Người Khmer xa quê hướng về cội nguồn tại chùa Tông Kim Quang
Từ sáng sớm ngày 12/4, con đường nhỏ dẫn vào chùa Tông Kim Quang (xã Phú Giáo, TP.HCM) đã rộn ràng bước chân của đồng bào Khmer từ khắp nơi trở về đón Tết Chôl Chnăm Thmây. Trong dòng người ấy, có người vẫn mặc nguyên bộ đồ công nhân, có người diện bộ trang phục truyền thống sặc sỡ, tay mang theo nhang đèn, trái cây và lễ vật để kịp tham dự buổi lễ đầu tiên của dịp tết cổ truyền quan trọng nhất trong năm.
Điểm tựa tinh thần giữa lòng đô thị
Trước khi sáp nhập địa giới hành chính, chùa Tông Kim Quang từng là ngôi chùa Khmer duy nhất trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Ngày nay, dù đã thuộc về TP.HCM, nơi đây vẫn là điểm đến quen thuộc, là mái nhà chung cho những người con xa quê. Được thành lập từ năm 2019 theo nguyện vọng của bà con Khmer trong khu vực, dù vẫn đang trong quá trình hoàn thiện các hạng mục xây dựng, ngôi chùa dưới sự trụ trì của đại đức Châu Hoài Thái đã trở thành một trung tâm sinh hoạt văn hóa, tâm linh không thể thiếu.
Tết Chôl Chnăm Thmây năm 2026 được tổ chức từ ngày 14 đến 16/4, bao gồm ba ngày lễ chính: đón năm mới, dâng cơm (còn gọi là đắp núi cát) và tắm Phật kết hợp chúc thọ người cao tuổi. Tại chùa Tông Kim Quang, để thuận tiện cho người lao động, nhiều nghi thức đã được tổ chức sớm vào dịp cuối tuần.
Không gian trang nghiêm mà gần gũi
Bên trong khuôn viên chùa, không khí lễ hội được hòa quyện một cách tự nhiên. Tiếng tụng kinh vang lên đều đặn, khói nhang lan tỏa nhẹ nhàng, xen lẫn là tiếng cười nói của trẻ nhỏ nô đùa ngoài sân. Những mâm cơm giản dị nhưng ấm cúng được dâng lên, thể hiện lòng thành kính. Người thì mang theo bánh truyền thống, trái cây, người góp chút tiền nhỏ, tất cả đều chung một tấm lòng hướng về tổ tiên, cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, an lành và thịnh vượng.
"Đây không chỉ là dịp lễ, mà còn là lúc chúng tôi hướng về cội nguồn, nhớ ơn ông bà, cha mẹ. Dù có bận rộn đến đâu, cứ bước qua cổng chùa, nghe tiếng kinh quen thuộc, gặp lại bà con là thấy ấm lòng", một người dân tham dự chia sẻ.
Gìn giữ bản sắc và kết nối cộng đồng
Tết Chôl Chnăm Thmây mang ý nghĩa sâu sắc vượt ra ngoài khuôn khổ của một lễ đón năm mới thông thường. Đây là dịp để người Khmer:
- Bày tỏ lòng hiếu kính với ông bà, tổ tiên.
- Hướng về cội nguồn dân tộc và truyền thống văn hóa.
- Cầu mong một năm bình an, sức khỏe và mùa màng thuận lợi.
- Gắn kết cộng đồng qua các nghi lễ truyền thống.
Các nghi thức như đắp núi cát, tắm Phật, chúc thọ người cao tuổi không chỉ được thực hiện một cách trang nghiêm mà còn trở thành sợi dây vô hình nối kết những người con xa xứ. Giữa nhịp sống hối hả của thành phố, những buổi tụ họp như thế này trở nên vô cùng quý giá, giúp họ tìm lại sợi dây gắn kết với tiếng nói, phong tục và chính bản sắc của mình.
Sự quan tâm từ Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Nhân dịp Tết Chôl Chnăm Thmây năm 2026, trưởng lão hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã gửi lời chúc năm mới an lạc đến toàn thể đồng bào. Ngài cũng ghi nhận những đóng góp quan trọng của Phật giáo Nam tông Khmer và kêu gọi tiếp tục giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời phát huy tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
Tết Chôl Chnăm Thmây là lễ hội cổ truyền đặc sắc, chủ yếu của đồng bào Khmer sinh sống tại các tỉnh Nam Bộ như Vĩnh Long, Cà Mau, An Giang, cũng như cộng đồng Khmer tại Campuchia và một số quốc gia Đông Nam Á khác. Sự kiện này không chỉ khẳng định sự đa dạng văn hóa của Việt Nam mà còn cho thấy sức sống bền bỉ của những truyền thống tốt đẹp, được lưu giữ và phát huy ngay giữa lòng đô thị hiện đại.
