Tháp Bằng An: Kiệt tác kiến trúc Chăm độc nhất vô nhị
Từ lâu, tháp Bằng An đã được giới nghiên cứu đánh giá là một trường hợp đặc biệt trong hệ thống tháp Chăm còn lại ở miền Trung. Đến năm 1989, công trình chính thức được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Ngay từ đầu thế kỷ 20, nhà nghiên cứu người Pháp Henri Parmentier đã nhận xét đây là công trình "có dáng vẻ kỳ lạ" trong lịch sử kiến trúc Champa bởi cấu trúc bát giác "độc nhất vô nhị".
Theo nhiều tài liệu, ngôi tháp được xây dựng vào khoảng thế kỷ 11, tháp cao khoảng 21,5 mét, mỗi cạnh dài 4 mét. Tổng thể mang hình tượng linga - sinh thực khí mang tính biểu trưng thiêng liêng trong tín ngưỡng Ấn Độ giáo, gắn với việc thờ thần Shiva. Trải qua hơn một thiên niên kỷ, dù bị bào mòn một số chi tiết, công trình vẫn giữ được giá trị kiến trúc và thẩm mỹ đặc sắc.
Thực trạng và nhu cầu bảo tồn
Theo ông Đặng Công Nhiên, Chủ tịch UBND phường An Thắng, di tích là một trong những dấu tích quan trọng phản ánh sự phát triển của văn hóa Chăm trên địa bàn, đồng thời có ý nghĩa lớn trong việc nghiên cứu lịch sử, kiến trúc và văn hóa khu vực. Tuy nhiên, hiện nay khu vực xung quanh di tích chưa được đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, cảnh quan; không gian tiếp cận di tích còn hạn chế, thiếu các khu chức năng phục vụ du khách. Điều này phần nào ảnh hưởng đến công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích cũng như khả năng khai thác phục vụ phát triển du lịch văn hóa.
Dự án tu bổ và phục hồi tháp Bằng An
Tháng 3 năm 2025, UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) phê duyệt dự án bảo tồn, tu bổ và phục hồi tháp Bằng An với tổng vốn gần 8,4 tỉ đồng từ ngân sách. Dự án do Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam làm chủ đầu tư, ban đầu thực hiện trong giai đoạn 2023 - 2025. Vào tháng 3 năm 2026 vừa qua, Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng quyết định điều chỉnh và kéo dài tiến độ đến năm 2026.
Liên quan đến dự án tu bổ tháp, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch đang phối hợp Viện Bảo tồn di tích và UBND phường An Thắng hoàn thiện hồ sơ thiết kế xây dựng, trình Sở Xây dựng thẩm định, làm cơ sở triển khai thi công; phấn đấu hoàn thành, bàn giao công trình trong năm 2027.
Đề xuất thành lập Công viên tháp Bằng An
Chủ tịch UBND phường An Thắng Đặng Công Nhiên cho rằng việc đầu tư xây dựng Công viên tháp Bằng An với quy hoạch không gian cảnh quan xanh, trung tâm thông tin giới thiệu di tích, khu trưng bày nhỏ về văn hóa Chăm cùng các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ phụ trợ là hết sức cần thiết.
"Phường An Thắng đề xuất UBND thành phố Đà Nẵng đầu tư Công viên tháp Bằng An với quy mô khoảng 4 ha, bao gồm các hạng mục: quy hoạch khuôn viên cảnh quan xanh, đường dạo, bãi đỗ xe, nhà chờ du khách; trung tâm thông tin - giới thiệu di tích, khu trưng bày nhỏ về văn hóa Chăm; hệ thống chiếu sáng, điện nước, cây xanh, vệ sinh công cộng; khu dịch vụ nhỏ… với tổng mức đầu tư khoảng 40 tỉ đồng", ông Nhiên kiến nghị.
Phản hồi từ các cơ quan chức năng
Đối với đề xuất đầu tư xây dựng Công viên tháp Bằng An, bà Nguyễn Thị Hội An, Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, cho biết đơn vị cơ bản thống nhất và ủng hộ chủ trương này. Tuy nhiên, do tháp là di tích cấp quốc gia nên việc triển khai các hạng mục liên quan phải có ý kiến chấp thuận của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch.
Sau khi trực tiếp kiểm tra thực tế tại khu vực tháp Bằng An và nghe các đơn vị liên quan báo cáo hôm 9 tháng 4, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Phan Thái Bình thống nhất với đề xuất của phường An Thắng về việc thành lập Công viên tháp Bằng An. Ông Bình yêu cầu các sở, ngành, địa phương liên quan khẩn trương phối hợp hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo quy định; đồng thời đề xuất đầu tư với quy mô phù hợp, hiệu quả.
