Tiếng Mã La Vang Vọng: Học Sinh Vùng Cao Gìn Giữ Di Sản Raglai
Từ xa, những thanh âm "tìn toon" của nhạc cụ mã la ngân lên, vang vọng giữa núi rừng Đắk Lắk, như đánh thức nhịp sống văn hóa truyền thống trong từng nếp nhà và thôn bản của đồng bào dân tộc Raglai. Trong sắc phục truyền thống rực rỡ, các em học sinh là thành viên Đội mã la của trường say sưa biểu diễn, với những động tác múa mềm mại, nhịp gõ chắc tay và ánh mắt tự tin, tạo nên một không gian văn hóa vừa gần gũi vừa thiêng liêng.
Hành Trình Rèn Luyện Đầy Đam Mê
Ít ai nghĩ rằng, đằng sau những giai điệu trầm bổng ấy là cả một quá trình rèn luyện bền bỉ, nghiêm túc và đầy đam mê của học sinh vùng cao. Khai mạc Liên hoan Văn hóa Cồng chiêng và nhạc cụ truyền thống các dân tộc tỉnh Đắk Lắk năm 2025, hoạt động này không chỉ là ngoại khóa mà đã trở thành cách làm hiệu quả để gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc. Những giờ học mã la không chỉ đơn thuần là học nhạc, mà còn là hành trình để các em hiểu về cội nguồn và giá trị văn hóa độc đáo của đồng bào Raglai.
Em Pi Năng Thị Khiếm, học sinh lớp 8/1, bộc bạch: "Tham gia Đội mã la, em hiểu hơn về một trong những nhạc cụ truyền thống quý báu của dân tộc Raglai. Từ đó, em càng ý thức rõ trách nhiệm học tập, gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa độc đáo của cộng đồng." Còn em Bùi Trà Nguyên Giáp, học sinh lớp 7/1, chia sẻ rằng mã la tuy có vẻ giản dị nhưng để chơi hay lại không hề dễ, đòi hỏi sự đam mê và kiên trì rèn luyện mới tạo nên những giai điệu cuốn hút.
Sự Bền Bỉ Của Nhà Trường Và Nghệ Nhân
Đằng sau những thanh âm trầm ấm vang lên là sự bền bỉ của nhà trường và tâm huyết của các nghệ nhân địa phương. Thầy giáo Đàng Quang Vinh, Tổng Phụ trách đội, cho biết hơn 10 năm qua, nhà trường đã duy trì việc dạy và học mã la một cách bài bản: tổ chức các cuộc thi, thành lập câu lạc bộ, mời nghệ nhân trực tiếp truyền dạy. Nhờ đó, từ chỗ chỉ có khoảng 15 học sinh tham gia vào năm học 2014-2015, đến nay Đội mã la của trường đã phát triển lên hơn 50 thành viên, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa học đường và tạo sân chơi lành mạnh.
Nghệ nhân Tà Thía Panh chia sẻ, với đồng bào Raglai, mã la không đơn thuần là một nhạc cụ mà là "người bạn tâm giao" gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần. Âm thanh mã la vang lên trong các nghi lễ, lễ hội, trở thành nhịp cầu kết nối con người với thần linh và tổ tiên, đồng thời gửi gắm ước vọng về cuộc sống no ấm, đủ đầy. Tiếng mã la còn khơi dậy sức mạnh cộng đồng, hun đúc tinh thần đoàn kết và thôi thúc mỗi người vượt qua khó khăn.
Chiến Lược Bảo Tồn Và Phát Triển Bền Vững
Bí thư Đảng ủy xã Phước Hà Trần Đỗ Oanh cho biết, địa phương nhận thức sâu sắc giá trị của văn hóa truyền thống, từ đó chủ động ban hành nhiều chủ trương nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc. Các lớp truyền dạy múa, nhạc cụ dân tộc như mã la, đàn chapi, đàn bầu, kèn… được duy trì thường xuyên, tạo không gian sinh hoạt văn hóa bền bỉ trong cộng đồng.
Đặc biệt, việc đưa văn hóa Raglai vào chương trình giảng dạy trong nhà trường không chỉ là giải pháp gìn giữ di sản, mà còn là bước đi mang tính chiến lược trong xây dựng con người mới và hình thành nếp sống văn minh. Văn hóa Raglai không chỉ là di sản cần gìn giữ mà còn được xác định là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch. Trên cơ sở đó, việc bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống trở thành nền tảng để hình thành những sản phẩm du lịch đặc thù, mở ra hướng phát triển bền vững và hài hòa.
Rời Phước Hà, âm thanh mã la vẫn ngân vang trong tâm trí, trong trẻo mà sâu lắng. Đó không chỉ là giai điệu của núi rừng, mà còn là nhịp đập bền bỉ của một nền văn hóa đang được gìn giữ và tiếp nối qua từng thế hệ. Giữa dòng chảy hiện đại, những tiếng "tìn toon" vang lên như lời nhắc nhở thấm thía: Bản sắc văn hóa dân tộc chỉ thật sự sống động khi được trao truyền liên tục và được nuôi dưỡng từ chính mái trường.
