Cuộc thi dịch văn học Việt-Trung mùa 2 chính thức khởi động với nhiều thay đổi đáng chú ý
Cuộc thi dịch văn học Việt-Trung, Trung-Việt lần thứ 2 đã được tổ chức trong khuôn khổ chương trình giao lưu văn chương giữa hai nước. Sự kiện này do Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM, Công ty CP Văn hóa Chi (Chibooks) phối hợp với Trường ĐH Hoa Sen, Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam (ĐH Ngoại ngữ Bắc Kinh), Hội Nhà văn Trung Quốc, Hội Nhà văn TP.HCM và Câu lạc bộ Đọc sách văn học Trung Quốc tại Việt Nam đồng tổ chức.
Những điểm mới trong mùa thi thứ hai
Sau thành công của mùa đầu tiên với hơn 2.000 thí sinh từ cả Việt Nam và Trung Quốc, ban tổ chức đã công bố những thay đổi quan trọng cho mùa thứ hai. Cuộc thi lần này sẽ chỉ dành riêng cho sinh viên chuyên ngành ngôn ngữ Việt và Trung ở hai nước, nhằm nâng cao chất lượng và tính chuyên môn.
Độ khó của cuộc thi cũng được tăng lên đáng kể. Thí sinh sẽ phải trải qua hai vòng thi đầy thử thách, bao gồm dịch thơ và dịch văn xuôi. Thời gian nhận bài và chấm giải bắt đầu từ ngày khởi động và dự kiến kéo dài đến hết ngày 30 tháng 8.
Các tác phẩm được lựa chọn cho cuộc thi
Đối với hạng mục dịch Việt - Trung dành cho sinh viên Trung Quốc, ban tổ chức đã lựa chọn những tác phẩm nổi tiếng của các nhà thơ Việt Nam. Ở vòng một, thí sinh sẽ dịch các bài thơ như Tương tư của Nguyễn Bính, Con cò của Chế Lan Viên, Tiếng sáo Thiên Thai của Thế Lữ, Mùa xuân chín của Hàn Mạc Tử, Từ ấy của Tố Hữu, Bài thơ tình ở Hàng Châu của Tế Hanh, Vội vàng của Xuân Diệu và Bếp lửa của Bằng Việt.
Ở vòng hai, cuộc thi sẽ chọn trích đoạn từ các tác phẩm của nhà văn Lê Minh Khuê, Nguyễn Nhật Ánh và Nguyễn Huy Thiệp, mang đến sự đa dạng về thể loại và phong cách.
Trong khi đó, hạng mục dịch Trung - Việt dành cho sinh viên Việt Nam sẽ giới thiệu tác phẩm của các nhà thơ và nhà văn Trung Quốc như Dương Thanh Từ, Điền Tương, Dương Khắc, Khâu Hoa Đông, Jidi Majia, cùng với Lưu Chấn Vân, Đông Tây, Lý Ước Nhiệt và Phàm Nhất Bình.
Đội ngũ giám khảo uy tín và chuyên môn cao
Ban giám khảo của cuộc thi bao gồm nhiều chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực ngôn ngữ và văn học. Các thành viên nổi bật gồm:
- Tiến sĩ Nguyễn Phước Lộc, Phó trưởng khoa Tiếng Trung tại Trường ĐH Sư phạm TP.HCM.
- Tiến sĩ Hồ Minh Quang, Ủy viên thường vụ Ban chấp hành Hội Hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc ở TP.HCM.
- Tiến sĩ Trần Thị Cẩm Tú, Viện trưởng Viện Đào tạo và hợp tác quốc tế, kiêm Giám đốc chương trình ngôn ngữ Trung Quốc tại Trường ĐH Hoa Sen.
- Tiến sĩ Phạm Thị Duyên Hồng, Trưởng bộ môn thực hành tiếng Trung ở Trường ĐH Ngoại ngữ-Tin học TP.HCM.
- Thạc sĩ Nguyễn Lệ Chi, Phó chủ tịch Hội đồng văn học dịch (Hội nhà văn TP.HCM), kiêm Giám đốc Chibooks.
- Nhà thơ Tăng Quảng Kiện, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội nhà văn Hoa văn quốc tế (Hồng Kông).
Những chia sẻ sâu sắc từ chuyên gia
Tại lễ khởi động cuộc thi, tiến sĩ Hồ Minh Quang đã có bài phát biểu chia sẻ về tình hình dịch thuật Việt - Trung hiện nay. Ông nhấn mạnh rằng dịch thuật không chỉ đơn thuần là chuyển ngữ, mà còn phải chuyển tải được toàn bộ thế giới trong tác phẩm đến độc giả, bao gồm không gian, văn hóa, con người và cảm xúc mà tác giả muốn truyền đạt.
Ông cũng chỉ ra rằng đây chính là lý do khiến trí tuệ nhân tạo (AI) chưa thể thay thế vai trò đặc thù của người biên dịch. Dịch thuật đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về ngữ cảnh và văn hóa, điều mà AI hiện tại chưa thể đáp ứng đầy đủ.
Những thách thức đặc thù trong dịch thuật Việt - Trung
Tiến sĩ Quang cũng đề cập đến những khó khăn cụ thể khi dịch từ tiếng Việt sang tiếng Trung. Những thách thức này bao gồm:
- Thể thơ: Thể lục bát của Việt Nam không tồn tại trong tiếng Trung, gây khó khăn trong việc bảo toàn nhịp điệu và ý nghĩa.
- Văn hóa: Các yếu tố như làng quê, phong tục Việt Nam khó có thể chuyển tải chính xác sang ngôn ngữ khác.
- Ngôn ngữ: Từ láy như lấp lánh, bâng khuâng và các sắc thái biểu cảm đặc trưng của tiếng Việt thường bị mất đi trong bản dịch.
- Giọng văn: Phong cách viết rất Việt khó có thể chuyển ngữ một cách trọn vẹn.
Những yếu tố này góp phần lý giải vì sao, mặc dù Việt Nam và Trung Quốc gần gũi về mặt địa lý, các tác phẩm văn học Việt Nam khi dịch sang tiếng Trung lại chưa tạo được nhiều tiếng vang như mong đợi.
Mục tiêu và ý nghĩa của cuộc thi
Ban tổ chức hy vọng rằng thông qua cuộc thi này, các tác phẩm văn học của cả hai nước sẽ được quảng bá rộng rãi hơn đến đông đảo bạn đọc. Đồng thời, sự kiện cũng nhằm nuôi dưỡng tình yêu văn chương và nâng cao kỹ năng biên dịch văn học cho sinh viên, góp phần thúc đẩy sự giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Cuộc thi không chỉ là một sân chơi học thuật mà còn là cơ hội để các thế hệ trẻ khám phá và trân trọng những giá trị văn hóa độc đáo của hai dân tộc.
