Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam vừa tái bản cuốn sách Lục xì - Đêm sông Hương - Xóm Rá - Những phóng sự về nghề mại dâm ở Hà Nội - Huế - Sài Gòn nửa đầu thế kỷ XX, tập hợp những tác phẩm điều tra xã hội nổi tiếng của ba nhà văn: Vũ Trọng Phụng, Tam Lang và Ngọc Giao. Các phóng sự này lần đầu xuất bản từ những năm 1930 đến 1960, phản ánh chân thực tệ nạn mại dâm tại ba đô thị lớn của Việt Nam thời bấy giờ.
Nội dung các phóng sự
Lục xì là tác phẩm của Vũ Trọng Phụng, ghi lại hành trình thâm nhập vào một phúc đường chữa bệnh hoa liễu dành cho gái mại dâm dưới thời Pháp thuộc. Nơi đây được dân gian gọi là nhà lục xì, một địa điểm khó tiếp cận để khai thác thông tin.
Đêm sông Hương là phóng sự của nhà văn Tam Lang (Vũ Đình Chí), xuất bản lần đầu năm 1938, điều tra về nạn mại dâm ở Huế. Theo Tam Lang, nạn mại dâm ở đây vừa là một tệ nạn vừa được xem như một “mốt” thời thượng.
Xóm Rá được nhà văn Ngọc Giao hoàn thành năm 1957, dựa trên hai tháng thâm nhập vào xóm Rá ở Sài Gòn từ năm 1949. Ông mô tả nơi đây như “một cõi địa ngục, có mặt hầu hết tướng tá, bộ trưởng, ngoại giao, lẫn lộn với bầy đĩ bợm thượng trung lưu”.
Ngoài ra, NXB cũng tái bản cuốn Những đồng tiền siết máu - Tôi thầu khoán của Lê Văn Trương, một tác phẩm phiêu lưu ký sự về hành trình của tác giả qua nhiều quốc gia đầu thế kỷ XX.
Giá trị đương đại
Tiến sĩ Trần Ngọc Hiếu, giảng viên khoa Ngữ Văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, nhận định việc tái bản các tác phẩm này trong bối cảnh hiện nay gợi lên nhiều suy ngẫm mới. Theo ông, điểm nhấn của các phóng sự không phải là phê phán phụ nữ bán dâm, mà là tiếng nói bảo vệ nhân phẩm và quyền sống của họ. Ông cho rằng đây là những tác phẩm mang âm hưởng nữ quyền mạnh mẽ.
“Trong bối cảnh các cuộc thảo luận về nữ quyền đang dấy lên ở Việt Nam, bộ ba tác phẩm này cần được ra mắt trở lại. Chúng không chỉ giúp công chúng hiểu những góc khuất quá khứ mà còn có giá trị tham chiếu để thúc đẩy những can thiệp nhân bản hơn vào các vấn đề xã hội hiện tại,” TS Trần Ngọc Hiếu khẳng định.
Về tác phẩm của Lê Văn Trương, ông bình luận rằng dưới góc nhìn phê bình giới, đây là một trường hợp của văn chương nam tính. Từ những thành công và hạn chế của Lê Văn Trương, những người làm sáng tạo văn hóa có thể rút ra bài học để xây dựng hình tượng nam tính anh hùng có chiều sâu và bản sắc.
Sự tái bản của những phóng sự này không chỉ là dịp để độc giả nhìn lại quá khứ, mà còn là cơ hội để suy ngẫm về những vấn đề xã hội nhức nhối vẫn còn tồn tại đến ngày nay.
