Kiến trúc sư Đoàn Thanh Hà, người sáng lập văn phòng H&P Architects từ năm 2009, cùng các cộng sự luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến việc tạo ra những không gian thiết yếu, phục vụ nhu cầu ở và sinh hoạt tối thiểu của mọi người, đặc biệt là các cộng đồng yếu thế như trẻ em và người dân ở những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu.
Những công trình tiên phong vì cộng đồng
Năm 2014, Đoàn Thanh Hà đề xuất mô hình Vườn vệ sinh cho Trường Sơn Lập tại Cao Bằng, một nơi không có điện, khan hiếm nước và không có sóng điện thoại. Công trình được thiết kế như một cây lớn với tán lá xòe rộng, tỏa bóng mát và che phủ các không gian sử dụng bên dưới và bên trong. Lớp màng thực vật bao quanh bốn phía mặt đứng giúp tăng cường kết cấu chịu lực, bổ sung thực phẩm, đồng thời tạo ra ranh giới ước lệ giữa bên trong và bên ngoài. Trên mái được lắp đặt các tấm pin năng lượng mặt trời và hệ thống thu gom nước mưa, nước thải sinh hoạt để tái sử dụng cho việc tưới cây.
Bên cạnh đó, công trình Nhà tre nổi được hoàn thiện qua nhiều phiên bản khác nhau, như một giải pháp cho tình trạng ngập lụt và nước biển dâng, thể hiện khả năng thích ứng của con người trước biến đổi khí hậu.
Triết lý kiến trúc nhân văn
Phát biểu tại lễ trao Giải thưởng Toàn cầu về Kiến trúc bền vững diễn ra tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 15/4, KTS Đoàn Thanh Hà chia sẻ: “Xuất phát từ trải nghiệm của bản thân, tôi luôn tin rằng làm kiến trúc không chỉ bao gồm việc tạo ra những tòa nhà đẹp, tiện nghi và hiệu quả. Những thiết kế tốt nhất cũng phản ánh ý định của các kiến trúc sư trong việc tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn cho thế hệ tương lai”.
Suốt 17 năm thực hành kiến trúc, Đoàn Thanh Hà không chỉ hiện thực hóa mong muốn đưa kiến trúc trở về đúng vai trò kết nối con người với môi trường sống và tập tục văn hóa địa phương, mà còn hướng đến những vấn đề cấp bách về nhà ở, giáo dục và y tế trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu và môi trường.
Hồi sinh không gian công cộng
Năm 2019, một công viên rộng 3,3 ha gần như bị bỏ hoang tại Mạo Khê, Quảng Ninh đã được hồi sinh. Hàng rào được tháo dỡ, vật liệu và phế liệu từ các công trình xuống cấp được tái sử dụng để tạo dựng những kiến trúc mới thân thiện, phù hợp với tính chất mở của công viên như không gian công cộng với pavilion, vườn vệ sinh, quảng trường, kết hợp trồng thêm nhiều cây xanh và thảm cỏ. Công trình này nhận được đánh giá tích cực và có sức lan tỏa nhất định.
Đoàn Thanh Hà và các cộng sự còn thực hiện nhiều không gian mở phục vụ cộng đồng như BES Pavilion (Hà Tĩnh, 2013), Cheering Restaurant (Hà Nội, 2014), Không gian thân thiện BE (Quảng Ninh, 2016). Trong đó, Không gian thân thiện BE được xây dựng từ các vật liệu chủ đạo là tre (mái) và đất (tường). Công trình Không gian S (Ninh Bình, trước đây thuộc Hà Nam) tái sử dụng đá thải loại và phế liệu (giàn giáo, tấm lợp) mang đến cảm nhận về những không gian len lỏi giữa hai dãy núi đá do sông Đáy tạo nên.
Điểm chung của những không gian này là không quá lớn, ít hoặc không dùng cửa, không ngăn cách không gian, góp phần kết nối cộng đồng trong các khu dân cư đông đúc, đồng thời tạo ra sinh kế và chia sẻ cơ hội cho người dân.
Kiến trúc bền vững gắn với văn hóa bản địa
Từ ý tưởng tạo lập những không gian thân thiện, KTS Đoàn Thanh Hà đã phát triển quan điểm kiến trúc như những cấu trúc nhân tạo được hình thành theo cách tự nhiên, tiêu biểu với các công trình Nhà hang gạch, Không gian ngói (Hà Nội), Thảm thực vật bay (Thái Bình, nay là Hưng Yên).
KTS Christan Pédelahore de Loddis, người đề cử Đoàn Thanh Hà, nhận xét: “Anh đã không ngừng thử nghiệm với những vật liệu mới và cách biểu đạt mới. Cách làm của Đoàn Thanh Hà đại diện cho một phương pháp kiến trúc bền vững, bám rễ sâu sắc vào thổ nhưỡng và văn hóa truyền thống của Việt Nam”.
GS, TS Jana Revedin, Chủ tịch sáng lập Giải thưởng Toàn cầu về Kiến trúc bền vững, nhận định: “Với chủ đề ‘Kiến trúc là sự chuyển đổi’, lần thứ 19, Giải thưởng toàn cầu về Kiến trúc bền vững nhấn mạnh vai trò của kiến trúc như một động lực thúc đẩy sự thay đổi sâu sắc trong quy trình xây dựng, quản lý tài nguyên, công năng sử dụng và rộng hơn là với xã hội. Những tác phẩm của Đoàn Thanh Hà được thúc đẩy bởi một ý thức nhân văn sâu sắc về sự tham gia của công dân – được dẫn dắt bởi nguyên tắc ‘vì dân, cùng dân’ và cách tiếp cận ‘công nghệ đúng đắn’. Các dự án của anh phù hợp tiêu chí của Ban giám khảo về Đổi mới, Liên ngành, Khả năng thích ứng và Tái tạo”.
Kiến trúc dễ tiếp cận cho mọi người
Là người kiên định và không ngừng đổi mới, thực hành kiến trúc của Đoàn Thanh Hà luôn gắn kết chặt chẽ ba yếu tố: Văn hóa – Kiến trúc – Thiên nhiên, với mong muốn thúc đẩy những đặc điểm của địa phương và văn hóa bản địa để nuôi dưỡng, phát triển tinh thần con người, tạo nên sự bền vững về mặt tinh thần cho chủ thể kiến trúc. Anh hy vọng góp phần làm cho kiến trúc trở nên thực sự dễ tiếp cận với tất cả mọi người, không phải như một thứ xa xỉ mà như một quyền cơ bản giúp cải thiện chất lượng sống hằng ngày.
Giải thưởng Toàn cầu về Kiến trúc bền vững không vinh danh một công trình riêng lẻ mà đánh giá toàn bộ hành trình với tư duy nghề nghiệp đổi mới, sáng tạo, sự dấn thân và trách nhiệm xã hội.
