Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà đã ký Quyết định số 1458/QĐ-UBND xếp hạng di tích lịch sử-văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn. Theo đó, di tích lịch sử-văn hóa Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn tại thôn La Xuyên, xã Cổ Đô được công nhận là di tích cấp thành phố.
Ý nghĩa của nhà thờ họ trong văn hóa Bắc Bộ
Ở nhiều làng quê Bắc Bộ, nhà thờ họ không chỉ là nơi thờ phụng tổ tiên mà còn là không gian lưu giữ ký ức cộng đồng, dòng tộc qua nhiều thế hệ. Tại thôn La Xuyên, khu nhà thờ dòng tộc họ Hoàng có hai công trình thờ tự trang nghiêm trong cùng một khuôn viên: nhà thờ Thượng tổ họ Hoàng (nhà thờ Ất Chi) và nhà thờ Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn (từ đường họ Hoàng).
Từ đường họ Hoàng có lịch sử gần 230 năm, được xây dựng vào cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19 dưới thời nhà Lê, nhằm tưởng nhớ Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn – một nhân vật có vai trò đặc biệt trong lịch sử dòng họ và địa phương.
Thân thế và sự nghiệp của Hoàng Viết Bàn
Theo “Hoàng tộc Gia phả”, năm Cảnh Hưng thứ 4 (1751), Hoàng Viết Bàn (tự Phong Hiên, hiệu Lễ Trai Tiên sinh) từng giữ chức Công bộ Doanh thiện Thanh lại ty Viên ngoại lang dưới triều Lê. Ông mất ngày 16/2 âm lịch năm Ất Tỵ (1785), thọ 62 tuổi, được an táng tại Gò Bề, thôn La Xuyên.
Trong ký ức của nhân dân địa phương và dòng họ Hoàng, Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn cùng gia đình, dòng họ đã có nhiều đóng góp cho quê hương, đất nước. Khu di tích thờ phụng ông không chỉ phản ánh truyền thống văn hóa dòng họ và cộng đồng mà còn là biểu tượng của tinh thần yêu nước, ý chí cách mạng và truyền thống đoàn kết địa phương.
Vai trò trong các giai đoạn cách mạng
Trong các giai đoạn đấu tranh giành độc lập dân tộc, di tích là một trong những địa chỉ đỏ của địa phương, gắn với nhiều hoạt động yêu nước, là nơi tổ chức hội họp bí mật, nuôi giấu cán bộ cách mạng trước năm 1945. Nhiều người con dòng họ Hoàng đã tham gia chiến đấu, hy sinh với 16 liệt sĩ và 24 thương binh, bệnh binh trong các cuộc kháng chiến chống Pháp, Mỹ và chiến tranh bảo vệ biên giới. Nhiều cá nhân, gia đình được tặng huân chương, huy chương cao quý, cùng hàng chục người có học hàm, học vị cao.
Lễ đón nhận Bằng xếp hạng
Tại buổi lễ, bà Nguyễn Thị Kim Oanh – Bí thư Đảng ủy xã Cổ Đô nêu bật thân thế, sự nghiệp và những đóng góp của Hoàng Viết Bàn, đồng thời ghi nhận công lao của dòng họ Hoàng trong việc gìn giữ, bảo tồn di tích. Bà nhấn mạnh: “Giá trị của di tích không chỉ ở kiến trúc, niên đại hay hiện vật, mà còn ở chiều sâu văn hóa, truyền thống gia phong, sự kế thừa qua nhiều thế hệ. Dòng họ Hoàng tiêu biểu với truyền thống hiếu học, trọng nghĩa, trọng lễ; nhiều thế hệ con cháu thành đạt, đóng góp tích cực cho xã hội. Việc di tích được xếp hạng là sự ghi nhận xứng đáng và khẳng định bản sắc văn hóa giàu truyền thống của quê hương Cổ Đô.”
Nghệ nhân Hoàng Xuân Mai – đại diện dòng họ Hoàng, con cháu đời thứ 14, bày tỏ niềm vinh dự lớn lao không chỉ của dòng họ mà còn của quê hương La Xuyên và xã Cổ Đô. Ông nhấn mạnh di tích nhắc nhở mỗi người nhớ về cội nguồn, giữ gìn gia phong, đạo lý, phát huy truyền thống, sống có trách nhiệm với gia đình, quê hương, đất nước, xứng đáng với tiền nhân.
Lễ đón nhận diễn ra sôi động với chương trình nghệ thuật chào mừng có sự tham gia của Nghệ sĩ Ưu tú Việt Thắng, nghệ sĩ chèo Quốc Phòng, ca sĩ Việt Tú, Quang Anh, Tiến Hưng, Thuý Nga và các nghệ sĩ Nhà hát chèo Hà Nội do nghệ sĩ Hoàng Đạt đạo diễn.
