Cụm từ "nắng xuyên qua mây ti tích" xuất hiện trong một bản tin dự báo thời tiết gần đây đã khiến cư dân mạng thích thú, gọi đây là "tiếng Việt bản Premium" nhờ cách diễn đạt vừa lạ tai vừa gợi cảm.
Mây ti tích là gì?
Hóa ra, "mây ti tích" không phải là một cách nói văn chương ngẫu hứng, mà là một thuật ngữ khí tượng chính thức. Theo hệ thống phân loại của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) và quy chuẩn quan trắc khí tượng của Việt Nam, mây ti tích là tên tiếng Việt của loại mây Cirrocumulus (Cc), một trong 10 nhóm mây cơ bản. Đây là loại mây tầng cao, thường hình thành ở độ cao từ 6 đến 12 km trong khu vực nhiệt đới.
Mây ti tích gồm vô số cụm mây trắng rất nhỏ xếp thành từng dải hoặc gợn sóng trải rộng trên nền trời, tạo thành những hoa văn tự nhiên khiến nhiều người liên tưởng đến vảy cá hay mặt nước lăn tăn. Trong tiếng Anh, kiểu bầu trời này được gọi là "mackerel sky" (bầu trời cá thu), vì các cụm mây xếp đều như vảy cá thu. Nhiều tài liệu dịch là "bầu trời vảy cá" để dễ hình dung.
"Nắng xuyên qua mây ti tích" mô tả điều gì?
Về mặt khí tượng, lớp mây ti tích rất mỏng và nằm ở độ cao lớn, nên cho phép phần lớn ánh sáng Mặt Trời truyền xuống mặt đất. Do đó, dù có mây, người đứng dưới vẫn cảm nhận rõ trời nắng. Ánh sáng không bị che khuất hoàn toàn mà chiếu xuyên qua lớp mây cao, tạo nên khung cảnh vừa có nắng vừa có những họa tiết mây trắng trải rộng. Các trang dự báo thời tiết sử dụng cụm từ này thay vì "nắng xen mây" để mô tả chính xác trạng thái bầu trời và loại mây đang xuất hiện.
Thời tiết khi xuất hiện mây ti tích
Mây ti tích thường xuất hiện trong những ngày trời sáng, có nắng, đặc biệt khi khí quyển tầng cao có các đám mây mỏng. Do cấu tạo chủ yếu từ tinh thể băng, loại mây này hầu như không tạo mưa rơi xuống mặt đất. Theo WMO, mây ti tích đôi khi xuất hiện cùng các loại mây cao khác trước khi thời tiết chuyển biến, nhưng riêng sự xuất hiện của chúng không phải là dấu hiệu chắc chắn sắp mưa hay dông.
"Từ điển" về mây trong khí tượng
Ngành khí tượng có hơn 100 dạng mây được ghi nhận, xếp vào 10 chi mây cơ bản dựa trên hình dạng và độ cao, theo Tập bản đồ mây quốc tế của WMO. Các loại mây phổ biến gồm:
- Mây ti (Cirrus): dải mây mỏng, mềm như sợi.
- Mây ti tầng (Cirrostratus): lớp mây cao mỏng phủ thành màn.
- Mây ti tích (Cirrocumulus): cụm mây nhỏ xếp thành gợn sóng hoặc vảy cá.
- Mây trung tích (Altocumulus): mây tầng trung, khối lớn hơn mây ti tích.
- Mây trung tầng (Altostratus): lớp mây xám hoặc xanh xám phủ rộng.
- Mây tầng (Stratus): lớp mây thấp màu xám, đôi khi gây mưa phùn.
- Mây tầng tích (Stratocumulus): mây thấp dạng khối lớn nối liền.
- Mây vũ tầng (Nimbostratus): lớp mây dày xám sẫm, gây mưa hoặc tuyết kéo dài.
- Mây tích (Cumulus): mây bông trắng bồng bềnh, thường trong thời tiết đẹp.
- Mây vũ tích (Cumulonimbus): mây dày đặc, phát triển thẳng đứng, kèm mưa lớn, sét, gió giật và có thể có mưa đá.
Việc sử dụng thuật ngữ chính xác như "mây ti tích" không chỉ giúp truyền tải thông tin khoa học mà còn gợi lên vẻ đẹp của bầu trời, cho thấy ngôn ngữ khoa học không hề khô khan.
