Nguyễn Thế Tuyền tình cờ bén duyên với việc tái hiện mô hình nhà cổ Bắc Bộ khi muốn lưu giữ hình ảnh căn nhà cũ của ông bà nội sắp bị tháo dỡ. Ban đầu, anh học hỏi qua mạng và kết hợp kiến thức xây dựng từ đại học để tạo ra mô hình đầu tiên. Tuy nhiên, do thiếu kinh nghiệm, sản phẩm gặp nhiều lỗi về tỉ lệ, chi tiết hỏng hóc và màu sắc không phù hợp, phải sửa chữa nhiều lần.
Nhờ sự hướng dẫn của ông ngoại, một kiến trúc sư, Tuyền học thêm nhiều kiến thức quý về kết cấu, không gian và tỉ lệ. Mô hình đầu tiên hoàn thiện đã nhận được nhiều lời khen từ gia đình. Anh chia sẻ: “Lúc đó tôi rất vui khi tự tay tái hiện lại không gian quen thuộc với bao kỷ niệm.”
Khó khăn trong việc tái hiện nhà cổ
Theo Tuyền, thách thức lớn nhất là dựng lại ngôi nhà từ những lời kể và ký ức rời rạc của chủ nhà, vì hầu hết các ngôi nhà đã bị tháo dỡ từ lâu, thậm chí không còn hình ảnh. Anh phải tạo mô hình 3D trước để chủ nhà xem và góp ý trước khi thực hiện.
Khó khăn tiếp theo là làm cho mô hình “có hồn”, gợi nhớ kỷ niệm. Tuyền phải chọn vật liệu phù hợp, gia công tỉ mỉ từng chi tiết như giếng nước, tường gạch, sân nhà, hàng cây… đảm bảo hài hòa về tỉ lệ, thẩm mỹ và độ bền. Anh còn tự chế lò gạch mini để tạo ngói, gạch đỏ tí hon với màu sắc phù hợp, giúp mái nhà, tường gạch và sân vườn thêm sinh động.
Để mô hình thêm phần chân thực, Tuyền tỉ mỉ sơn từng chi tiết, tạo hiệu ứng “màu thời gian” bằng rêu mốc và bong tróc. Thời gian hoàn thành mỗi mô hình dao động từ một tuần đến vài tháng, tùy vào kích thước và số chi tiết theo yêu cầu.
Gây xao xuyến cho nhiều người
Sau mô hình đầu tiên, Tuyền làm thêm vài mô hình và đăng lên mạng, bất ngờ nhận được nhiều lời khen. Nhiều người nhắn tin nhờ anh làm mô hình nhà xưa để gợi nhớ kỷ niệm. Khách hàng đến từ nhiều lứa tuổi, có người muốn nhìn lại căn nhà chứa đầy ký ức gia đình, có người trẻ muốn tặng quà đặc biệt cho ông bà, cha mẹ. Qua nhiều năm, Tuyền đã hoàn thành hàng trăm mô hình với nhiều câu chuyện khác nhau.
Bà Quách Thị Hồng Lụa (64 tuổi, xã Quảng Oai, Hà Nội) cho biết căn nhà cũ xây năm 1961 đã bị tháo dỡ năm 2017. “Chỉ với vài tấm hình, cháu Tuyền đã làm mô hình diện tích gần 2,2 m2, rất giống đến từng chi tiết. Nhìn mô hình, tôi thấy lại những ký ức với gia đình và có thể kể cho cháu chắt biết ông bà ngày xưa sống thế nào.”
Ông Nguyễn Văn Thành (68 tuổi, xã Kiến Xương, Hưng Yên) chia sẻ: “Căn nhà ba gian xưa bị tháo dỡ năm 2006. Dù chỉ qua lời kể, Tuyền đã tái hiện ngôi nhà rất đẹp, chân thực từ giếng nước, chuồng trâu đến mái ngói phủ rêu, tường bong tróc. Tôi rất vui khi được nhìn thấy ngôi nhà xưa cách đây 20 năm.”
Công việc này mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình Tuyền và tạo việc làm cho 5-6 người. Riêng quý 1 năm 2026, anh thu hơn 130 triệu đồng từ bàn giao mô hình, chưa kể nhiều sản phẩm đang hoàn thiện. Tuyền chia sẻ: “Với tôi, đây không chỉ là công việc kiếm cơm mà còn là niềm đam mê, giúp mọi người lưu giữ kỷ niệm và vẻ đẹp truyền thống của ngôi nhà Bắc Bộ xưa.”
