Người Khmer tại TP.HCM đón giao thừa lúc 10 giờ 48 phút sáng trong Tết Chôl Chnăm Thmây
Sáng ngày 14 tháng 4, từ rất sớm, sân chùa Candaransi tọa lạc tại phường Xuân Hòa, thành phố Hồ Chí Minh đã chật kín người Khmer đến chuẩn bị cho lễ giao thừa đón năm mới dịp Tết Chôl Chnăm Thmây. Khác hẳn với không khí giao thừa quen thuộc thường diễn ra vào nửa đêm, nơi đây lại đón thời khắc bước sang năm mới giữa ban ngày, tạo nên một khung cảnh độc đáo và đầy ý nghĩa.
Khi đồng hồ dần tiến đến 10 giờ 48 phút, tiếng trống chùa vang lên rộn rã, báo hiệu thời khắc thiêng liêng đã đến. Dưới sự hướng dẫn tận tình của các vị sư, mọi người chắp tay thành kính, lặng lẽ đón chào khoảnh khắc giao thừa đặc biệt này. Hình ảnh những bộ trang phục truyền thống Khmer rực rỡ sắc màu nổi bật giữa sân chùa, cùng với tiếng cầu nguyện nhỏ nhẹ, tạo nên một bầu không khí trang nghiêm và ấm áp.
Lý do đón giao thừa lúc 10 giờ 48 phút sáng
Theo giải thích từ các vị sư tại chùa Candaransi, thời điểm 10 giờ 48 phút sáng ngày 14.4 được chọn làm lễ giao thừa vì đây là lúc "chư thiên" - vị thần cai quản năm mới giáng trần. Sư Châu Hoài Thái, Phó trụ trì chùa Candaransi, chia sẻ rằng trong khi người Kinh thường đón giao thừa vào 0 giờ mùng 1 tháng giêng âm lịch, thì với người Khmer và một số quốc gia như Campuchia, Lào, Thái Lan, thời điểm này không cố định.
"Hiểu một cách đơn giản, mỗi năm thời điểm bàn giao giữa vị thần cũ và vị thần mới sẽ khác nhau, nên giờ giao thừa cũng thay đổi theo từng năm", sư Thái nhấn mạnh. Chu kỳ này kéo dài khoảng 365 ngày cộng thêm hơn 6 giờ, do đó có năm giao thừa rơi vào ban đêm, nhưng cũng có năm lại diễn ra vào buổi sáng như năm nay.
Ý nghĩa của Tết Chôl Chnăm Thmây và các nghi thức
Tết Chôl Chnăm Thmây, tức tết năm mới lớn nhất của đồng bào Khmer, thường diễn ra vào giữa tháng 4 dương lịch. Năm 2026, lễ hội kéo dài từ ngày 14 đến 16 tháng 4, với ba ngày chính mang ý nghĩa riêng biệt:
- Ngày đầu tiên (Săng Cran): Là thời điểm đón vị thần mới bắt đầu cai quản. Năm nay, vị thần này được cho là Rakkhāsādevī, con gái thứ ba của Đại Phạm Thiên Kapila. Theo quan niệm, chư thiên năm nay mặc y phục màu đen, tay phải cầm đinh ba, tay trái cầm cung, cài trên tai hoa sen, và thực phẩm sử dụng hằng ngày là máu. Do đó, trên bàn thờ cúng chư thiên đón năm mới, nhà chùa có để một xấp vải màu đen và những bông hoa sen cúng dường.
- Ngày thứ hai (Vāravanapata): Được xem là ngày chuyển giao giữa thần năm cũ và năm mới, đánh dấu sự chuyển tiếp quan trọng.
- Ngày thứ ba: Người Khmer chính thức bước vào năm mới, bắt đầu một chu kỳ vận hành mới của đời sống, với các hoạt động như dâng cơm (đắp núi cát), tắm Phật, và chúc thọ người cao tuổi.
Trong dòng người đông đảo tham dự lễ, nhiều gia đình đưa cả trẻ nhỏ theo cùng. Những em bé nắm tay cha mẹ, tò mò nhìn khói nhang bay lên, trong khi người lớn lặng lẽ khấn nguyện cho một năm mới bình an, thịnh vượng. Không chỉ có người Khmer, các buổi lễ tại chùa Candaransi còn thu hút nhiều người dân tộc khác như Kinh, Chăm, Hoa đến dự, thể hiện sự giao thoa văn hóa đa dạng và tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
Khoảnh khắc giao thừa và những cảm xúc đặc biệt
Khoảnh khắc giao thừa vào 10 giờ 48 phút sáng không chỉ là một nghi lễ tôn giáo, mà còn là nét văn hóa riêng biệt, khiến nhiều người lần đầu chứng kiến không khỏi bất ngờ và thích thú. Khắp sân chùa thơm ngát mùi hoa sen, tạo nên một không gian thanh tịnh và trang nghiêm. Người dân cầu an trên điện thờ, với những lời nguyện cầu cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Với người Khmer xa quê, Tết Chôl Chnăm Thmây không chỉ là dịp lễ truyền thống, mà còn là thời điểm để hướng về cội nguồn, nhớ ơn tổ tiên, và gắn kết cộng đồng. Lễ đón năm mới tại chùa Candaransi diễn ra đến hết ngày 16.4, mang lại những trải nghiệm văn hóa phong phú và ý nghĩa sâu sắc cho tất cả mọi người tham dự.
