Các cơ quan khí tượng quốc tế đưa ra cảnh báo về hiện tượng El Niño đang hình thành nhanh hơn dự kiến tại khu vực Thái Bình Dương, đồng thời khả năng xuất hiện một đợt El Niño cực mạnh, còn gọi là "Siêu El Niño", vào cuối năm 2026 đang gia tăng đáng kể.
Dự báo Siêu El Niño với xác suất 100%
Theo Trung tâm Dự báo FOX, Trung tâm Dự báo Thời tiết hạn vừa Châu Âu (ECMWF) đã công bố mô hình dự báo dài hạn tháng 5, nâng xác suất xuất hiện một sự kiện Siêu El Niño vào tháng 11 năm 2026 lên mức 100%. Hồi tháng 3, dữ liệu dự báo mới chỉ kéo dài tới tháng 9 và khả năng đạt ngưỡng siêu El Niño chỉ khoảng 55%.
Trong báo cáo cập nhật mới, Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết xác suất El Niño đạt cường độ mạnh hoặc rất mạnh hiện ở mức khoảng 66%. Cơ quan này cũng nâng khả năng hiện tượng El Niño kéo dài qua mùa Đông ở Bắc Bán cầu lên tới 96%.
El Niño là gì và nguyên nhân hình thành
El Niño là hiện tượng nóng lên bất thường của lớp nước biển bề mặt tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương xích đạo. Sự thay đổi nhiệt độ đại dương này có thể làm biến đổi hoàn lưu khí quyển toàn cầu, gây ra nhiều hình thái thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, cháy rừng, mưa lớn và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới.
Các nhà khoa học nhận định nguyên nhân chủ yếu là do một khối nước ấm rất lớn đã hình thành dưới bề mặt khu vực trung tâm và Đông Thái Bình Dương trong những tuần gần đây. Khi khối nước này trồi lên mặt biển, nó sẽ thúc đẩy El Niño phát triển mạnh hơn trong mùa Hè và mùa Thu năm nay.
Xác suất Siêu El Niño tăng nhanh
Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ cho biết xác suất xuất hiện "Super El Niño" trong giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 đã tăng từ khoảng 25% lên gần 33% chỉ trong vòng một tháng. Nếu xảy ra, đây sẽ là đợt El Niño cực mạnh đầu tiên kể từ giai đoạn 2015-2016, thời kỳ được ghi nhận là một trong những đợt El Niño mạnh nhất kể từ năm 1950.
Tác động của El Niño tại Việt Nam
Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Qua số liệu quan trắc, nhiệt độ mặt nước biển đang tăng nhanh trong một tháng qua. Nếu tuần cuối tháng 3/2026, nhiệt độ bề mặt nước biển còn thấp hơn trung bình nhiều năm 0,3 độ C, thì đến tuần đầu tháng 5/2026, nhiệt độ đã tăng lên cao hơn trung bình từ 0,4-0,5 độ C, tương ứng trạng thái ENSO trung tính.
Dự báo hiện tượng ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính từ nay đến khoảng tháng 6/2026. Sau đó, khả năng cao El Niño cường độ từ trung bình đến mạnh xuất hiện vào tháng 6-8/2026 (xác suất 80-90%), đạt cường độ rất mạnh với xác suất 20-25% trong tháng 10-12/2026 và có thể duy trì sang năm 2027.
Trong điều kiện El Niño, nhiệt độ các tháng ở hầu hết các vùng của Việt Nam có xu thế cao hơn trung bình. Nắng nóng xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn, khả năng xuất hiện nhiều kỷ lục về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối. Hoạt động của bão/áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều nhưng tiềm ẩn tính chất dị thường về cường độ và quỹ đạo.
El Niño thường gây thâm hụt lượng mưa ở đa phần diện tích cả nước với mức phổ biến từ 25-50%. Nguy cơ cao xảy ra khô hạn cục bộ hoặc diện rộng ở những nơi có nhu cầu dùng nước nhiều cho sản xuất và sinh hoạt trong các tháng mùa khô năm 2026.
Tác động đến doanh nghiệp
Theo báo cáo từ tháng 3 của Vietcap, các tổ chức dự báo cho rằng El Niño sẽ quay trở lại từ tháng 8/2026, tác động tích cực nhẹ đối với nhiệt điện và tiêu cực nhẹ đối với điện tái tạo; kỳ vọng nguồn cung điện vẫn đầy đủ. Vietcap cho rằng nguồn cung điện trong nửa cuối năm có thể gặp nhiều thách thức hơn nếu El Niño nghiêm trọng xảy ra và giá than, khí duy trì ở mức cao.
Về tác động cụ thể, Vietcap dự báo lợi nhuận sau thuế của các nhà máy nhiệt điện than (QTP, PPC) có thể tăng nhẹ nhờ sản lượng tăng bù đắp giá than cao. Đối với nhiệt điện khí (NT2, POW), tác động trung lập do sản lượng tăng bù đắp giá khí đầu vào cao hơn. Trong khi đó, các doanh nghiệp điện tái tạo (REE, HDG, PC1) có rủi ro giảm nhẹ do El Niño gây áp lực lên lợi nhuận mảng thủy điện.
