Trong quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, những hình ảnh quý giá của các ngôi chùa cổ, đền xưa, cổng cũ, nhà truyền thống với vẻ đẹp kiến trúc và điêu khắc gỗ, đá, gạch vữa đang dần phai nhạt, bị che lấp bởi sự chen lấn của các khối nhà cao tầng đồ sộ. Thực trạng này đã trở nên quen thuộc trong nhiều năm qua khi hiện tượng “làng hóa phố, phố lấn làng” diễn ra trên nhiều địa bàn.
Thực trạng đáng lo ngại tại làng cổ Cự Đà
Đặc biệt, làng cổ Cự Đà nổi tiếng với nghề làm tương truyền thống, cùng nhiều ngôi nhà cổ Bắc Bộ và các biệt thự cổ mang kiến trúc giao thoa Đông Tây, cũng như các di tích cách mạng, đang bị “càn lướt” quá nhanh bởi hoạt động xây dựng, sản xuất, xả rác thiếu kiểm soát. Ngôi làng từng êm đềm với bóng xanh của những hàng cổ thụ ven sông, những ngôi nhà bê tông xây mới trước đây còn ở mức độ vừa phải, đường đi lối lại thoáng đãng, nay trở nên chật chội, bí bách và đáng lo ngại hơn là bầu không khí ô nhiễm nặng nề.
Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng
Màu đen kịt, đen đục, đen nhờ từ sông Nhuệ cho đến các dòng kênh nhỏ và mương từ những ngôi làng qua cánh đồng đang hẹp dần, dẫn về phía khu đô thị Thanh Hà, với mùi hôi khó có thể tránh khỏi. Cùng với hình ảnh người dân vẫn đi lại, chở hàng hóa, ngồi hàng nước, tán gẫu hay câu cá, cho thấy một thực trạng đáng báo động về việc người dân đã quen với chất lượng sống suy giảm.
Tiềm năng du lịch bị bỏ lỡ
Báo chí, các chuyên gia và cả nghệ sĩ từng nhắc đến các địa danh làng cổ nổi tiếng, có giá trị cao về cảnh quan, kiến trúc như Đường Lâm, Cự Đà, làng Cựu, Tây Mỗ, Đông Ngạc… với tiềm năng trở thành điểm đến du lịch, quay phim. Trong bối cảnh hiện tại, những giá trị đó càng trở nên quý giá, đặc biệt là khả năng đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao thu nhập và mức sống của người dân.
Tuy nhiên, chỉ với trường hợp cụ thể là làng Cự Đà và một số làng lân cận, giấc mơ đó có lẽ đã không thành hiện thực. Việc có một đời sống thường ngày trong lành, thoáng đãng cũng đang trở nên khó khăn.
Lời kêu gọi từ các nhà quản lý
Màu làng cổ đã nhạt, nỗi buồn này không chỉ chờ đợi các chính sách vĩ mô tiến bộ ở tầm quốc gia về phát triển văn hóa, xã hội để thay đổi. Từ góc nhìn của các nhà quản lý cơ sở, lãnh đạo địa phương, đây là một câu hỏi “nóng” về điều kiện sống, chất lượng sống, môi trường sống của người dân tại một trong những làng quê từng đẹp nhất Thủ đô.
