Hưng Đạo Vương và kênh đào chiến lược
Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn không chỉ là một vị tướng tài ba mà còn là người có tầm nhìn chiến lược về thủy lợi. Một trong những công trình tiêu biểu là kênh Tháp Vực (nay là kênh Thủy Lợi) ở vùng đất Phương Nam, được đào để phục vụ kháng chiến chống quân Nguyên Mông thế kỷ 13.
Vị trí và vai trò của kênh Tháp Vực
Kênh Tháp Vực nằm ở xã Tháp Vực, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình ngày nay. Theo các nhà sử học, kênh được đào vào năm 1285, trong cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân Nguyên Mông. Kênh dài khoảng 5 km, nối liền sông Hồng với sông Luộc, tạo thành tuyến đường thủy chiến lược, giúp quân dân nhà Trần vận chuyển lương thảo, binh lính và tổ chức phòng thủ.
Việc đào kênh Tháp Vực thể hiện tài thao lược của Hưng Đạo Vương, biến vùng đất trũng thành phòng tuyến vững chắc. Kênh không chỉ có giá trị quân sự mà còn góp phần phát triển nông nghiệp, tiêu úng, tưới tiêu cho đồng ruộng.
Dấu tích còn lại đến ngày nay
Ngày nay, kênh Tháp Vực vẫn còn tồn tại, được gọi là kênh Thủy Lợi, dài khoảng 4 km, rộng 15-20 m. Dọc hai bờ kênh, nhiều di tích lịch sử liên quan đến cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông vẫn được bảo tồn, như đền thờ Hưng Đạo Vương, bia đá ghi lại sự kiện đào kênh. Theo ông Nguyễn Văn Hùng, một nhà nghiên cứu lịch sử địa phương, "Kênh Tháp Vực là minh chứng cho sự sáng tạo và ý chí quật cường của cha ông ta trong việc sử dụng địa hình, thủy lợi để chiến thắng kẻ thù hùng mạnh".
Ý nghĩa lịch sử và bài học cho hôm nay
Công trình kênh đào của Hưng Đạo Vương không chỉ có giá trị trong quá khứ mà còn để lại bài học quý báu về việc kết hợp quốc phòng với phát triển kinh tế. Việc bảo tồn các di tích như kênh Tháp Vực góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ. Đồng thời, kênh vẫn đang phát huy hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp, giúp tiêu thoát lũ, cung cấp nước tưới cho hàng nghìn hecta đất canh tác.
Như vậy, dấu ấn của Hưng Đạo Vương ở vùng đất Phương Nam qua kênh Tháp Vực là một di sản văn hóa - lịch sử quý báu, cần được gìn giữ và phát huy.
