Trong những ngày gần đây, trên địa bàn TP.HCM nói riêng và Nam Bộ nói chung, mưa đã xuất hiện nhiều hơn. Tuy nhiên, nhiều người vẫn cảm thấy thời tiết oi bức, nắng nóng gay gắt. Một số khu vực chỉ có vài cơn mưa, khiến nhiều người thắc mắc liệu mùa mưa đã bắt đầu hay chưa.
Nam Bộ chính thức vào mùa mưa
Ông Trần Văn Hưng, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, giải thích rằng dựa trên số liệu quan trắc mưa trong tháng 5 và các tiêu chí xác định mùa mưa, có thể khẳng định Nam Bộ đã bước vào mùa mưa. Một số khu vực như Cà Mau, phía tây nam An Giang, Đồng Nai và Tây Ninh đã có mưa từ đầu tháng 5. Đến giữa tháng 5, khi độ ẩm tăng cao, giông xuất hiện diện rộng, nhiều nơi ghi nhận mưa lớn từ ngày 15.5. Tại TP.HCM, khu vực trung tâm và phía đông nam (Vũng Tàu cũ) cũng đã vào mùa mưa, trong khi phía bắc như Củ Chi, Hóc Môn và Bình Dương cũ đã có mưa từ đầu tháng.
Ông Hưng cho biết những cơn mưa đầu tháng 5 là mưa giông nhiệt, không kéo dài, xen kẽ nắng mạnh gây oi bức. Độ ẩm cao kết hợp nắng nóng khiến nhiệt độ cảm nhận thực tế cao hơn 3-4 độ C so với số liệu đo được.
Dự báo mưa lớn cực đoan và ảnh hưởng của El Nino
Hiện tại, các chỉ số khí hậu cho thấy tháng 5 vẫn ở trạng thái ENSO trung tính. Tuy nhiên, dự báo từ các trung tâm khí tượng thế giới cho thấy sự chuyển pha sang El Nino diễn ra nhanh, khả năng bắt đầu từ tháng 6, với cường độ trung bình kéo dài từ tháng 6 đến tháng 8.2026 và mạnh dần vào cuối năm. Trong những tháng đầu mùa mưa, El Nino chưa ảnh hưởng nhiều đến gió mùa tây nam, nhưng các yếu tố khác sẽ kích hoạt gió mùa hoạt động mạnh. Do đó, cuối tháng 5 và tháng 6, mưa giông sẽ gia tăng. Tổng lượng mưa có khả năng xấp xỉ hoặc vượt trung bình nhiều năm. Đặc biệt, sẽ xuất hiện nhiều cơn mưa lớn cực đoan với cường độ mạnh, thời gian ngắn, kèm giông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Tại các khu vực đô thị, nguy cơ ngập sâu và rộng như trận mưa chiều 21.5 ở Bạc Liêu (nay thuộc Cà Mau) sẽ gia tăng.
Thời tiết đối lập khi El Nino ổn định
Đại diện Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ dự báo từ tháng 7-8, khi El Nino hoạt động ổn định, thời tiết Nam Bộ sẽ có sự đối lập rõ rệt: gia tăng hạn bà chằn trong mùa khô và các đợt giảm mưa trong mùa mưa nhiều hơn trung bình. Số ngày mưa có thể ít hơn, nhưng mưa lớn cực đoan vẫn xuất hiện nhiều, kèm theo lốc, sét, gió giật mạnh. Người dân cần chủ động ứng phó trong sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Quản lý nguồn nước là ưu tiên hàng đầu, các địa phương cần trữ nước trong hồ chứa, ao đầm khi có mưa lớn để dự phòng cho giai đoạn khô hạn giữa mùa.
Mùa mưa kết thúc sớm
Từ tháng 9.2026, El Nino hoạt động mạnh dần, gió mùa tây nam yếu đi và kết thúc sớm hơn trung bình 7-15 ngày. Dự báo mùa mưa năm nay ở Nam Bộ sẽ kết thúc sớm. Các địa phương cần có phương án ứng phó với khô hạn cuối năm. Trong nông nghiệp, cần chuyển đổi cây trồng chịu hạn, áp dụng tưới tiết kiệm nước như tưới nhỏ giọt, phun mưa. Theo dõi sát dự báo xâm nhập mặn, đặc biệt ở vùng hạ lưu sông Tiền, sông Hậu. Trong sinh hoạt, cần tiết kiệm nước sạch. Các địa phương cần có kế hoạch cung cấp nước dự phòng cho vùng khó khăn. Ngoài ra, hạn hán cuối năm làm tăng nguy cơ cháy rừng, cần kiểm soát chặt nguồn lửa, đặc biệt ở rừng tràm, rừng ngập mặn.
Nắng nóng gay gắt ở miền Bắc và Trung
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (NCHMF), từ 21.4 đến 20.5, lượng mưa ở Nam Bộ và Tây Nguyên thấp hơn trung bình 40-80%, riêng trung Trung Bộ có nơi thấp hơn 90%. Trong khi đó, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ cao hơn 30-80%, riêng Quảng Ninh và Hà Tĩnh cao hơn 100-200%. Đặc biệt, đợt mưa lớn từ 16-21.5 ghi nhận lượng mưa 24 giờ lên tới 200-300 mm. Sau khi đợt mưa kết thúc, áp thấp nóng phía tây hoạt động mạnh trở lại. Từ 22.5, nắng nóng xuất hiện ở miền Trung; từ 23.5 gia tăng cường độ và mở rộng ra Bắc Bộ. Đợt nắng nóng này có thể kéo dài đến 28.5, với nhiệt độ vượt 40 độ C ở một số nơi.
Chuyên gia thời tiết Lê Thị Xuân Lan cho biết miền Trung mới bắt đầu mùa nắng nóng, cao điểm vào tháng 7-8 và kết thúc vào nửa cuối tháng 9. Với El Nino, nắng nóng sẽ gay gắt hơn, nhiệt độ cao nhất vượt 40 độ C, nhiều nơi lên 41-42 độ C. Mùa mưa sẽ đến muộn, có thể từ đầu tháng 10 và kết thúc sớm. Mưa ở miền Trung thường cực đoan, kèm lũ quét, sạt lở đất. Cơ quan quản lý hồ đập thủy điện, thủy lợi cần theo dõi dự báo để ứng phó và tích trữ nước phù hợp.
