Sáng 24.6, Sở VH-TT TP.HCM phối hợp UBND xã Bà Điểm tổ chức Tọa đàm khoa học về di tích lịch sử đình Mỹ Hòa, thu hút đông đảo nhà nghiên cứu và người dân địa phương, nhằm ghi nhận và xác lập hồ sơ xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố.
Lịch sử hình thành và tên gọi dân gian
Theo Ban Quý tế đình Mỹ Hòa, ngôi đình được xây dựng vào khoảng thế kỷ 19, tên đặt theo làng Mỹ Hòa xưa. Ngoài ra, đình còn có tên dân gian là Đình Cây Gõ đôi, bởi trước kia phía trước khuôn viên có một cây gõ mọc rẽ đôi.
Giá trị lịch sử và kiến trúc
Th.S Vũ Thị Thu Hương (Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM) nhấn mạnh: "Đình Mỹ Hòa có giá trị lịch sử như một dấu tích của quá trình hình thành và duy trì cộng đồng cư dân tại vùng Hóc Môn - Bà Điểm. Mặt tiền đình ghi 'Đình Mỹ Hòa', các dòng 'Sắc phong 1852', 'Trùng tu 2003' cùng câu đối, trang trí rồng và bảng thông tin Đại lễ Kỳ Yên năm 2023. Những dữ liệu này cho thấy đình không chỉ là công trình thờ tự mà còn là không gian tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng đang vận hành, đồng thời gợi mở chiều sâu lịch sử và quá trình tu bổ qua thời gian."
Dưới góc độ kiến trúc, Phó giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ Nguyễn Quốc Chính nhận định: "Đình Mỹ Hòa hiện nay là ví dụ tiêu biểu cho xu hướng 'tân cổ giao duyên'. Dù được xây dựng lại bằng vật liệu hiện đại (bê tông, cốt thép, gạch men) để đảm bảo bền vững, đình vẫn tuân thủ nghiêm ngặt tư duy quy hoạch không gian, tỷ lệ và 'linh hồn' của kiến trúc đình làng truyền thống Nam bộ."
Sắc phong thần – hiện vật gốc quý giá
Th.S Nguyễn Hữu Lộc (Bảo tàng Lịch sử TP.HCM) đánh giá: trong số các hiện vật tại đình, sắc phong thần là hiện vật gốc quan trọng nhất, minh chứng cho lịch sử lâu đời và giá trị tâm linh cao của di tích, nằm trong hệ thống sắc thần Nam bộ được ban phong đồng loạt dưới triều vua Tự Đức.
Đình làng cách mạng
Các ý kiến tại tọa đàm khẳng định đình Mỹ Hòa mang đậm đặc trưng của một "đình làng cách mạng". Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, đình không chỉ là nơi thờ tự mà trở thành pháo đài cách mạng vững chắc gắn liền với lòng dân.
Bảo tồn và phát huy giá trị
Với những giá trị lịch sử vô giá mang đậm bản sắc văn hóa làng xã Nam bộ thuộc vùng Mười tám thôn Vườn trầu (Hóc Môn - Bà Điểm), đình Mỹ Hòa chứa đựng những đặc trưng cốt lõi của đình làng Nam bộ, gắn liền với quá trình khai hoang lập ấp của lưu dân người Việt. Việc sớm xác lập và phát huy các giá trị di tích không chỉ là bảo tồn công trình kiến trúc hay duy trì nghi lễ truyền thống, mà quan trọng hơn là gìn giữ một không gian văn hóa phong phú gắn với ký ức lịch sử, đạo lý cộng đồng và ý thức nhớ về cội nguồn.
