Nằm sâu trong một con hẻm nhỏ trên đường Phạm Văn Đồng, phường Hạnh Thông, TP.HCM, chùa Bảo Long đã trải qua hơn hai thế kỷ tồn tại. Ngôi chùa cổ kính này có tuổi đời 204 năm, khởi nguồn từ một căn nhà gỗ nhỏ được xây dựng vào năm 1822.
Lịch sử hình thành và những thăng trầm
Theo Đại đức Thích Thiện Chí, trụ trì hiện tại của chùa, ngôi chùa có tiền thân là một ngôi nhà ba gian, mái ngói, với hệ thống cột kèo bằng gỗ trơn, không chạm trổ cầu kỳ nhưng vẫn toát lên vẻ trang nghiêm, mộc mạc. Giấy phép từ thời Pháp cho thấy bằng khoán chùa Bảo Long được cấp cho bà Nguyễn Thị Mẹo, người giữ chùa vào năm 1944, với diện tích khoảng 7.000 m2 đất.
Trải qua ít nhất 10 đời trụ trì, chùa Bảo Long đã trải qua nhiều biến cố lịch sử. Trong những năm tháng chiến tranh trước năm 1975, chùa từng là một căn cứ cách mạng nhỏ, nơi nuôi giấu cán bộ. Đặc biệt, vào năm 1968, chùa bị hư hại do bom đạn và sau đó được các sư trụ trì tu bổ để duy trì sự tồn tại.
Kiến trúc độc đáo và hiện vật quý giá
Điểm đặc biệt nhất của chùa Bảo Long là kiến trúc gần như nguyên vẹn bộ khung gỗ từ thời khai sơn. Dù một số bộ phận như đòn tay, rui mè đã phải thay thế do mối mọt, nhưng hệ thống cột kèo chính và mái ngói phía sau chánh điện vẫn giữ nguyên cốt cũ. Mỗi gian nhà có khoảng 16 cây cột gỗ, tạo nên không gian vững chãi, ấm cúng theo đúng phong cách nhà cổ Nam bộ.
Bên trong chánh điện, chùa lưu giữ nhiều pho tượng cổ quý bằng gỗ, như tượng Phật Tổ Như Lai, bộ tượng Ngọc Hoàng cùng Nam Tào - Bắc Đẩu, Hộ Pháp và các vị Thập Điện Diêm Vương. Những pho tượng này mang phong cách nghệ thuật tạc tượng xưa và có tuổi đời bằng với chùa. Ngoài ra, chùa còn giữ được một số hiện vật cổ như chiếc chuông đồng và bộ đèn chùm từ thời Pháp, góp phần tạo nên giá trị di sản của ngôi cổ tự.
Những thay đổi theo thời gian
Khoảng 50 năm trước, khu vực xung quanh chùa là đồng quê. Phía sau chùa là nơi có hàng trăm ngôi mộ, trong đó có mộ bà Nguyễn Thị Mẹo và các vị trụ trì đời trước. Khoảng hơn 10 năm trước, địa chỉ chùa là số 818/27/7 đường Nguyễn Kiệm, phường 3, quận Gò Vấp cũ. Sau khi TP.HCM thực hiện chỉnh trang đô thị, mở đường Phạm Văn Đồng, chùa Bảo Long nằm trong con hẻm số 26/12, thuộc phường 3, quận Gò Vấp cũ. Sau lần sáp nhập phường xã vào ngày 1 tháng 7 năm 2025, địa chỉ của chùa thuộc phường Hạnh Thông, TP.HCM.
Với diện tích ban đầu khoảng 7.000 m2 theo bằng khoán thời Pháp, hiện chùa còn quản lý khoảng 4.000 m2. Đại đức Thích Thiện Chí cho biết, theo chủ trương của thành phố, chùa đang vận động bà con di dời mộ phần để cải tạo cảnh quan môi trường. Tâm nguyện của đại đức là giữ lại mộ phần của người khai sơn và các vị tiền bối trụ trì.
Hoạt động tâm linh và xã hội
Tiếp quản vị trí trụ trì từ năm 2018 sau khi Thượng tọa Thích Thiện Quang viên tịch, Đại đức Thích Thiện Chí không chỉ chăm lo việc trùng tu chùa mà còn đặc biệt chú trọng đến việc hướng dẫn Phật tử tu tập. Chùa luôn đồng hành cùng các hoạt động xã hội qua các thời kỳ, tổ chức Tết Trung thu cho thiếu nhi, tạo sân chơi tuổi thơ, gắn kết tình cảm gia đình và gieo duyên Phật pháp.
Đại đức chia sẻ: "Mặc dù chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu và hư hại do chiến tranh và sự bào mòn bởi thời tiết, nhưng khi ta bước chân vào vẫn giữ nét cổ kính, mái chùa che chở hồn dân tộc phù dân hộ quốc. Ngôi chùa không chỉ là nơi thờ tự mà còn là điểm tựa tinh thần, nơi lưu giữ phong tục, đạo lý và nếp sống muôn đời của tổ tông."
