Công viên tưởng niệm 64 giáo viên, học sinh hy sinh bên sông Mã - Nơi lưu giữ ký ức đau thương
Ngày 22/4, tại công viên tưởng niệm 64 giáo viên và học sinh đã hy sinh trên công trường đắp đê sông Mã ngày 14/6/1972, tọa lạc bên dòng sông Mã thuộc phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa, không gian rộng rãi và sạch sẽ với các hạng mục đã được hoàn thiện. Nơi đây đang đón nhiều đoàn học sinh, sinh viên đến tham quan và tìm hiểu lịch sử bi tráng của quê hương.
Những xúc động từ thế hệ trẻ
Em Nguyễn Hoài An, học sinh lớp 9 ở phường Hạc Thành, chia sẻ: "Khi nghe câu chuyện về 64 thầy cô và học sinh hy sinh, em thực sự xúc động. Đó là những người ở độ tuổi đầy ước mơ như chúng em bây giờ. Qua đó, chúng em càng trân trọng hòa bình, biết ơn thế hệ đi trước và tự hào về quê hương".
Bối cảnh lịch sử đau thương
Theo tư liệu lịch sử, năm 1965, khi Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, khu vực cầu Hàm Rồng được coi là mục tiêu trọng điểm nhằm cắt đứt tuyến chi viện chiến lược. Chỉ trong hai ngày 3-4/4/1965, hàng trăm lượt máy bay đã ném bom xuống khu vực này. Trong các trận chiến bảo vệ cầu kéo dài đến năm 1972, quân và dân Thanh Hóa đã bắn rơi hàng trăm máy bay địch. Người dân địa phương lấy ngày 3/4 và 4/4 hằng năm làm ngày kỷ niệm chiến thắng Hàm Rồng.
Thảm kịch ngày 14/6/1972
Mùa mưa năm 1972, nước sông Mã dâng cao khiến nhiều đoạn đê bị tàn phá nặng nề. Để bảo vệ tuyến giao thông huyết mạch và chống lũ, tỉnh Thanh Hóa đã huy động hàng nghìn người, bao gồm giáo viên, học sinh và dân công, tham gia đắp đê đoạn Nam Ngạn – Hàm Rồng.
Khoảng 9h10 ngày 14/6/1972, khi gần 2.000 người đang lao động, máy bay Mỹ bất ngờ ném bom. Thảm kịch đã cướp đi sinh mạng của 64 giáo viên và học sinh từ trường Y sỹ và trường Sư phạm 7+3, đồng thời làm hàng trăm người bị thương. Nhiều người may mắn sống sót nhưng phải mang thương tật suốt đời.
Những nạn nhân khi ấy phần lớn là chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi với những ước mơ còn dang dở. Từ đó, người dân xứ Thanh lấy ngày 4/5 âm lịch hằng năm làm ngày giỗ chung để tưởng niệm.
Công trình tưởng niệm quy mô
Công viên tưởng niệm được khởi công vào năm 2024 với tổng vốn đầu tư hơn 125 tỷ đồng từ ngân sách, trên diện tích khoảng 2,05 ha. Công trình bao gồm hai khu vực chính trong và ngoài đê, được kết nối thành một không gian tưởng niệm thống nhất và trang nghiêm.
Khu trong đê là đền thờ 64 liệt sĩ, được thiết kế theo kiến trúc truyền thống hình chữ "đinh", gồm tiền đường và hậu cung, cùng với sân tưởng niệm, nhà trưng bày và khu tái hiện công trường đắp đê. Bên trong nhà truyền thống trưng bày nhiều hình ảnh và kỷ vật về những người đã hy sinh.
Khu ngoài đê nổi bật với tượng đài cao 18 mét làm bằng đá granit màu trắng ngà, khắc họa 7 nhân vật gồm giáo viên và học sinh trong các tư thế lao động. Toàn bộ bố cục tái hiện sinh động khoảnh khắc bi tráng khi bom đạn bất ngờ trút xuống công trường.
Ngoài ra, công viên còn có không gian tái hiện làng Nam Ngạn, bến thả hoa đăng, miếu thờ Mẫu và hệ thống cảnh quan ven sông tạo nên một tổng thể hài hòa.
Địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống
Đại diện UBND phường Hàm Rồng cho biết, từ khi mở cửa, công viên thường xuyên đón tiếp các đoàn khách, đặc biệt là học sinh và sinh viên đến tham quan, tìm hiểu lịch sử. "Công trình không chỉ có giá trị kiến trúc và mỹ thuật mà còn tái hiện sinh động sự kiện ngày 14/6/1972, góp phần giáo dục truyền thống và lan tỏa tình yêu quê hương đất nước", vị đại diện nhấn mạnh.
Tỉnh Thanh Hóa kỳ vọng nơi đây sẽ trở thành điểm du lịch văn hóa – lịch sử – tâm linh quan trọng, kết nối với các điểm tham quan khác như quần thể Hàm Rồng, đồi Quyết Thắng hay các trận địa pháo lịch sử trên địa bàn, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản cho thế hệ tương lai.
