Từ những miếng thịt bò Wagyu bằng giấy tinh xảo đến các loại “tiền cúng thú cưng” mô phỏng nhiều đồng tiền quốc tế như đô la Mỹ, bảng Anh và euro, một xu hướng tưởng niệm thú cưng mới đang nhanh chóng lan rộng tại Trung Quốc. Sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp thú cưng, kết hợp với xu hướng nhân hóa vật nuôi và nhu cầu duy trì kết nối cảm xúc sau khi chia ly, đã tạo nên thị trường dịch vụ tang lễ thú cưng ngày càng cầu kỳ và xa hoa. Điều này phản chiếu rõ nét các nghi thức dành cho con người, biến tang lễ cho chó mèo thành một phần quan trọng trong văn hóa tiêu dùng hiện đại.
Tang lễ thú cưng ngày càng giống con người
Tại Trung Quốc, việc tổ chức tang lễ và đốt vàng mã vốn là phong tục lâu đời, mang ý nghĩa tưởng nhớ người đã khuất và gửi gắm mong muốn họ được an lành ở thế giới bên kia. Ngày nay, cùng với sự thay đổi trong cách con người nhìn nhận thú cưng, coi chúng không chỉ là vật nuôi mà còn là thành viên gia đình, nhiều nghi thức truyền thống này đang được áp dụng cho động vật đồng hành. Các dịch vụ tang lễ thú cưng hiện nay được tổ chức bài bản, với đầy đủ nghi thức tưởng niệm trang trọng.
Không gian tiễn biệt thường có lẵng hoa, chăn phủ chia tay, tường tưởng niệm, cùng những hộp lưu giữ dấu chân nhằm lưu lại kỷ niệm cuối cùng với thú cưng đã mất. Đối với nhiều chủ nuôi, đây không chỉ là một nghi thức mang tính biểu tượng mà còn là cách giúp họ vượt qua nỗi đau mất mát. Những buổi lễ này được xem như lời tạm biệt cuối cùng dành cho người bạn đồng hành bốn chân, thể hiện sự gắn bó sâu sắc giữa con người và thú cưng.
Thị trường vàng mã thú cưng nở rộ với sản phẩm đa dạng
Trong bối cảnh đó, một thị trường ngách mới đã hình thành, đó là vật phẩm cúng tế dành riêng cho thú cưng. Nhiều cửa hàng trực tuyến cung cấp đa dạng sản phẩm vàng mã được thiết kế đặc biệt cho tang lễ động vật. Một số nhà cung cấp tung ra các gói “tang lễ thú cưng cao cấp” với mức giá 239,8 nhân dân tệ (khoảng 912 nghìn đồng), có thể bao gồm tới 139 vật phẩm bằng giấy.
Danh mục sản phẩm bao gồm từ đồ dùng sinh hoạt như dầu gội, máy giặt, máy điều hòa cho đến vàng bạc thỏi, người hầu hoặc thú cưng tượng trưng. Không ít khách hàng để lại đánh giá đầy cảm xúc sau khi mua sản phẩm. Một người viết: “Một năm đã trôi qua và tôi vẫn nhớ bé cưng của mình rất nhiều. Tôi hy vọng bé sẽ nhận được những món quà này và thích chúng. Mong rằng chúng tôi có thể gặp lại nhau”.
Ngoài việc bán sản phẩm, một số cửa hàng còn cung cấp dịch vụ đốt hộ với mức phí dao động từ 19,9 đến 28,8 nhân dân tệ (76 - 110 nghìn đồng). Nhân viên chăm sóc khách hàng của một cửa hàng cho biết, toàn bộ vật phẩm tưởng niệm đều được làm bằng giấy và thường được đốt vào ngày giỗ hoặc bất cứ thời điểm nào chủ nhân muốn tưởng nhớ thú cưng.
Những món vàng mã xa xỉ và thiết kế tinh xảo
Trên các nền tảng video ngắn, nhiều nhà sản xuất quảng bá các sản phẩm tưởng niệm thú cưng với thiết kế ngày càng tinh xảo và chân thực. Các món đồ cúng bằng giấy không chỉ dừng lại ở tiền vàng truyền thống mà còn mô phỏng thực phẩm cao cấp như cá hồi Na Uy, cá ngừ, bít tết, thịt bò Wagyu hay thịt gà khô. Tất cả đều được chế tác hoàn toàn bằng giấy để phục vụ nghi lễ đốt cúng.
Trong một video quảng bá, người bán giới thiệu: “Đây là tiền cúng hình thú cưng của chúng tôi, cá hồi Na Uy và bít tết bò ăn ngũ cốc. Tất cả đều là đồ mã. Chúng tôi cũng sản xuất tiền cúng thú cưng theo đô la Mỹ, bảng Anh và euro”. Sự đa dạng này cho thấy mức độ thương mại hóa ngày càng cao của ngành dịch vụ tưởng niệm thú cưng, khi các sản phẩm không chỉ mang ý nghĩa tinh thần mà còn hướng tới trải nghiệm tiêu dùng mới lạ.
Phân tích từ chuyên gia văn hóa
Ông Wang Xianyou, Chủ tịch Hội Văn hóa dân gian tỉnh An Huy, nhận định việc đốt giấy cúng cho thú cưng không thể coi là một phong tục dân gian mới hình thành. Hiện tượng này là kết quả của sự kết hợp giữa nhu cầu biểu đạt cảm xúc cá nhân và hoạt động quảng bá thương mại. “Một mặt, trong xã hội nhịp sống nhanh ngày nay, một số người sử dụng các nghi lễ mô phỏng tang lễ con người để giảm bớt nỗi đau sau khi mất thú cưng. Mặt khác, sự quảng bá thương mại đã khuếch đại hành vi này, đưa nó ra công chúng và khiến nó dần được chấp nhận rộng rãi hơn”, ông giải thích.
Nhận định này phản ánh rõ sự giao thoa giữa văn hóa truyền thống và nền kinh tế tiêu dùng hiện đại, nơi cảm xúc cá nhân trở thành động lực thúc đẩy các ngành dịch vụ mới. Sự xuất hiện của các nghi lễ tiễn biệt xa hoa cũng gắn liền với tốc độ phát triển nhanh chóng của thị trường thú cưng Trung Quốc.
Công nghiệp thú cưng tăng trưởng mạnh và tranh cãi xã hội
Theo Sách trắng về ngành công nghiệp thú cưng Trung Quốc năm 2026, quy mô thị trường thú cưng đô thị đạt 312,6 tỷ nhân dân tệ (tương đương 46 tỷ USD) trong năm vừa qua. Dự báo đến năm 2028, con số này có thể tăng lên 405 tỷ nhân dân tệ. Không chỉ chi tiêu cho thực phẩm và phụ kiện tăng mạnh, lĩnh vực chăm sóc y tế thú cưng cũng ghi nhận tần suất điều trị ngày càng cao.
Trong bối cảnh đó, các dịch vụ hậu sự cho thú cưng trở thành một phần mở rộng tự nhiên của chuỗi tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu tình cảm ngày càng lớn của người nuôi. Tuy nhiên, tục lệ đốt giấy cúng cho thú cưng đã gây ra nhiều tranh cãi, với một số người dùng mạng cho rằng đây chủ yếu là một chiêu trò tiếp thị được thúc đẩy bởi lợi ích thương mại.
Trên mạng xã hội, không ít cư dân mạng bày tỏ quan điểm trái chiều. Một người bình luận: “Tiền dành cho linh hồn thú cưng? Chẳng phải chỉ là trò vô nghĩa sao?”. Người khác đặt câu hỏi: “Ngay cả chó sống cũng không dùng tiền, vậy đốt tiền để làm gì?”. Một ý kiến khác cho rằng thay vì chi tiền cho nghi lễ này, mọi người nên quan tâm và hiếu thảo với cha mẹ nhiều hơn.
Bên cạnh đó, cũng có những phản hồi mang tính hài hước. Một cư dân mạng đùa rằng: “Nhìn mệnh giá tiền cúng thì có vẻ ngay cả thú cưng cũng phải đối mặt với lạm phát ở thế giới bên kia”. Dù phát triển nhanh, xu hướng đốt giấy cúng cho thú cưng vẫn tiếp tục là chủ đề gây tranh luận sôi nổi, phản ánh sự phức tạp giữa truyền thống, cảm xúc và thương mại trong xã hội hiện đại.
