Đồng Nai đang đổi mới tư duy, áp dụng các giải pháp đồng bộ để bảo vệ rừng, phát huy giá trị rừng một cách bền vững, tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế. Với gần 349.000ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt hơn 25%, Đồng Nai là địa phương có diện tích rừng lớn nhất khu vực Đông Nam Bộ.
Đàn voi rừng tăng mạnh nhờ bảo tồn hiệu quả
Giữa tháng 6 vừa qua, ứng dụng bẫy ảnh tại Khu Bảo tồn thiên nhiên văn hóa Đồng Nai đã ghi nhận cảnh tượng hiếm gặp: bốn con voi con khoảng hai năm tuổi đang tắm bùn tại vũng nước thuộc địa phận Trạm Bà Cai, khu vực 12 Ống Cống, xã Phú Lý.
Ông Nguyễn Hoàng Hảo, Giám đốc Khu Bảo tồn, chia sẻ: “Đơn vị quản lý thường xuyên bắt gặp nhiều cá thể voi sinh sống trong rừng, nhưng đây là lần đầu ghi nhận cùng lúc đàn bốn voi con rất ngộ nghĩnh đang tắm bùn ở vũng nước. Điều này cho thấy, đàn voi rừng quý hiếm đang sinh trưởng mạnh mẽ.”
Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Đồng Nai, ông Ngô Văn Vinh, cho biết kết quả giám sát giai đoạn 2022-2025 ghi nhận đàn voi rừng trên địa bàn khoảng 30 cá thể, tăng hơn 10 cá thể so với trước khi triển khai dự án khẩn cấp bảo tồn voi. Các giải pháp như hàng rào điện tử, bảo vệ sinh cảnh và giảm tác động của con người đã phát huy hiệu quả rõ rệt.
Rừng Đồng Nai – “Lá phổi xanh” của Đông Nam Bộ
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai, diện tích rừng đặc dụng hơn 135.000ha, rừng sản xuất hơn 132.000ha, còn lại là rừng phòng hộ. Rừng Đồng Nai là không gian sinh tồn của nhiều loài động, thực vật quý hiếm, đặc biệt tại Vườn quốc gia Cát Tiên, Vườn quốc gia Bù Gia Mập và các khu bảo tồn.
Khu Bảo tồn thiên nhiên văn hóa Đồng Nai quản lý tổng diện tích 100.572ha, bao gồm rừng già và mặt nước hồ Trị An, với tỷ lệ che phủ rừng tự nhiên luôn duy trì trên 85%. Đa dạng sinh học phục hồi rõ rệt là “thước đo sức khỏe” của rừng. Hiện khu bảo tồn có hơn 1.500 loài thực vật, hơn 2.000 loài động vật, trong đó nhiều loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN như voi, bò tót, vượn đen má vàng, chà vá chân đen…
Ông Nguyễn Hoàng Hảo nhấn mạnh: “Để có kết quả như hôm nay, Đồng Nai đã chủ trương đóng cửa rừng sớm nhất cả nước cách đây gần 30 năm. Chúng tôi kiên trì triển khai các giải pháp đồng bộ, quyết liệt để phát triển hệ động, thực vật, duy trì ổn định nhiều loài quý hiếm.”
Vườn quốc gia Bù Gia Mập cứu hộ động vật hoang dã
Vườn quốc gia Bù Gia Mập với diện tích khoảng 26.000ha, nằm ở phía tây dãy Nam Trường Sơn, hiện có hơn 1.000 loài thực vật và hàng trăm loài động vật, nhiều loài thuộc nguy cơ tuyệt chủng. Trung tâm Tuyên truyền, du lịch và cứu hộ bảo tồn của vườn đang cứu hộ, nuôi dưỡng 65 cá thể động vật thuộc 23 loài quý hiếm.
Ông Trần Văn Trưởng, Phó Giám đốc Trung tâm, cho biết: “Trong quá trình cứu hộ, đơn vị đã nuôi nhốt và ghép đôi sinh sản được ba cá thể vượn đen má vàng. Nhờ công tác truyền thông, ý thức bảo vệ động vật hoang dã của người dân ngày càng nâng cao, nhiều động vật bị bắt đã được giao nộp.”
Du lịch sinh thái rừng cải thiện sinh kế người dân
Hoạt động ngắm thú ăn đêm tại Vườn quốc gia Cát Tiên là trải nghiệm đặc trưng, thu hút đông du khách. Hằng ngày từ 18h30 đến 22h, xe mui trần đưa du khách vào rừng khám phá đàn thú hoang dã. Chị Nguyễn Thị Ngọc Bé, hướng dẫn viên, nhắc nhở du khách giữ im lặng, không quăng thức ăn và không dùng đèn pin gây ảnh hưởng đến thú.
Chị Nguyễn Thị Phương Thảo (TP.HCM) chia sẻ: “Tôi từng xem thú tại Thảo Cầm Viên và Safari ở Phú Quốc, nhưng xem thú ăn đêm giữa trảng cỏ Cát Tiên là trải nghiệm thú vị, hấp dẫn, đem đến cảm giác hết sức thích thú giữa khung cảnh hoang dã.”
Ngoài xem thú, du khách còn tham gia đạp xe tham quan cổ thụ 400-700 năm tuổi, ghềnh thác Bến Cự, đầm lầy Bàu Sấu và các tuyến trekking. Lượng khách tăng mạnh giúp dịch vụ du lịch cộng đồng phát triển, người dân ven rừng có thêm thu nhập từ homestay, nhà hàng, đặc sản địa phương.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, ông Nguyễn Tuấn Anh, khẳng định: “Đồng Nai xác định để bảo tồn, phát triển bền vững diện tích rừng, phải khai thác hiệu quả tiềm năng từ hệ động, thực vật quý hiếm. Giải pháp chú trọng đầu tư hạ tầng, ưu đãi thu hút doanh nghiệp phát triển du lịch sinh thái rừng, nhằm nâng cao đời sống cư dân ven rừng. Khi người dân có thu nhập ổn định, công tác bảo tồn mới thực sự bền vững.”
