Lễ hội Đền Mẫu Âu Cơ, một sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng, vừa được tổ chức long trọng tại xã Hiền Lương, tỉnh Phú Thọ. Buổi lễ thu hút sự tham gia của các đại biểu, lãnh đạo địa phương và đông đảo người dân, cùng nhau thành kính dâng hương, hoa và lễ vật để tưởng niệm Tổ Mẫu Âu Cơ - biểu tượng của nguồn cội và sự đoàn kết dân tộc.
Nghi thức trang nghiêm và ý nghĩa sâu sắc
Trước anh linh Tổ Mẫu, ông Nguyễn Anh Quốc - Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hiền Lương, trong vai trò chủ lễ, đã đọc diễn văn tri ân công đức to lớn của Tổ Mẫu Âu Cơ. Bài diễn văn nhấn mạnh những lời cầu nguyện cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho toàn dân. Sau phần dâng hương, nghi thức Tế nữ quan - phần chính lễ - được tiến hành với sự tham gia của đội tế gồm 21 thiếu nữ thanh tân.
Vẻ đẹp truyền thống trong phần tế lễ
Các thiếu nữ này được tuyển chọn kỹ lưỡng dựa trên nhan sắc, học vấn và phẩm hạnh, tiêu biểu cho vẻ đẹp đoan trang, trong sáng của người con gái đất Mẫu. Chủ tế nữ vận lễ phục màu đỏ, đầu vấn khăn đỏ, trong khi các thiếu nữ khác mặc áo dài truyền thống, vấn khăn và thắt dải lụa bên eo. Họ thực hiện nghi thức theo đúng các chuẩn mực cổ truyền, tạo nên một khung cảnh trang nghiêm và đầy xúc động.
Huyền tích và lịch sử của Tổ Mẫu Âu Cơ
Lễ hội này gắn liền với huyền tích Mẹ Âu Cơ sinh ra đồng bào từ bọc trăm trứng, một câu chuyện sâu sắc trong văn hóa dân gian Việt Nam. Theo truyền thuyết, Tổ Mẫu Âu Cơ, được tôn vinh là Đệ nhất Tiên Thiên Công chúa, đã giáng trần vào ngày mùng 7 tháng Giêng. Bà kết duyên cùng Lạc Long Quân và sinh ra bọc trăm trứng, nở thành 100 người con trai - khởi nguồn của cộng đồng Lạc Hồng.
Khi các con trưởng thành, Lạc Long Quân dẫn 50 người xuống miền biển, trong khi Âu Cơ dẫn 49 người lên miền núi. Người con trưởng ở lại đất Phong Châu, kế vị và xưng là Hùng Vương thứ Nhất, mở ra thời đại dựng nước Văn Lang. Trong hành trình mở mang bờ cõi, khi đến trang Hiền Lương, Mẫu nhận thấy thế đất thuận hòa, ruộng đồng màu mỡ và phong tục thuần hậu, nên đã chọn nơi đây làm điểm dừng chân.
Di sản văn hóa và sự công nhận của Nhà nước
Tại Hiền Lương, Mẫu cùng các con khai khẩn ruộng hoang, lập thôn ấp, và truyền dạy các nghề như trồng lúa nước, trồng dâu nuôi tằm, se tơ dệt vải, gây dựng nền sinh kế bền vững cho cư dân. Khi cơ đồ đã ổn định, vào ngày 25 tháng Chạp, Mẫu Âu Cơ cùng các tiên nữ hóa về trời, để lại dải lụa đào trên gốc đa đầu làng. Nhân dân đã lập miếu thờ tại địa điểm này, duy trì hương khói qua các đời để tưởng niệm và tri ân công đức của Tổ Mẫu.
Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, Đền Mẫu Âu Cơ không chỉ là không gian tín ngưỡng linh thiêng trong tâm thức cộng đồng mà còn được Nhà nước nhiều lần ghi nhận giá trị đặc biệt. Di tích đã ba lần được các triều đại phong tặng là Đền Quốc tế và hai lần nhận sắc phong. Năm 1991, đền được xếp hạng Di tích lịch sử-văn hóa cấp Quốc gia. Đến năm 2017, Tín ngưỡng thờ Mẫu Âu Cơ được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, và năm 2020, Tượng Mẫu Âu Cơ được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Hoạt động văn hóa phong phú trong khuôn khổ lễ hội
Trong những ngày qua, tại Khu Di tích Đền Mẫu Âu Cơ, nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể thao mang đậm bản sắc dân tộc đã được tổ chức, thu hút sự quan tâm của du khách và người dân địa phương. Những hoạt động này không chỉ làm sống động không khí lễ hội mà còn góp phần quảng bá và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.
Lễ hội Đền Mẫu Âu Cơ được tổ chức hằng năm, không chỉ là dịp để người dân tưởng nhớ công ơn của Tổ Mẫu mà còn là cơ hội để khơi dậy tinh thần đoàn kết, tự hào dân tộc. Sự kiện này khẳng định vị thế của di sản trong đời sống tinh thần của người Việt, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa cho thế hệ tương lai.
