Giữa những triền đồi xanh thẳm bên dòng Vu Gia, xã Thượng Đức (TP. Đà Nẵng) vẫn lưu giữ nhiều lớp trầm tích lịch sử, văn hóa và thiên nhiên quý giá. Sau nhiều năm lặng lẽ tồn tại như những "viên ngọc thô", vùng đất anh hùng này đang được kết nối trong một chiến lược phát triển mới.
Từ trung tâm xã Thượng Đức, con đường men theo dòng Vu Gia đưa du khách qua những cánh đồng xanh ngắt, những vạt rừng nguyên sơ và những dấu tích lịch sử in sâu vào ký ức bao thế hệ. Vùng đất từng là chiến trường ác liệt năm nào hôm nay mang trong mình khát vọng đánh thức những giá trị di sản đang "ngủ yên" để trở thành động lực phát triển mới.
Di sản lịch sử và văn hóa đặc sắc
Nhắc đến Thượng Đức, nhiều người nhớ ngay đến Chiến thắng Thượng Đức năm 1974 – một trong những trận đánh có ý nghĩa chiến lược trong kháng chiến chống Mỹ. Trên đỉnh đồi cao, Tượng đài Chiến thắng Thượng Đức sừng sững giữa trời xanh như một chứng nhân lịch sử, nhắc nhớ về những năm tháng hào hùng của dân tộc.
Không chỉ mang dấu ấn lịch sử cách mạng, Thượng Đức còn sở hữu những lớp trầm tích văn hóa tích tụ qua hàng trăm năm. Đó là di chỉ khảo cổ Gò Đình với nhiều dấu vết cư trú cổ xưa; chùa Hoa Yên thanh tịnh nép mình bên sườn núi; những phong tục, lễ hội và đời sống văn hóa đậm bản sắc của đồng bào Cơ Tu; cùng sự giao thoa văn hóa Việt – Cơ Tu – Chăm trên vùng đất cửa ngõ miền núi phía tây Đà Nẵng.
Hệ sinh thái sông - rừng - nông nghiệp nguyên sơ
Bao quanh những giá trị ấy là hệ sinh thái sông - rừng - nông nghiệp còn khá nguyên sơ. Dòng Vu Gia hiền hòa uốn lượn qua những triền bãi màu mỡ, những cánh rừng xanh trải dài cùng các vùng sản xuất nông nghiệp mở ra nhiều tiềm năng phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng cộng đồng.
Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn và giới nghiên cứu, hiếm có địa phương nào hội tụ đồng thời nhiều giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ, tâm linh và sinh thái như Thượng Đức. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, những nguồn tài nguyên đặc sắc ấy vẫn chưa được kết nối thành một hệ sinh thái du lịch hoàn chỉnh.
Đề án bảo tồn và phát triển du lịch bền vững
Trước thực tế đó, địa phương đang khẩn trương hoàn thiện Đề án bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, di tích lịch sử gắn với phát triển du lịch bền vững xã Thượng Đức giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045. Đề án hướng tới bảo tồn di sản song song với khai thác hợp lý để tạo sinh kế cho người dân và nâng cao vị thế địa phương.
Nhiều chuyên gia đề xuất phát triển Thượng Đức theo mô hình "điểm đến có điểm chạm". Theo đó, chỉ trong một hành trình ngắn, du khách có thể trải nghiệm nhiều tầng giá trị: từ lịch sử cách mạng, văn hóa bản địa, khảo cổ học đến thiên nhiên, nông nghiệp và đời sống cộng đồng.
Kỳ vọng từ lợi thế vị trí địa lý
Ông Phan Trung Phi, Chủ tịch UBND xã Thượng Đức, cho rằng Thượng Đức có đầy đủ điều kiện phát triển du lịch dựa trên nền tảng di sản và cảnh quan tự nhiên. Tuy nhiên, nếu các giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên chỉ dừng lại ở dạng tiềm năng riêng lẻ thì khó tạo sức hút và hiệu quả kinh tế. Khi được tổ chức bài bản, kết nối thành sản phẩm đặc trưng, những giá trị đó sẽ trở thành nguồn lực phát triển, tạo nên bản sắc riêng và lợi thế cạnh tranh cho địa phương.
Vị trí địa lý của Thượng Đức là một lợi thế đặc biệt. Nằm trên trục kết nối giữa Đà Nẵng, Hội An, Mỹ Sơn và khu vực miền núi phía tây, địa phương có khả năng trở thành điểm trung chuyển và trải nghiệm quan trọng trong chuỗi du lịch di sản - sinh thái - cộng đồng của khu vực miền Trung.
"Chúng tôi kỳ vọng Thượng Đức sẽ không chỉ là nơi để du khách ghé thăm một điểm di tích rồi rời đi, mà là điểm đến để trải nghiệm trọn vẹn câu chuyện lịch sử, văn hóa và đời sống bản địa. Mỗi di sản, mỗi làng quê, mỗi sản phẩm nông nghiệp hay mỗi nét văn hóa truyền thống đều có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị du lịch nếu được đầu tư và khai thác đúng hướng", ông Phi nhấn mạnh.
