Công khai của hồi môn: Nét văn hóa hay gánh nặng trong ngày cưới?
Trong các đám cưới truyền thống và hiện đại, việc công khai của hồi môn từ vàng cưới, sổ đỏ, xe cộ đến tiền mặt đang trở thành một chủ đề gây tranh cãi. Nhiều cặp đôi trẻ cảm thấy vừa tự hào vừa áp lực khi nhận những món quà này trước sự chứng kiến của gia đình và bạn bè. Câu hỏi đặt ra là: Liệu có nhất thiết phải công khai tất cả trong ngày trọng đại?
Quan điểm từ những người trong cuộc
Theo bà Lưu Thu Năm (50 tuổi, ngụ xã Lương Tâm, thành phố Cần Thơ), việc công khai của hồi môn cho cô dâu đã ăn sâu vào phong tục cưới hỏi. Bà chia sẻ: "Nhất thiết phải công khai của hồi môn trong ngày cưới để mọi người thấy rằng cha mẹ chồng có sự chuẩn bị, trách nhiệm lo cho hạnh phúc của hai con. Nếu cô dâu không đeo hết số lượng nữ trang đã công bố thì giống như không trân trọng tấm lòng của nhà chồng". Thông thường, bộ sính lễ vàng bao gồm số lượng và các món đồ được trình bày rõ ràng trước bàn thờ tổ tiên, với sự chứng kiến của dòng họ hai bên.
Ông Huỳnh Văn Lương (59 tuổi, ngụ xã Hồng Dân, tỉnh Cà Mau), với hơn 20 năm kinh nghiệm làm trưởng tộc, cho biết trong 10 đám cưới ông tham gia, cả 10 nhà đều yêu cầu công khai sính lễ vàng. Tuy nhiên, phong tục này có sự khác biệt theo vùng miền: có nơi cô dâu được phép đeo tiết chế để giảm bớt rườm rà, trong khi nơi khác yêu cầu đeo đủ số lượng đã công bố. Ông Lương nhận định: "Ngày nay, vàng được xem là sính lễ 'quốc dân', nhưng việc công khai thêm sổ đỏ, xe hơi có thể bị xem là phô trương".
Áp lực từ những món quà được công khai
Chị N.T.Q.N (28 tuổi, xã Lương Tâm, thành phố Cần Thơ) bày tỏ cảm xúc phức tạp khi nhận của hồi môn trong ngày cưới. Chị cho biết: "Một khi ai cũng biết mình nhận được của hồi môn là thứ gì, trị giá bao nhiêu thì trách nhiệm giữ gìn sẽ nặng nề. Là vợ chồng trẻ, có lúc chúng tôi cần phải bán những món này để khởi nghiệp, nhưng nếu bán, bạn sẽ bị người ngoài dị nghị, đàm tiếu". Không chỉ vậy, chị N. còn lo ngại rằng việc công khai này có thể làm lu mờ năng lực cá nhân, khi người ngoài cho rằng thành công là nhờ vào sự giúp đỡ của cha mẹ.
Thạc sĩ văn hóa học Thạch Chanh Đa (khoa Khoa học Chính trị, Xã hội và Nhân văn, Trường đại học Cần Thơ) nhấn mạnh rằng của hồi môn không phải là yếu tố bắt buộc trong phong tục cưới hỏi. Ông giải thích: "Phong tục cưới hỏi từ truyền thống đến hiện đại hầu như không thể thiếu các vật phẩm như trầu cau, đôi nhang đèn, rượu trà. Còn của hồi môn chỉ được xem là lễ vật 'kèm theo', có ít cho ít, có nhiều cho nhiều và không nhất thiết phải cho trong ngày cưới hỏi".
Hệ lụy từ việc công khai 'tất tần tật'
Theo thạc sĩ Thạch Chanh Đa, việc công khai toàn bộ của hồi môn có thể dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực. Ông cảnh báo: "Công khai không chỉ khiến kẻ xấu dòm ngó, mà còn tạo áp lực cho con cái. Nếu từ của cái đó mà con cái thành công thì không sao, nhưng nếu làm ăn đi xuống thì hẳn sẽ bị mọi người dèm pha, ảnh hưởng tâm lý". Ông cũng chỉ ra rằng xu hướng này có thể gây ra cảm giác mặc cảm, so sánh giữa các cặp đôi, thậm chí dẫn đến việc các gia đình đi vay mượn để tạo vẻ hào nhoáng, gây nợ nần sau hôn lễ.
Để giảm thiểu áp lực, thạc sĩ Thạch Chanh Đa đề xuất: "Nhà trai tặng của hồi môn có thể nên thỏa thuận với nhà gái. Nếu cho vàng thì chỉ cần tượng trưng, chẳng hạn mỗi loại nữ trang đeo một món là đủ. Không cần công khai giá trị từng món, phần còn lại nên cho âm thầm, chỉ biết trong nội bộ gia đình". Ông nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất trong hôn nhân là tình yêu và quyết tâm xây dựng gia đình, không nên đánh giá tương lai qua của hồi môn.
Cuối cùng, hôn lễ chỉ là khởi đầu cho hành trình dài của các cặp đôi trẻ. Việc cân bằng giữa truyền thống và hiện đại, giữa tự hào và áp lực, sẽ giúp họ xây dựng một cuộc sống hạnh phúc bền vững hơn.
