Đại biểu Quốc hội đề nghị tách ngày Văn hóa Việt Nam khỏi quy định nghỉ lễ
Sáng ngày 20/4, trong phiên thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) đã bày tỏ sự hoàn toàn thống nhất với việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam vào ngày 24/11. Bà khẳng định đây là bước thể chế hóa chủ trương của Đảng, mang ý nghĩa chính trị xã hội to lớn.
Phân biệt rõ phạm vi chính sách và pháp luật
Tuy nhiên, đại biểu Nga đề nghị cần phân biệt rõ ràng giữa việc xác lập một ngày kỷ niệm thuộc phạm vi chính sách văn hóa và quy định nghỉ làm, hưởng nguyên lương thuộc phạm vi pháp luật lao động. Bà nhấn mạnh rằng hai nội dung này không đồng nhất về bản chất điều chỉnh, do đó không nên gộp chung trong cùng một Nghị quyết.
"Hiện nay, toàn bộ chế độ ngày nghỉ lễ, tết hưởng nguyên lương được quy định tập trung trong Bộ luật Lao động năm 2019. Nếu Nghị quyết này bổ sung thêm một ngày nghỉ sẽ tạo ra ngoại lệ nằm ngoài Bộ luật Lao động, dễ dẫn đến nguy cơ phân mảnh hệ thống pháp luật", đại biểu Nga phân tích.
Hơn nữa, theo bà Nga, việc quy định thêm một ngày nghỉ hưởng lương thực chất là mở rộng quyền của người lao động đồng thời làm phát sinh nghĩa vụ chi trả của người sử dụng lao động. Đây là chính sách có tác động kinh tế xã hội trực tiếp và diện rộng, do đó cần được đánh giá tác động đầy đủ, đặt trong tổng thể cân đối giữa ngày nghỉ, năng suất lao động và chi phí phát sinh.
Đồng thuận từ các đại biểu khác
Đồng tình với quan điểm của đại biểu Nga, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) cho rằng nên xem xét việc sửa đổi quy định về ngày nghỉ và hưởng lương cho Ngày Văn hóa Việt Nam khi sửa Bộ luật Lao động, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026. Điều này nhằm bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ của hệ thống pháp luật hiện hành.
Đồng thời, ông Sơn đề nghị Chính phủ cần giải trình rõ ràng: đã có đánh giá tác động cụ thể chưa, tác động đến khu vực doanh nghiệp, sản xuất và dịch vụ ra sao, cũng như các hệ lụy kinh tế xã hội tiềm ẩn.
Góp ý về Quỹ văn hóa, nghệ thuật
Trong phần góp ý về nội dung Quỹ văn hóa, nghệ thuật trong dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga tán thành với chủ trương thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực văn hóa. Bà nhận định: "Thực tiễn cho thấy, nhiều sản phẩm văn hóa, từ điện ảnh, âm nhạc đến nội dung số đều mang tính thử nghiệm rất cao. Nếu chỉ dựa vào cơ chế cấp phát hoặc đầu tư an toàn, thì những ý tưởng đột phá sẽ khó có cơ hội hình thành. Vì vậy, việc thiết kế một quỹ có khả năng 'chấp nhận rủi ro có kiểm soát' là hoàn toàn đúng hướng".
Tuy nhiên, Phó trưởng đoàn ĐBQH Hải Phòng cũng lưu ý một số vấn đề có tính cảnh báo chính sách khi giao Chính phủ quy định chi tiết. Cụ thể, cần làm rõ thế nào là mạo hiểm trong lĩnh vực văn hóa; cần tránh biến quỹ này thành một hình thức cấp phát ngân sách trá hình.
"Quỹ mạo hiểm phải có nguyên tắc vận hành khác với quỹ hỗ trợ truyền thống, trong đó cần có: cơ chế lựa chọn dự án cạnh tranh, minh bạch, trách nhiệm giải trình rõ ràng và đặc biệt là kỷ luật đầu tư, không dàn trải, không bình quân", đại biểu Nga phân tích sâu hơn.
Ngoài ra, bà đề xuất cần thiết kế cơ chế chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân; xây dựng hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả phù hợp với đặc thù của lĩnh vực văn hóa. Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị khi Chính phủ được giao quy định chi tiết, cần đặc biệt chú trọng thiết kế thể chế vận hành của quỹ, bảo đảm vừa có tính linh hoạt để khuyến khích sáng tạo, vừa có cơ chế kiểm soát đủ chặt để tránh rủi ro chính sách.
Những câu hỏi cần làm rõ
Cùng quan tâm về chính sách này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đặt ra hàng loạt câu hỏi quan trọng: vì sao chọn mô hình PPP, quỹ đầu tư mạo hiểm và thí điểm tới 10 năm khi khung pháp lý còn chưa đầy đủ?
Đại biểu đề nghị Chính phủ giải trình rõ vì sao lại chọn mô hình rủi ro cao như quỹ đầu tư mạo hiểm cho lĩnh vực này; tỷ lệ vốn nhà nước dự kiến tối đa là bao nhiêu; cơ chế kiểm soát thất thoát, xung đột lợi ích, đầu tư sai mục tiêu là gì; và tại sao phải thí điểm tới 10 năm chứ không phải một thời hạn ngắn hơn để Quốc hội sớm tổng kết, đánh giá?
Điều 11 dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam quy định thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương; quỹ hoạt động theo mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm, thực hiện thí điểm tối đa 10 năm.
Ở góc độ thẩm tra, Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhấn mạnh đây là chính sách mới, phạm vi tác động lớn, liên quan trực tiếp đến quản lý, sử dụng vốn nhà nước, trong khi pháp luật hiện hành chưa có quy định đầy đủ; đồng thời yêu cầu phải làm rõ mô hình tổ chức, cơ chế quản trị, phương thức huy động vốn, tỷ lệ tham gia của Nhà nước và tư nhân, nguyên tắc phân chia rủi ro, thậm chí nhấn mạnh không dùng kinh phí của Quỹ để chi trả cho bộ máy quản lý Quỹ.
