Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, những làng quan họ cổ vẫn âm thầm giữ lửa, thắp sáng những làn điệu dân ca ngọt ngào, đậm đà bản sắc văn hóa xứ Kinh Bắc. Hành trình gìn giữ hồn quê, hồn dân tộc ấy đang được các thế hệ nghệ nhân, liền anh liền chị tiếp nối, truyền dạy cho con cháu.
Làng quan họ - Nơi hồn quê ngự trị
Những làng quan họ cổ như Diềm, Thổ Hà, Hòa Long, Hữu Chấp... vẫn còn lưu giữ những mái đình, cây đa, bến nước, sân đình - nơi diễn ra những buổi hát giao duyên đầy lãng mạn. Không gian văn hóa ấy không chỉ là nơi sinh hoạt cộng đồng mà còn là cái nôi nuôi dưỡng tình yêu quê hương, tình yêu đôi lứa qua những câu hát trữ tình.
Những nghệ nhân giữ lửa
Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Tuyết, 75 tuổi, ở làng Diềm, xã Hòa Long, thành phố Bắc Ninh, vẫn miệt mài dạy hát quan họ cho các thế hệ trẻ. Bà chia sẻ: "Ngày xưa, tôi được mẹ và các bà trong làng dạy hát. Bây giờ, tôi có trách nhiệm truyền lại cho con cháu, để quan họ không bị mai một". Nhiều lớp học miễn phí được mở tại đình làng, thu hút đông đảo học viên từ trẻ em đến người lớn tuổi.
Bảo tồn và phát huy giá trị di sản
Chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng đã có nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích việc bảo tồn và phát huy giá trị dân ca quan họ. Các làng quan họ được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể, được đầu tư cơ sở vật chất, tổ chức các liên hoan, hội thi hát quan họ. Nhờ đó, phong trào hát quan họ ngày càng lan tỏa, không chỉ trong tỉnh mà còn ra các vùng miền khác.
Thế hệ trẻ tiếp bước
Nhiều bạn trẻ đã tham gia các câu lạc bộ quan họ, không chỉ học hát mà còn tìm hiểu về trang phục, cách ứng xử, văn hóa ẩm thực của người quan họ. Em Nguyễn Minh Anh, 16 tuổi, ở phường Vũ Ninh, thành phố Bắc Ninh, cho biết: "Em yêu thích làn điệu quan họ từ nhỏ. Tham gia câu lạc bộ, em được học hỏi nhiều điều bổ ích, thêm yêu quê hương, đất nước". Sự tham gia của thế hệ trẻ là tín hiệu đáng mừng, cho thấy quan họ vẫn có sức sống mãnh liệt trong lòng người dân.
Giữ lửa hương đèn làng văn quan hương xưa không chỉ là trách nhiệm của những người yêu mến dân ca, mà còn là sứ mệnh của cả cộng đồng trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Những làn điệu quan họ ngọt ngào sẽ còn mãi vang xa, kết nối quá khứ với hiện tại, tạo nên sức mạnh tinh thần cho người dân xứ Bắc.
