Quốc hội thảo luận cơ chế đặc thù phát triển văn hóa, đề xuất chiến lược đầu tư mạnh mẽ
Sáng ngày 20 tháng 4, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại tổ về nhiều nghị quyết quan trọng, trong đó nổi bật là nghị quyết về cơ chế đặc thù nhằm phát triển văn hóa. Cuộc thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến đóng góp từ các đại biểu, tập trung vào việc thúc đẩy công nghiệp văn hóa như một ngành kinh tế then chốt.
Đề xuất đầu tư hạ tầng và chính sách thuế ưu đãi
Tại tổ thảo luận của Thành phố Hồ Chí Minh, đại biểu Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, đã bày tỏ sự tiếc nuối khi nhà nước mới chỉ đặt vấn đề về công nghiệp văn hóa vào thời điểm hiện tại. Ông nhận định rằng dự thảo nghị quyết còn khá dàn trải và thiếu những điểm nhấn cụ thể.
Ông Thân đề xuất một chiến lược toàn diện để thu hút đầu tư từ cả khu vực nhà nước và tư nhân, đặc biệt chú trọng vào việc phát triển hạ tầng văn hóa. "Gần đây, chúng ta đang tập trung xây dựng hạ tầng như công viên, nhà hát, và sân vận động. Nhiều người cho rằng đất nước còn nghèo, chưa nên đầu tư vào những công trình này. Tuy nhiên, tôi phản đối mạnh mẽ tư tưởng nhu nhược đó", đại biểu Thân phát biểu. Ông nhấn mạnh rằng việc đầu tư vào các công trình hiện đại là yếu tố then chốt để thu hút khách du lịch giàu có đến Việt Nam.
Bên cạnh đó, ông Thân cho rằng đây là thời điểm chín muồi để các doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư vào các dự án sân vận động và nhà hát thông qua các hình thức như BOT và BT. Ông dẫn chứng từ thực tế khi xây dựng Nhà hát Hồ Gươm, ban đầu gặp nhiều phản đối nhưng hiện nay đã trở nên quá nhỏ so với nhu cầu. Trong tương lai gần, Hà Nội dự kiến sẽ xây thêm hai nhà hát quy mô lớn, không chỉ phục vụ người dân mà còn góp phần quảng bá công nghiệp văn hóa của đất nước.
Đại biểu này cũng đề nghị phát triển các ứng dụng văn hóa, chẳng hạn như ứng dụng về nhạc cổ điển và ứng dụng du lịch dành cho khách quốc tế. Đặc biệt, ông nhấn mạnh sự cần thiết của các chính sách thuế hỗ trợ và ưu đãi để khuyến khích phát triển công nghiệp văn hóa. "Việc giảm thuế sẽ thu hút mạnh mẽ các doanh nghiệp đầu tư. Thay vì phải bỏ ra 100 đồng, nhà nước có thể chia sẻ với doanh nghiệp vài đồng. Đây là một giải pháp rất hiệu quả, bởi nếu chỉ dựa vào lợi nhuận thì sẽ rất khó khăn", ông Thân nêu rõ.
Cảnh báo về quỹ đầu tư mạo hiểm và yêu cầu minh bạch
Đại biểu Trương Minh Huy Vũ (đoàn TP.HCM) chia sẻ rằng cộng đồng tham gia vào công nghiệp văn hóa tại Thành phố Hồ Chí Minh rất lớn mạnh. Ông nhận định: "Văn hóa ở TP.HCM không phải là ngành chỉ tiêu tốn tiền, mà là ngành có khả năng tạo ra nguồn thu nhập khổng lồ thông qua khái niệm công nghiệp văn hóa. Chúng ta cần bổ sung khái niệm về nhà đầu tư chiến lược cho lĩnh vực này, bao gồm cả giải trí sáng tạo".
Ông Vũ đánh giá cao việc đề xuất thành lập quỹ văn hóa hoạt động như một quỹ đầu tư mạo hiểm, coi đây là một hướng tiếp cận tiến bộ. Tuy nhiên, ông đề nghị cần lồng ghép yếu tố quốc tế để có thể thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài một cách hiệu quả.
Đồng tình với chủ trương thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực văn hóa, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) cho rằng đây là một bước đi cần thiết trong bối cảnh chuyển đổi từ tư duy "bảo tồn - hỗ trợ" sang phát triển công nghiệp văn hóa, nơi sáng tạo cần được đặt trong môi trường có khả năng chấp nhận rủi ro.
Bà Nga chỉ ra rằng thực tiễn cho thấy nhiều sản phẩm văn hóa, từ điện ảnh, âm nhạc đến nội dung số, đều mang tính thử nghiệm cao. Nếu chỉ dựa vào cơ chế cấp phát hoặc đầu tư an toàn, những ý tưởng đột phá sẽ khó có cơ hội hình thành. Do đó, việc thiết kế một quỹ có khả năng "chấp nhận rủi ro có kiểm soát" là hoàn toàn đúng hướng.
Tuy nhiên, nữ đại biểu này cũng đưa ra những cảnh báo chính sách quan trọng khi giao Chính phủ quy định chi tiết. Bà nhấn mạnh sự cần thiết phải làm rõ khái niệm "mạo hiểm" trong lĩnh vực văn hóa. Nếu không có các tiêu chí cụ thể, rất dễ dẫn đến tình trạng quỹ hoặc là quá thận trọng, chỉ lựa chọn các dự án an toàn, hoặc ngược lại, mạo hiểm một cách cảm tính mà thiếu cơ sở đánh giá khoa học.
Đặc biệt, bà Nga cảnh báo cần tránh biến quỹ này thành một hình thức cấp phát ngân sách trá hình. Quỹ cần được vận hành khác biệt so với các quỹ hỗ trợ truyền thống, với cơ chế lựa chọn dự án cạnh tranh, minh bạch, trách nhiệm giải trình rõ ràng, và đặc biệt là kỷ luật đầu tư chặt chẽ, tránh tình trạng dàn trải hoặc bình quân.
"Nếu được thiết kế đúng đắn, quỹ này không chỉ là một công cụ tài chính, mà còn có thể trở thành 'bệ đỡ' cho những ý tưởng văn hóa đột phá, góp phần nâng tầm sức mạnh mềm của quốc gia", bà Nga kết luận.
