Hà Nội đặt văn hóa làm trung tâm trong chiến lược phát triển mới
Ngày 17 tháng 3 năm 2026, Bộ Chính trị đã chính thức ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW, tập trung vào việc xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết này khẳng định một hướng đi chiến lược quan trọng: đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Theo đó, ba giá trị cốt lõi "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo" được xác định là nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm, và nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ cùng động lực phát triển cho thành phố.
Nguồn lực di sản: Tài nguyên quý giá cho tương lai
Hà Nội sở hữu một kho tàng di sản văn hóa phong phú và đa dạng, không chỉ bao gồm các di tích được xếp hạng mà còn có khu phố cổ, các công trình kiến trúc thời thuộc Pháp với giá trị lịch sử và nghệ thuật cao. Bên cạnh đó, thành phố vẫn gìn giữ được "hồn cốt" của di sản văn hóa phi vật thể, phản ánh nếp sống, cách sống và nhịp sống đô thị đã được người dân Thủ đô kết tinh qua nhiều thế hệ.
- Các làng nghề truyền thống và ẩm thực nổi tiếng của Thăng Long - Hà Nội tiếp tục là điểm nhấn văn hóa quan trọng.
- Khối di sản tư liệu Hán Nôm và tiếng Pháp cung cấp thông tin quý giá về lịch sử Việt Nam và Hà Nội qua các thời kỳ.
Tuy nhiên, việc kiến tạo các hoạt động du lịch, trải nghiệm và giáo dục tại các lễ hội vẫn đang là thách thức cần giải quyết.
Thúc đẩy sáng tạo từ di sản: Những bước đi tích cực
Vào ngày 31 tháng 10 năm 2019, Hà Nội đã được UNESCO công nhận là thành viên của Mạng lưới các thành phố sáng tạo với danh hiệu "Thành phố sáng tạo về thiết kế". Sự kiện này mở ra kỳ vọng về một hình ảnh mới cho Thủ đô, nơi các lĩnh vực sáng tạo văn hóa ngày càng được khuyến khích phát triển.
Tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, không gian sáng tạo được tổ chức để vừa bảo tồn sự trang nghiêm, vừa tăng cường tính tương tác với công chúng. Tiến sĩ Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cho biết: "Chúng tôi đang đẩy mạnh hợp tác với các tổ chức và cá nhân sáng tạo để biến nơi đây thành một không gian sáng tạo đặc trưng của Thủ đô."
Ở Di tích Nhà tù Hỏa Lò, các chương trình như "Đêm thiêng liêng" đã được đổi mới, kết hợp trưng bày chuyên đề với sản phẩm lưu niệm sáng tạo như trà lá bàng và bánh lá bàng, nhằm tạo dấu ấn sâu sắc cho du khách.
Thách thức và cơ hội cho tương lai
Dù có nhiều tiến bộ, vẫn còn những rào cản cần vượt qua. Nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Sơn, giảng viên Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, chỉ ra rằng nhiều di sản công nghiệp đã bị chuyển đổi mục đích, làm mất đi tiềm năng trở thành không gian nghệ thuật. Trong khi đó, các di tích và biệt thự cổ nếu được tận dụng hợp lý có thể mang lại giá trị lớn hơn.
Hà Nội đã tổ chức Lễ hội Thiết kế sáng tạo từ năm 2021, và năm 2026, lễ hội này chuyển dịch sang "Xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị", hướng tới trải nghiệm đa giác quan và kết nối quốc tế. Tuy nhiên, câu hỏi về cách thế hệ trẻ có thể tham gia vào quá trình sáng tạo cho thành phố vẫn còn bỏ ngỏ, đòi hỏi những cơ chế mở và chính sách khuyến khích cụ thể.
Thành phố đã có những quyết sách đầu tư vào các ngành công nghiệp văn hóa để củng cố thương hiệu "Thành phố sáng tạo". Tuy nhiên, để hệ sinh thái sáng tạo phát triển mạnh mẽ, cần có chính sách đủ rộng và đủ mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho tương lai.
