Siêu El Nino 2026: Khuynh hướng ngày càng mạnh và những cảnh báo nghiêm trọng
Hiện tại, các dự báo về siêu El Nino vẫn mang tính cảnh báo sớm, nhưng khả năng hiện tượng này xuất hiện trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2026 là rất cao, với xác suất lên đến 61%. Theo dự đoán, El Nino sẽ kéo dài ít nhất đến cuối năm 2026 và nhiều tổ chức, chuyên gia tin rằng đây sẽ là một đợt có cường độ mạnh. Cơ quan Khí tượng và Đại dương Mỹ (NOAA) cập nhật rằng khả năng đạt cường độ "siêu El Nino" là 25%.
Lịch sử và tác động của siêu El Nino
Trong 4 thập niên qua, thế giới đã trải qua 3 đợt siêu El Nino vào các năm 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016. Một đợt được xác định là siêu El Nino khi nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực trung tâm xích đạo Thái Bình Dương cao hơn trung bình 2 độ C. PGS-TS Lê Anh Tuấn, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Biến đổi khí hậu (Đại học Cần Thơ), nhận định: "Các siêu El Nino có khuynh hướng xảy ra ngày càng mạnh hơn. Trong những đợt trước, Việt Nam chịu ảnh hưởng nặng nề, với bão mạnh và khô nóng xen kẽ, gây tổn thất lớn về nông nghiệp, thủy sản và hạ tầng." Ông khuyến cáo người dân thường xuyên theo dõi bản tin thời tiết và chuẩn bị kịch bản ứng phó, bao gồm kinh phí và vật tư dự phòng.
Diễn biến thời tiết hiện tại và dự báo tác động
Dù khí hậu đang ở trạng thái ENSO trung tính, cả nước đã trải qua đợt nắng nóng gay gắt trong 2 tuần qua, với nhiệt độ lên đến 37-39 độ C, thậm chí vượt 41 độ C ở miền Trung. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định đây là đợt nắng nóng hiếm gặp trong 10 năm qua. Từ ngày 11/3 đến 10/4, nhiệt độ trung bình tại Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế cao hơn trung bình nhiều năm 2-4 độ C.
Th.S Lê Thị Xuân Lan, nguyên Phó phòng Dự báo tại Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, chia sẻ kinh nghiệm từ siêu El Nino 1997-1998: "Nắng nóng rất gay gắt, với nhiệt độ lịch sử 40,6 độ C tại TP.HCM và 41 độ C ở Đồng Nai. Số cơn bão ít hơn, nhưng cơn bão Linda tháng 11/1997 gây thiệt hại lớn, với hơn 3.000 người chết và mất tích." Bà cảnh báo sự cộng hưởng giữa El Nino mạnh và biến đổi khí hậu sẽ làm thời tiết bất thường hơn.
Kịch bản ứng phó cho các khu vực
Theo dự báo, số cơn bão trên Biển Đông năm nay có thể giảm từ trung bình 12 cơn xuống còn khoảng 10 cơn, với 4 cơn đổ bộ đất liền. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm có thể tăng, đặc biệt vào cuối mùa. Các khu vực cụ thể dự kiến chịu ảnh hưởng như sau:
- Miền Bắc và Miền Trung: Mưa đến muộn và ít hơn, nhưng cần đề phòng mưa bão cực đoan, lũ lụt và sạt lở đất. Mùa đông có thể ấm hơn bình thường.
- Miền Trung: Đối mặt với "mùa hè rực lửa", nắng nóng kéo dài từ tháng 7-8, nhiệt độ có thể vượt giá trị lịch sử.
- Miền Nam: Mùa mưa bắt đầu từ giữa tháng 5, lượng mưa ít hơn và kết thúc sớm, dẫn đến nguy cơ hạn hán ảnh hưởng sản xuất.
Trên toàn quốc, nắng nóng và khô hạn sẽ bắt đầu sớm từ cuối năm 2026, gia tăng vào đầu năm 2027, gây thiếu nước cho thủy điện và sinh hoạt. Người dân cần tích trữ nước và chuẩn bị ứng phó.
Thiệt hại từ các đợt siêu El Nino trước
Siêu El Nino không chỉ gây nắng nóng mà còn dẫn đến thời tiết cực đoan hỗn hợp. Ví dụ, bão Linda năm 1997 gây thiệt hại kinh tế ước tính 7.200 tỷ đồng. Giai đoạn 2015-2016, khô hạn diện rộng và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long đã ảnh hưởng đến hàng triệu người và hàng trăm ngàn ha cây trồng.
Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học hỏi từ quá khứ để xây dựng giải pháp ứng phó hiệu quả, đảm bảo an toàn cho cộng đồng trước những thách thức khí hậu ngày càng phức tạp.
