Trong khi nhiều người đang phải đối mặt với áp lực chi phí sinh hoạt và việc làm, tài sản của giới tỷ phú toàn cầu đã vọt lên mức kỷ lục 20.100 tỷ USD, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) và thị trường tài sản.
Khối tài sản tăng trưởng chưa từng có
Chỉ trong vòng một năm, khối tài sản của giới tỷ phú toàn cầu đã tăng thêm khoảng 4.000 tỷ USD, từ 16.100 tỷ USD lên 20.100 tỷ USD. Theo phân tích từ The New York Times dựa trên dữ liệu của EU Tax Observatory, đây là tốc độ gia tăng tài sản mạnh nhất từng được ghi nhận đối với tầng lớp siêu giàu. Con số này gây chú ý không chỉ vì quy mô khổng lồ mà còn bởi bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đang đối mặt nhiều thách thức. Tại nhiều quốc gia, người lao động phải thích nghi với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, cạnh tranh việc làm ngày càng gay gắt và chi phí sinh hoạt tăng cao. Trong khi đó, giá trị tài sản của nhóm giàu nhất hành tinh tiếp tục tăng tốc.
"Cỗ máy in tiền" mang tên AI
Nếu như những năm trước, AI mới dừng lại ở mức tiềm năng, thì đến năm 2026, công nghệ này đã thực sự trở thành "động cơ vĩnh cửu" tạo ra của cải. Đây không còn là cuộc chơi của riêng những gã khổng lồ phần mềm, mà là sự bùng nổ của cả một hệ sinh thái từ sản xuất chip, trung tâm dữ liệu đến điện toán đám mây. Theo ghi nhận từ Bloomberg, làn sóng startup công nghệ được định giá cực cao đã tạo ra ít nhất 19 tỷ phú AI mới chỉ trong thời gian ngắn. Điển hình như trường hợp của Anthropic, sau vòng gọi vốn gần nhất, công ty này đã giúp 7 cá nhân gia nhập hàng ngũ tỷ phú. Thậm chí, có những cặp anh em sáng lập doanh nghiệp chỉ sau 5 năm đã sở hữu khối tài sản lên tới 11 tỷ USD mỗi người. Tốc độ tạo ra của cải này được đánh giá là nhanh hơn bất kỳ cuộc cách mạng công nghiệp nào trước đây, kể cả thời kỳ bùng nổ dot-com. Đối với giới đầu tư, AI không chỉ là công cụ làm việc mà đã trở thành tài sản chiến lược. Những người nắm giữ cổ phiếu của các tập đoàn dẫn đầu như Nvidia, Microsoft hay TSMC đang hưởng trọn thành quả từ đà tăng trưởng phi mã của thị trường chứng khoán.
Kỷ nguyên của những "siêu tỷ phú" 100 tỷ USD
Tiêu chuẩn về sự giàu có đang được định nghĩa lại. Khái niệm "tỷ phú" (billionaire) giờ đây dường như đã trở nên quá phổ biến, nhường chỗ cho nhóm "centi-billionaire" - những người sở hữu trên 100 tỷ USD. Hiện thế giới đã có 20 người chạm tới cột mốc này với tổng tài sản khoảng 3.800 tỷ USD. Nổi bật nhất vẫn là tỷ phú Elon Musk. Theo bảng xếp hạng của Forbes, tài sản ròng của ông đã đạt mức 839 tỷ USD. Con số này thậm chí lớn hơn tổng tài sản của 3 người cuối cùng trong top 10 cộng lại. Đặc biệt, sự kiện SpaceX chuẩn bị phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào tháng 6 được dự báo sẽ là cú hích đưa Musk trở thành tỷ phú nghìn tỷ USD đầu tiên của nhân loại. Theo The New York Times, tổng tài sản của giới tỷ phú hiện tương đương gần 1/5 sản lượng kinh tế toàn cầu trong một năm. Sự tập trung tài sản này mạnh mẽ đến mức 12 người giàu nhất thế giới hiện sở hữu nhiều hơn toàn bộ 50% dân số nghèo nhất hành tinh (khoảng 4,1 tỷ người).
Bí mật đằng sau khả năng "miễn nhiễm" với thuế
Một câu hỏi lớn được đặt ra, đó là "Tại sao tài sản của giới tỷ phú lại tăng bền vững đến vậy?". Câu trả lời nằm ở chiến lược tài chính mang tên "Buy, Borrow, Die" (Mua tài sản - Vay tiền - Để lại thừa kế). Đây là một chiến lược tài chính hoàn toàn hợp pháp, được hình thành từ các quy định thuế hiện hành tại nhiều nền kinh tế lớn. Thay vì nhận lương và đóng thuế thu nhập cá nhân như người lao động bình thường, các tỷ phú tập trung vào việc sở hữu tài sản (cổ phiếu, bất động sản). Khi cần tiền mặt, họ dùng chính số tài sản này làm vật thế chấp để vay ngân hàng. Khoản vay này không bị đánh thuế. Đến khi qua đời, tài sản được chuyển cho người thừa kế với cơ sở tính thuế mới, giúp tránh được phần lớn thuế lãi vốn. Chính vì phần lớn tài sản đến từ việc tăng giá trị cổ phiếu thay vì tiền lương, mức thuế thực tế mà giới siêu giàu phải chịu đôi khi còn thấp hơn cả các ngành nghề phổ thông như giáo viên hay y tá. Theo chuyên gia Ray Madoff, phần lớn tài sản tích lũy dưới dạng cổ phiếu, trái phiếu hay du thuyền gần như nằm ngoài phạm vi đánh thuế trực tiếp.
Làn sóng chuyển giao 90.000 tỷ USD và các trung tâm mới
Bên cạnh làn sóng AI, một động lực âm thầm nhưng không kém phần mạnh mẽ đang góp phần làm phình to khối tài sản của giới siêu giàu là quá trình chuyển giao tài sản giữa các thế hệ. Ước tính khoảng 90.000 tỷ USD sẽ được chuyển từ thế hệ Baby Boomer sang con cháu trong hai thập kỷ tới, mở đường cho sự trở lại của các "triều đại tài sản". Chỉ trong năm 2026, tổng tài sản của các tỷ phú thừa kế mới đã vượt giá trị tài sản của nhóm tỷ phú tự thân gia nhập hàng ngũ tỷ phú toàn cầu. Song song với đó, bản đồ quyền lực tài chính thế giới cũng đang thay đổi. Theo Knight Frank Wealth Report 2026, tốc độ gia tăng tỷ phú nhanh nhất hiện không còn tập trung ở Mỹ hay Trung Quốc mà đang dịch chuyển sang Trung Đông và một số nền kinh tế mới nổi. Saudi Arabia được dự báo sẽ tăng 183% số lượng tỷ phú vào năm 2031, Ba Lan tăng 123%, trong khi Ấn Độ được kỳ vọng sớm vượt mốc 300 tỷ phú nhờ đà phát triển của công nghệ, hạ tầng và sản xuất. Sự bùng nổ tài sản của giới tỷ phú trong năm 2026 không đơn thuần là câu chuyện về những con số kỷ lục. Nó phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cách của cải được tạo ra và tích lũy trên toàn cầu, nơi công nghệ, thị trường tài chính và quyền sở hữu tài sản ngày càng đóng vai trò quyết định.
