Tọa đàm "Ocafe-Time Talks… Đối thoại với thời gian" do Trung tâm Nghiên cứu phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam (S-DCI) phối hợp Bảo tàng Hà Nội tổ chức, nhằm giới thiệu mô hình không gian liên kết phát triển 12 ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.
Động lực mới cho tăng trưởng kinh tế
Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thọ Đạt, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế quốc dân khẳng định: Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã xác định công nghiệp văn hóa là một trong những động lực mới của tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và phát huy sức mạnh mềm quốc gia. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, các ngành công nghiệp văn hóa vẫn còn phát triển khá rời rạc. Các thiết chế văn hóa, doanh nghiệp sáng tạo, nghệ sĩ, Trường đại học và cộng đồng chưa có nhiều không gian để kết nối, hợp tác và cùng tạo ra những chuỗi giá trị mới. Chính “khoảng trống” đó là lý do để Trung tâm Nghiên cứu phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam nghiên cứu và đề xuất mô hình “Ocafe-Time Talks...”, như một không gian liên kết, nơi di sản, sáng tạo, công nghệ, giáo dục, du lịch và cộng đồng có thể gặp mặt trên cùng một nền tảng.
Mô hình Ocafe-Time Talks: Không chỉ là quán cà phê
Chia sẻ cụ thể hơn về mô hình này, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh, Giám đốc S-DCI cho biết: "Ocafe-Time Talks…" không đơn thuần là một quán cà-phê, mà là một trung tâm giao lưu văn hóa, một không gian sáng tạo, một điểm đến du lịch trải nghiệm, một nền tảng kết nối nghệ sĩ, doanh nghiệp sáng tạo và công chúng, một mắt xích trong chuỗi giá trị của 12 ngành công nghiệp văn hóa. Mô hình được triển khai theo nguyên tắc hợp tác công-tư, trong đó Nhà nước cung cấp nền tảng về không gian, cơ chế và bảo tồn giá trị di sản; doanh nghiệp chịu trách nhiệm đầu tư, vận hành và phát triển dịch vụ; các tổ chức văn hóa, Trường đại học, nghệ sĩ và cộng đồng tham gia đồng sáng tạo nội dung. Thông qua sự kết hợp giữa bảo tồn, sáng tạo, giáo dục, du lịch, dịch vụ và công nghệ, mô hình tạo ra chuỗi giá trị liên kết, góp phần chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế - xã hội bền vững.
Thí điểm tại Bảo tàng Hà Nội với di sản Hồ Gươm
Trên cơ sở nghiên cứu thực tế không gian Bảo tàng Hà Nội, các nhà khoa học của S-DCI đề xuất ứng dụng thí điểm mô hình “Ocafe-Time Talks... Hồ Gươm” tại Bảo tàng Hà Nội, lấy Hồ Gươm làm di sản cốt lõi để phát triển mô hình. Mô hình được xem là phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và chiến lược xây dựng Hà Nội trở thành Thành phố sáng tạo của UNESCO. Mô hình được xây dựng như một nền tảng để di sản có thể “lên tiếng” thông qua nghệ thuật, công nghệ, âm nhạc…, với nhiều lớp trải nghiệm như: kể chuyện di sản, trình diễn nghệ thuật đương đại… trên sân khấu Kim Quy; khám phá các câu chuyện lịch sử, tương tác trực quan cùng không gian nước tái hiện hình ảnh Hồ Gươm; triển lãm chuyên đề, workshop sáng tạo, khám phá cửa hàng quà tặng… trong không gian cà-phê - triển lãm - tương tác.
Chuyển đổi từ trưng bày sang kiến tạo trải nghiệm
Theo Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh, việc lựa chọn Bảo tàng Hà Nội làm địa điểm thử nghiệm không chỉ nhằm kiểm chứng tính khả thi của mô hình, mà còn hướng tới xây dựng một phương thức khai thác di sản mới: chuyển từ "trưng bày hiện vật" sang "kiến tạo trải nghiệm", từ "giới thiệu lịch sử" sang "đối thoại với lịch sử", từ "bảo tồn giá trị" sang "phát triển giá trị". Nếu được triển khai thành công, “Ocafe - Time Talks... Hồ Gươm” sẽ không chỉ là một điểm đến văn hóa mới của Thủ đô, mà còn là mô hình tham chiếu để nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng tại các bảo tàng, khu di sản và không gian văn hóa khác trên cả nước.
Các đại biểu khẳng định sự cần thiết
Tại tọa đàm, các đại biểu đã khẳng định sự cần thiết của việc hình thành các mô hình không gian liên kết phát triển 12 ngành công nghiệp văn hóa để tạo chuỗi giá trị tổng hợp, gia tăng trải nghiệm cho công chúng và tạo nguồn thu bền vững từ di sản; đồng thời chia sẻ những giải pháp, cơ chế phối hợp để mô hình có tính khả thi, có thể nhân rộng mà vẫn giữ được bản sắc riêng của từng không gian, từng địa phương.
Thiết chế trung gian nuôi dưỡng công chúng văn hóa
Đánh giá mô hình liên kết phát triển 12 ngành công nghiệp văn hóa, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, mô hình liên kết cần được nhìn như một thiết chế trung gian của công nghiệp văn hóa. Đây là nơi các nguồn lực được kết nối; các ý tưởng được thử nghiệm; các sản phẩm được kiểm chứng; các chủ thể được đối thoại; các chính sách được soi chiếu qua thực tiễn; các giá trị truyền thống được chuyển hóa thành ngôn ngữ đương đại. Theo ông, một không gian như “Ocafe-Time Talks...” có thể trở thành nơi nuôi dưỡng công chúng mới cho văn hóa. Ở đây, cà-phê chỉ là cái cớ để con người ở lại lâu hơn với bảo tàng. Điều quan trọng hơn là phải có câu chuyện để họ muốn ở lại; có hoạt động để họ muốn tham gia; có sản phẩm để họ muốn mang về; có trải nghiệm để họ muốn chia sẻ; có ký ức để họ muốn quay lại. “Tôi tin rằng, nếu chúng ta đi đúng hướng, “O cafe-Time Talks...” sẽ không chỉ là một không gian mới. Nó có thể trở thành một biểu tượng nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn về cách làm công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên mới: bắt đầu từ di sản, đi qua sáng tạo, kết nối bằng đối thoại, vận hành bằng chuyên nghiệp, lan tỏa bằng công nghệ và hướng đến con người”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.
