Dự báo thiên tai năm 2026: Nắng nóng gay gắt và mưa lớn cục bộ gia tăng
Mới đầu hè, nhưng nhiệt độ tại nhiều khu vực trên cả nước đã lên đến mức cao đáng báo động. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 6/4, có 25 trạm quan trắc tại 13 tỉnh, thành phố từ Lai Châu, Điện Biên, Sơn La đến các tỉnh từ Thanh Hóa - Đắk Lắk ghi nhận nhiệt độ từ 38 đến dưới 40 độ C. Đặc biệt, ba trạm đã vượt ngưỡng 40 độ C, bao gồm Tây Hiếu (Nghệ An) 40,3 độ C, Hương Sơn (Hà Tĩnh) 40,1 độ C và Đồng Hới (Quảng Trị) 40,2 độ C. Khu vực Nam Bộ cũng chịu ảnh hưởng của nắng nóng với nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35-36 độ C, có nơi trên 36 độ C.
ENSO chuyển pha mạnh: Gia tăng tính cực đoan của thiên tai
Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhận định, năm 2026 là thời điểm ENSO sẽ chuyển pha mạnh từ La Niña sang trung tính và có khả năng chuyển sang El Niño từ giữa năm với xác suất cao. Điều này dự báo sẽ làm gia tăng rõ rệt tính biến động, cực đoan và khó lường của thiên tai trên phạm vi toàn quốc.
Cụ thể, nắng nóng được dự báo sẽ xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt hơn so với năm 2025, tập trung chủ yếu từ tháng 4 đến tháng 8. Nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn được cảnh báo sẽ gia tăng, đặc biệt tại các khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Mưa lớn cục bộ và mùa bão khó dự đoán
Về lượng mưa, dự báo tổng lượng mưa và số đợt mưa diện rộng trong năm nay có thể xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, mưa lớn cục bộ với cường suất rất lớn có xu hướng gia tăng, dễ dẫn đến ngập úng đô thị, lũ quét và sạt lở đất, đặc biệt trong các thời kỳ chuyển mùa như tháng 4-5 và tháng 9-10.
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết: "Hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong năm 2026 có khả năng không nhiều hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, trong điều kiện khí hậu hiện nay, quỹ đạo và thời điểm xuất hiện bão ngày càng khó dự báo chính xác, có thể xuất hiện các trường hợp bất thường."
Thiệt hại từ thiên tai năm 2025 và bài học ứng phó
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thiên tai năm 2025 đã diễn ra dồn dập, khốc liệt và trên phạm vi rộng với nhiều yếu tố bất thường, vượt mức lịch sử. Thống kê cho thấy thiên tai đã làm 484 người chết và mất tích, 811 người bị thương, 4.259 nhà bị sập, đổ hoặc trôi, hơn 350.000 nhà bị hư hỏng và tốc mái. Khoảng 547.000 ha lúa, hoa màu và 322.000 ha cây trồng khác bị ngập úng, gây thiệt hại nặng nề. Tổng thiệt hại về kinh tế ước tính lên đến hơn 104.000 tỷ đồng.
Trước dự báo thời tiết cực đoan cho năm nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh việc các bộ, ngành Trung ương và địa phương cần:
- Hoàn thiện thể chế và pháp luật phòng, chống thiên tai theo hướng đồng bộ, thống nhất.
- Phân định rõ chức năng của các bộ, ngành để tránh chồng chéo.
- Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của địa phương theo mô hình chính quyền hai cấp.
Vai trò của dự báo và công nghệ trong phòng chống thiên tai
Một trong những bài học quan trọng trong phòng, chống thiên tai là vai trò của công tác dự báo và cảnh báo. Thông tin dự báo cần được cung cấp từ sớm, từ xa, kịp thời và chính xác để giúp cơ quan chức năng và người dân chủ động ứng phó.
Ông Cao Đức Phát, Chủ tịch Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai, đề nghị: "Ngành khí tượng thủy văn cần có những giải pháp hiệu quả hơn để đưa thông tin dự báo và cảnh báo đến sát hơn và nhanh hơn tới các cộng đồng dân cư. Đặc biệt, cần thúc đẩy việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự báo và cảnh báo thiên tai."
Ra mắt ứng dụng "Thời tiết Việt Nam KTTV"
Sáng 7/4, Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đã ra mắt ứng dụng "Thời tiết Việt Nam KTTV". Ứng dụng này cung cấp dữ liệu thời tiết theo thời gian thực và tích hợp cảnh báo thiên tai, khai thác nguồn dữ liệu từ hơn 2.600 trạm quan trắc toàn quốc, kết hợp với tám trạm radar thời tiết và các mô hình dự báo số trị.
Dữ liệu về mưa, nhiệt độ, độ ẩm và gió được cập nhật mỗi 10 phút, cho phép người dùng theo dõi sát sao diễn biến thời tiết tại vị trí thực tế. Ứng dụng còn có khả năng cung cấp dự báo thời tiết đến 10 ngày, hiển thị theo chu kỳ 3 giờ, giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống và ứng phó với thiên tai.
