Vai trò của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) ngày càng được khẳng định, chính vì thế Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân đã dành nhiều chính sách quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của khối này, đặc biệt là về vốn. Cụ thể, Nghị quyết yêu cầu ưu tiên một phần nguồn tín dụng thương mại cho doanh nghiệp tư nhân, nhất là DNNVV, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo vay để đầu tư máy móc, thiết bị, công nghệ mới, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, cũng như tín dụng xuất khẩu và tín dụng theo chuỗi cung ứng. Đồng thời, khuyến khích các tổ chức tài chính cho vay dựa trên thẩm định phương thức sản xuất kinh doanh, phương án mở rộng thị trường, dữ liệu, dòng tiền và chuỗi giá trị, xem xét nhiều loại tài sản bảo đảm bao gồm động sản, tài sản vô hình, tài sản hình thành trong tương lai và hình thức cho vay tín chấp. Nghị quyết cũng yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý cho Quỹ Phát triển DNNVV theo hướng mở rộng đối tượng, đơn giản hóa và số hóa quy trình.
Thực trạng khó khăn về vốn của DNNVV
Thực tế cho thấy, việc tiếp cận vốn tín dụng nói riêng và các nguồn lực nói chung của DNNVV luôn gặp nhiều hạn chế. Nguyên nhân chính là các ngân hàng thường yêu cầu tài sản thế chấp, chủ yếu là bất động sản, trong khi đa số DNNVV lại không có tài sản đảm bảo. Điều này khiến việc mở rộng kinh doanh và biến ý tưởng thành hiện thực trở nên khó khăn. Nhiều doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội nhưng không có vốn nên đành bỏ lỡ. Vì vậy, khối DNNVV thường xuyên ở tình trạng "lẹt đẹt", không thể bứt phá.
Một doanh nhân lớn trong lĩnh vực du lịch từng chia sẻ rằng, để có tour tốt với giá hợp lý, doanh nghiệp lữ hành cần đặt trước phòng và mua trước các dịch vụ, đòi hỏi nguồn vốn lớn. Tuy nhiên, vay thế chấp thì không đáp ứng được điều kiện về tài sản, hợp đồng với khách hàng lại không được ngân hàng chấp nhận, còn vay tín chấp thì bất khả thi. Đây là một trong những lý do khiến Việt Nam có hơn 4.300 doanh nghiệp du lịch nhưng số doanh nghiệp lớn chỉ đếm trên đầu ngón tay, và thị phần khách inbound bị mất vào tay nước ngoài.
Các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo còn khó tiếp cận vốn hơn, vì tài sản của họ chủ yếu là ý tưởng, công nghệ, sáng chế, trong khi ngân hàng chỉ chấp nhận tài sản hữu hình như nhà xưởng, đất đai.
Giải pháp thí điểm sandbox và cho vay dựa trên dòng tiền
Khó khăn về vốn đã và đang trói buộc hàng vạn, hàng triệu doanh nghiệp, khiến họ không thể phát huy hết nội lực và chớp lấy cơ hội từ đổi mới sáng tạo. Do đó, đề xuất thí điểm cơ chế sandbox, cho vay dựa trên dòng tiền của Bộ Tài chính dành cho DNNVV là hết sức đúng đắn, cần thiết và cấp bách. Việc này không chỉ phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 68 mà còn tạo dư địa lớn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2030.
Trong kỷ nguyên số, một ý tưởng đột phá có thể trở thành kỳ lân công nghệ, tạo ra giá trị tương đương GDP của một quốc gia. Việt Nam đang có dân số trẻ và xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng mới, là điều kiện để chuyển sang nền kinh tế tri thức. Nếu được cởi trói về tiếp cận vốn, chúng ta hoàn toàn có thể hy vọng vào sự ra đời và bứt phá của lớp doanh nghiệp công nghệ mới, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế.
Đặt trong bối cảnh đó, đề xuất sửa đổi toàn diện các chính sách về tiếp cận tài chính với DNNVV của Bộ Tài chính cần được hiện thực hóa một cách hiệu quả và nhanh chóng nhất.
