NSƯT Lê Mai là một trong những nghệ sĩ gạo cội của miền Bắc, nổi tiếng không chỉ bởi tài năng mà còn bởi gia tộc nghệ thuật lẫy lừng. Bà có ba cô con gái đều là những mỹ nhân và nghệ sĩ tài danh: Lê Vân, Lê Khanh và Lê Vi. Điều đặc biệt, cả ba đều lấy họ mẹ làm nghệ danh, tạo nên một dấu ấn khó quên trong lòng khán giả.
Xuất thân trong gia tộc nghệ thuật
NSƯT Lê Mai sinh năm 1938 tại Hải Phòng, trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật lâu đời. Cha bà là nhà thơ, kịch tác gia Lê Đại Thanh, từng hoạt động trong Đội kịch Trung ương cùng các nghệ sĩ nổi tiếng như Thế Lữ, Song Kim. Ông cũng là giáo viên dạy nhiều học trò xuất sắc như nhà văn Nguyên Hồng, Nam Cao. Mẹ bà là Đinh Ngọc Anh, con gái một gia đình giàu có, được giáo dục chu đáo và cũng theo nghệ thuật, từng là diễn viên kịch trong đoàn Gió Biển của chồng.
Hai người em trai của bà cũng là những nghệ sĩ có tiếng: họa sĩ Lê Đại Chúc và đạo diễn, NSND Lê Chức. Nhờ sống trong môi trường nghệ thuật từ nhỏ, được gặp gỡ các nhà thơ, nhà văn, nghệ sĩ danh tiếng, Lê Mai đã sớm thấm nhuần đam mê nghệ thuật.
Tuổi thơ gắn liền với Hải Phòng và Hà Nội
Thời thơ ấu của Lê Mai gắn với Hải Phòng - vùng đất cửa biển giàu truyền thống văn hóa, nơi cha bà sinh sống và hoạt động nghệ thuật. Đây cũng là cái nôi của nhiều tài năng như nhạc sĩ Văn Cao, nhà văn Nguyên Hồng, nhạc sĩ Đoàn Chuẩn. Sau đó, bà theo cha lên Hà Nội làm việc tại Đoàn kịch Trung ương, do nhà văn Học Phi làm Trưởng đoàn. Tại đây, bà cống hiến hết mình cho sân khấu và phát triển tài năng qua các vở diễn như Những người ở lại, Lam Sơn tụ nghĩa.
Không chỉ thành công trên sân khấu kịch, NSƯT Lê Mai còn ghi dấu ấn trên màn ảnh. Bà tham gia nhiều phim điện ảnh như Hoa đắng, Hoàng hôn dang dở, Chập cheng và các phim truyền hình như Vui buồn sau lũy tre, Tình yêu không hẹn trước, Bà nội không ăn pizza. Nhờ đó, bà trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ khán giả.
Hôn nhân và gia đình
Trong thời gian làm việc tại Đoàn kịch Trung ương, bà quen và kết hôn với NSND Trần Tiến. Tuy nhiên, cuộc hôn nhân không trọn vẹn, hai người sau đó ly hôn. Bà một mình nuôi ba cô con gái, tất cả đều thành danh trong lĩnh vực nghệ thuật: Lê Vân - minh tinh điện ảnh thập niên 70, Lê Khanh - NSND trẻ nhất của sân khấu kịch, và Lê Vi. Cả ba đều mang họ mẹ làm nghệ danh, một điều hiếm thấy.
Những hy sinh thầm lặng
Ít ai biết rằng, đằng sau thành công rực rỡ của các con là những hy sinh lớn lao của NSƯT Lê Mai. Trong giai đoạn khó khăn, lương nghệ sĩ thấp, chồng không có thu nhập ổn định, bà phải làm việc quần quật để nuôi gia đình. Bà từng chỉ còn 34kg vì lao lực, phải mặc áo độn để đóng vai phụ trên sân khấu. Khi đi ngoài đường, mọi người nhìn bà vì bộ áo độn kỳ lạ, không phải vì nhận ra bà là nghệ sĩ. Đó là một tình huống bi hài khiến bà nhớ mãi.
Sau đó, bà quyết định lùi về hậu trường, làm đủ mọi nghề để nuôi con. NSND Lê Khanh từng xúc động chia sẻ: "Mẹ tôi đã chôn vùi ước mơ làm nghệ sĩ để thực hiện ước mơ cho chúng tôi". Những vất vả ấy đã được đền đáp khi ba cô con gái đều thành đạt.
Hiện tại an yên bên con cháu
Ở tuổi U90, sức khỏe NSƯT Lê Mai yếu dần, đôi lúc quên con gái, nhưng bà vẫn minh mẫn khi được khán giả nhận ra. Hiện bà sống cùng NSND Lê Khanh, được con chăm sóc tận tình. NSND Lê Khanh tự hào kể rằng đã tổ chức chuyến du lịch dài ngày cho mẹ cùng ba chị em, khiến bà vô cùng hạnh phúc. Gia đình bà là một tấm gương sáng về tình mẫu tử và sự hy sinh vì nghệ thuật.
