Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ, đã có cuộc tiếp Đoàn đại biểu Đại học Công nghệ Texas vào ngày 13/6. Tại buổi làm việc, bà nhấn mạnh việc kết hợp giữa tài liệu giải mật của Mỹ, hồi ức của nhân chứng lịch sử và dữ liệu thực địa đã cung cấp cơ sở lịch sử, khoa học và thực tiễn quan trọng để đánh giá độ tin cậy về khu mộ liệt sỹ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng (trước đây là Nghĩa trang Đô Thành, Chí Hòa - Sài Gòn).
Chiến dịch 500 ngày đêm
Theo Phó Thủ tướng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn cao điểm triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” nhằm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin. Mục tiêu đặt ra là tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sỹ; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt; đồng thời hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sỹ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sỹ và các hài cốt được tìm kiếm, quy tập.
Để hoàn thành mục tiêu này, một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là tiếp cận, khai thác các nguồn thông tin từ phía Mỹ, trong đó Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson là đối tác đặc biệt quan trọng. Những tài liệu liên quan đến thời gian, địa điểm trong chiến tranh có thể giúp phục dựng sơ đồ chiến trường, khoanh vùng vị trí đóng quân, xác định các tọa độ có khả năng liên quan đến nơi an táng ban đầu của liệt sĩ, từ đó hỗ trợ các cơ quan chức năng đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm thực địa.
Hợp tác với Đại học Công nghệ Texas
Phó Thủ tướng hoan nghênh đề xuất thiết lập cơ chế làm việc, trao đổi thông tin định kỳ giữa Đại học Công nghệ Texas, Trung tâm Sam Johnson với các cơ quan chức năng của Việt Nam dưới sự điều hành của Ban Chỉ đạo quốc gia. Bà đề nghị Trung tâm Sam Johnson và Dự án VWAI tiếp tục đẩy nhanh việc giải mã, bàn giao các báo cáo điều tra chuyên sâu, các đầu mối tọa độ chiến trường, đặc biệt là khoảng 300 báo cáo điều tra và gần 2.000 thông tin cá nhân dự kiến được bàn giao trong năm 2026.
“Hiện nay, yêu cầu đặt ra rất khẩn trương. Chúng tôi không còn tính theo tuần, theo tháng mà đang tính theo ngày, thậm chí theo giờ, theo phút, để đạt được mục tiêu cao nhất của Chiến dịch 500 ngày đêm”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Đối với công tác kỷ vật chiến tranh, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục mở rộng diện tra cứu, cung cấp thông tin để kịp thời phân loại, trao trả cho thân nhân các gia đình liệt sĩ. Bà cũng cho biết sẽ chỉ đạo thành lập nhóm công tác đầu mối chuyên trách dưới sự điều hành trực tiếp của Ban Chỉ đạo quốc gia để tiếp nhận nguồn thông tin, báo cáo điều tra và kết quả giải mã từ Trung tâm Sam Johnson; đồng thời yêu cầu các cơ quan liên quan phối hợp chặt chẽ, đẩy mạnh đối chiếu, khai thác hiệu quả nguồn tư liệu.
Đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ còn mất tích, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson Stephen Maxner cho biết sự hợp tác giữa Đại học Công nghệ Texas, các đối tác Mỹ và Việt Nam đã được duy trì trong nhiều năm qua. Ông khẳng định sự hợp tác này sẽ tiếp tục trong tương lai nhằm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ đã hy sinh trong chiến tranh.
Đại học Công nghệ Texas được thành lập năm 1923 tại thành phố Lubbock, bang Texas (Mỹ), là trường đại học công lập lớn, được Quỹ Carnegie xếp vào nhóm đại học nghiên cứu cấp cao nhất. Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson được thành lập năm 1989 thuộc Đại học Công nghệ Texas, hiện là kho lưu trữ phi Chính phủ lớn nhất thế giới về Chiến tranh Việt Nam, lưu giữ hơn 2,7 triệu trang tài liệu thu giữ trực tiếp trên chiến trường hoặc hồ sơ tác chiến của các bên (bao gồm hồ sơ quân nhân, nhật ký, thư từ, bản đồ quân sự, không ảnh và báo cáo tác chiến).
