Ninh Bình đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa và di sản
Tỉnh Ninh Bình đã xác định rõ rằng chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa và di sản là một hướng đi tất yếu, không thể thiếu trong thời đại công nghệ hiện nay. Việc số hóa không chỉ đơn thuần phục vụ cho công tác khai thác, quản lý và bảo tồn các điểm di tích lịch sử, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc lan tỏa các giá trị di sản văn hóa đến với thế hệ trẻ một cách rộng rãi và hiệu quả hơn.
Giải pháp tối ưu hóa từ số hóa di sản
Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, đặc biệt là số hóa di sản, được ngành văn hóa Ninh Bình xem là giải pháp tối ưu để nâng cao khả năng lưu trữ, quản lý, bảo tồn, khai thác, quảng bá và nâng tầm giá trị di sản theo hướng bền vững. Dựa trên nền tảng di sản phong phú, tỉnh đã triển khai nhiều biện pháp cụ thể như xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý di tích, số hóa tư liệu, hình ảnh và hiện vật để phục vụ quảng bá. Đồng thời, các cổng thông tin và nền tảng du lịch trực tuyến được phát triển, cùng với việc đẩy mạnh truyền thông số trên mạng xã hội và hệ sinh thái truyền thông số quốc gia.
Tác động tích cực đến du lịch và đời sống người dân
Công nghệ số hiện nay đang đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ du khách tìm kiếm thông tin thiết thực và hiệu quả cho các chuyến đi. Chị Đào Thu Hằng, một du khách từ Hà Nội, chia sẻ sau khi xem các video quảng bá về các điểm du lịch của Ninh Bình trên các nền tảng số, chị rất ấn tượng với cảnh đẹp thiên nhiên hoang sơ và hùng vĩ của Tràng An, mùa lúa chín ở Tam Cốc, hay mùa bướm rừng Cúc Phương. Điều này đã thôi thúc chị và bạn bè tìm về Ninh Bình để trải nghiệm thực tế.
Thực tế cho thấy, việc ứng dụng khoa học và công nghệ gắn liền với chuyển đổi số không chỉ thay đổi phương thức quản lý và quảng bá, mà còn tác động trực tiếp đến đời sống và sinh kế của người dân địa phương. Anh Lê Văn Hồng, làm việc tại khu du lịch Thung Nham, cho biết trước đây, gia đình anh chủ yếu dựa vào khách quen và các đoàn nhỏ, dẫn đến lượng khách không ổn định. Tuy nhiên, từ khi được hướng dẫn quảng bá trên các nền tảng số và ứng dụng đặt phòng, homestay của gia đình đã được nhiều du khách biết đến hơn, giúp công việc kinh doanh thuận lợi và thu nhập cải thiện rõ rệt.
Chuyển đổi số tại Bảo tàng Ninh Bình
Thực hiện Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030, Sở Văn hóa và Thể thao Ninh Bình đã triển khai xây dựng hệ thống quản lý thông tin và tạo lập cơ sở dữ liệu cho các hiện vật tiêu biểu tại Bảo tàng tỉnh. Với đặc thù của lĩnh vực bảo tàng, công tác chuyển đổi số đóng vai trò then chốt trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của các hiện vật và di sản.
Bảo tàng Ninh Bình hiện đang bảo quản hơn 92 nghìn tài liệu hiện vật. Trước đây, việc quản lý và theo dõi hiện vật thường sử dụng hình thức viết tay, gây tốn nhiều thời gian và công sức, đồng thời lượng thông tin hiện vật không nhiều và khai thác khó khăn. Việc áp dụng công nghệ thông tin đã giúp quản lý hiện vật trở nên khoa học, nhanh chóng và chính xác hơn. Chỉ cần đưa ra một tiêu chí như tên gọi hiện vật, số kiểm kê, chất liệu, niên đại, hoặc nguồn gốc, cán bộ Phòng Kiểm kê - Bảo quản có thể truy tìm hiện vật với đầy đủ thông tin.
Ông Đỗ Văn Hiến, Giám đốc Bảo tàng tỉnh, nhấn mạnh rằng việc đưa không gian trưng bày lên nền tảng trực tuyến không chỉ là "số hóa" hình ảnh, mà còn là tái định nghĩa trải nghiệm di sản, mang lại hiệu quả cao. Công chúng có thể tham quan từ bất cứ đâu và bất cứ khi nào, loại bỏ rào cản về khoảng cách địa lý và chi phí đi lại. Nền tảng trực tuyến cho phép tích hợp đa phương tiện như video, âm thanh, văn bản chi tiết và mô hình 3D, mà không làm "rối" không gian trưng bày thực tế.
Thách thức và hướng phát triển trong tương lai
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số trong văn hóa và di sản tại Ninh Bình hiện vẫn chủ yếu ở cấp độ ứng dụng công nghệ hỗ trợ, chưa hình thành được mô hình quản trị di sản số toàn diện. Hoạt động số hóa phần lớn mang tính dự án đơn lẻ, chưa tạo lập được hệ sinh thái di sản số tích hợp để phục vụ quản lý, nghiên cứu và khai thác kinh tế sáng tạo.
Những hạn chế và thách thức này cho thấy chuyển đổi số di sản văn hóa ở Ninh Bình thực chất là một quá trình chuyển đổi mô hình quản trị văn hóa, đòi hỏi sự đổi mới tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế và xây dựng năng lực quản trị số. Chỉ khi đó, việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động bảo tồn và quảng bá di sản văn hóa mới có thể phát huy hiệu quả tối đa, giúp các giá trị di sản trở nên sống động và gần gũi hơn với thế hệ số.
