Liên minh châu Âu (EU) vừa chính thức công bố một tuyên bố văn hóa mới, khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc bảo vệ, thúc đẩy và hỗ trợ văn hóa trên toàn châu lục. Đây là khu vực tập trung nhiều di sản thế giới của UNESCO nhất, sở hữu kho tàng ngôn ngữ, truyền thống, nghệ thuật, kiến trúc và âm nhạc phong phú.
Quá trình xây dựng tuyên bố
Tuyên bố là kết quả của quá trình lập kế hoạch chiến lược dài hạn, bắt nguồn từ Boussole culturelle (La bàn Văn hóa) do Ủy ban châu Âu (EC) công bố vào tháng 11 năm ngoái. Động thái này thể hiện quyết tâm đưa văn hóa trở thành ưu tiên hàng đầu trong chính sách của EU.
Văn hóa là cốt lõi bản sắc châu Âu
Chủ tịch EC Ursula von der Leyen nhấn mạnh: "Văn hóa là cốt lõi của bản sắc châu Âu", đồng thời là nguồn sức mạnh kinh tế và địa chính trị của châu lục. Bà cho biết văn kiện này thể hiện cam kết của EU trong việc bảo vệ tự do nghệ thuật và đưa nghệ thuật đến gần hơn với mọi công dân, đặc biệt là giới trẻ. Bà khẳng định văn hóa phải tiếp tục là động lực cho sự đoàn kết và học hỏi.
Phản ứng từ các nhà lãnh đạo
Chủ tịch Nghị viện châu Âu Roberta Metsola cho rằng tuyên bố gửi đi tín hiệu rõ ràng rằng EU sẽ tiếp tục đặt văn hóa vào trung tâm dự án châu Âu. Bằng cách hỗ trợ các bộ óc sáng tạo, bảo vệ tự do nghệ thuật và tăng cường đa dạng văn hóa, EU không chỉ đầu tư vào thế mạnh lớn nhất của châu Âu mà còn vào hàng triệu người tài năng có khả năng thúc đẩy sự phát triển xã hội và nền kinh tế.
Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU Nikos Christodoulides nhấn mạnh: "Bằng việc ký tuyên bố này, EU gửi đi thông điệp rõ ràng: văn hóa phải được tích hợp đầy đủ vào hoạch định chính sách châu Âu như một ưu tiên chiến lược cho tương lai của khối."
Kế hoạch chiến lược bốn hướng
Tuyên bố được hỗ trợ bởi một kế hoạch chiến lược nhằm định hướng chính sách EU theo bốn hướng chính:
- Bảo vệ và tăng cường giá trị châu Âu cũng như quyền văn hóa
- Trao quyền cho các nghệ sĩ và chuyên gia văn hóa
- Sử dụng văn hóa và di sản để tạo ra sự cạnh tranh, khả năng phục hồi và gắn kết cho châu Âu
- Thúc đẩy các mối quan hệ và đối tác văn hóa quốc tế
Giải quyết thách thức
Để đạt được những mục tiêu này, EU cần giải quyết các thách thức đang đặt ra cho các ngành văn hóa và sáng tạo, bao gồm:
- Điều kiện làm việc không ổn định của các nghệ sĩ
- Tiếp cận không bình đẳng với văn hóa
- Tác động ngày càng tăng của trí tuệ nhân tạo (AI)
Những vấn đề này đòi hỏi các biện pháp đồng bộ và hỗ trợ có mục tiêu. Do đó, EU đã đề xuất các hành động chính như:
- Thành lập EU Artists Charter để bảo vệ quyền của nghệ sĩ
- Xây dựng EU Cultural Data Hub cung cấp dữ liệu về thị trường văn hóa
- Công bố báo cáo định kỳ về trạng thái văn hóa trong EU
- Phát triển chiến lược AI riêng cho các ngành sáng tạo
Ý nghĩa và tác động
Theo khảo sát Eurobarometer gần đây, 87% người dân châu Âu cho rằng văn hóa và di sản văn hóa nên chiếm vị trí rất quan trọng trong EU để công dân cảm thấy mình là người châu Âu. Thực tế cho thấy các lĩnh vực sáng tạo và văn hóa có giá trị kinh tế đáng kể, tạo ra tăng trưởng kinh tế, việc làm chất lượng cao và góp phần vào khả năng sáng tạo của EU. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng, văn hóa được xem là tài nguyên chiến lược để tăng cường sự cạnh tranh và khả năng phục hồi của châu Âu.
