sao El Nino phát triển sớm hơn bình thường.
Gió tín phong suy yếu
Yếu tố thứ tư là gió tín phong đã suy yếu cục bộ, thậm chí xuất hiện gió tây bất thường ở trung tâm Thái Bình Dương. Gió tín phong vốn ổn định quanh năm, thổi từ đông sang tây, nên sự suy yếu của nó là dấu hiệu cổ điển báo hiệu El Nino hình thành.
Đối lưu khí quyển thay đổi
Yếu tố cuối cùng là đối lưu khí quyển suy yếu ở Indonesia và Đông Nam Á, trong khi tăng gần trung tâm Thái Bình Dương. Điều này cho thấy khí quyển đang phản ứng theo kiểu El Nino, không chỉ riêng nước biển nóng.
Từ 5 yếu tố trên, NOAA dự báo El Nino sẽ xuất hiện sớm và có thể đạt cường độ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026, kéo theo mùa mưa Nam Bộ đến muộn và nắng nóng kéo dài.
