Ngày 23.4, bà Vũ Thị Thu, Phó giám đốc Bảo tàng tỉnh Ninh Bình (Sở Văn hóa - Thể thao Ninh Bình), cho biết đơn vị đang bảo quản 3 cọc gỗ phát hiện dưới lòng sông Vân để tổ chức nghiên cứu, xác minh niên đại, vai trò của hiện vật.
Đặc điểm của các cọc gỗ
Theo bà Thu, từ đặc điểm kỹ thuật và hiện trường phát hiện cọc gỗ cho thấy các cọc gỗ là công trình nhân tạo có tổ chức, nhiều khả năng liên quan đến hoạt động quân sự, thủy lợi hoặc giao thông từ thời Trần (thế kỷ XIII).
Trước đó, trong quá trình thi công dự án cải tạo sông Vân, tại vị trí cách cầu Chà Là khoảng 30 m về phía bắc, các công nhân phát hiện 3 cọc gỗ cắm thẳng đứng dưới lòng sông. Trong đó, phần đầu nhọn hướng xuống, phần thân lộ cao khỏi mặt bùn.
Kích thước các cọc gỗ dài từ 3,76 - 4,08 m; chu vi thân cọc từ 1,16 - 1,46 m. Các cọc được gia công, đóng thẳng đứng thành 2 hàng, tuân theo một sơ đồ hình học có chủ ý (không phải vật thể trôi dạt tự nhiên). Phần đầu cắm xuống đất của các cọc đã có dấu hiệu mục.
So sánh với các phát hiện trước đó
Sau khi phát hiện, Bảo tàng tỉnh Ninh Bình đã tổ chức cán bộ chuyên môn kiểm tra hiện trường, hiện vật và đánh giá bước đầu các cọc có đặc điểm tương đồng với hệ thống cọc gỗ từng phát hiện tại khu vực chợ Sa (Bắc Ninh), vốn liên quan đến không gian chiến trường Lục Đầu Giang trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông.
Các đặc điểm giống nhau là cùng kỹ thuật chế tác, cùng hình dáng cọc cong ở dạng tự nhiên, cùng được đóng ở khu vực cửa sông. Điều này gợi mở thêm hướng tìm hiểu, nghiên cứu về chức năng và niên đại của di tích. Việc phát hiện các cọc gỗ là một tư liệu khảo cổ quan trọng, có giá trị trong việc nghiên cứu cấu trúc không gian của vùng đất Hoa Lư xưa.
Vị trí sông Vân và ý nghĩa lịch sử
Sông Vân (còn gọi là sông Vân Sàng) là một tuyến đường thủy quan trọng trong hệ thống giao thông thủy lưu vực sông Đáy, giữ vai trò kết nối giữa sông Vạc và sông Đáy. Sông Vân hiện nay có chiều dài 7 km, chảy qua địa bàn các phường Hoa Lư và Nam Hoa Lư (Ninh Bình). Đây không phải con sông lớn, nhưng chảy qua khu vực đô thị trung tâm của tỉnh Ninh Bình (TP.Ninh Bình cũ), nhiều đoạn sông nhỏ hẹp.
Theo nhiều nguồn sử liệu, thời vua Đinh Tiên Hoàng đã thiết lập hệ thống phòng thủ bao gồm: tiền đồn tại núi Non Nước, điện Vân Sàng bên sông Vân và đồn thủy quân tại làng Thiện Trạo bên sông Vạc. Vị trí phát hiện 3 cọc gỗ - đoạn sát cầu Chà Là - nằm trong phạm vi không gian hệ thống phòng thủ thời vua Đinh Tiên Hoàng.
