Tiếng vọng mùa xuân: Những âm thanh Tết xưa trong ký ức làng quê Việt
Gần về sáng, tiếng bánh xe lép nhép lăn trên mặt đường của những người đi chợ sớm đã đánh thức tôi dậy. Có vẻ như mùa đông đang lặng lẽ bước những bước cuối cùng qua cửa. Sắp Tết rồi, những xe hàng rau, hoa quả và đồ Tết đến chợ trước nhà tôi sớm hơn mọi khi, mong tìm được chỗ ngồi thuận lợi. Chắc hẳn ai cũng háo hức chờ đợi phiên chợ đông vui với hy vọng buôn bán đắt hàng.
Giai điệu quen thuộc từ chiếc đài bé nhỏ
“Mọc giữa dòng sông xanh, một bông hoa tím biếc. Ơi con chim chiền chiện, hót chi mà vang trời…” – ông già nhà bên dậy sớm mở tivi, có lẽ người già thường ít ngủ. Bài hát quen thuộc ấy từng khiến trái tim đứa trẻ như tôi hân hoan, và ngay cả bây giờ vẫn vậy. Tôi thấy mình như đang nằm trong gian nhà cũ kỹ của mấy chục năm trước, lắng nghe từng giọt âm thanh tuôn chảy từ chiếc đài con bé tí.
Lòng tôi rạo rực và muốn vùng dậy chạy ra sân lúc trời chưa sáng rõ, cảm giác như nghe thấy tiếng bước chân mùa xuân đang đến rất gần. Những buổi học cuối cùng trong năm trước khi nghỉ Tết đối với tôi thật dài và buồn chán. Hôm nào tôi cũng nhẩm đếm xem còn mấy ngày nữa thì được nghỉ Tết.
Hồi ấy, khoảng hơn 5 giờ sáng, Đài Tiếng nói Việt Nam sau mục Thể dục buổi sáng thường phát một bài hát. Bố tôi hay thức dậy rất sớm và mở đài nghe. Những ngày giáp Tết, các bài hát về mùa xuân được phát liên tục. Giai điệu thần kỳ của chúng khiến tôi tỉnh táo và có thêm động lực vùng dậy khỏi chăn ấm.
Những ký ức sống động về Tết đoàn viên
Tôi đã thuộc, hát theo và yêu mến những giai điệu ấy như một người trưởng thành. Thời gian dài sau đó, mỗi khi nghe thấy chúng vang lên, dù từ chiếc radio bé tí trên đầu giường, loa truyền thanh treo trên cây xoan đầu ngõ, hay sau này là tivi màn hình màu hiện đại, tôi lại thấy mình lâng lâng giữa đất trời mùa xuân.
Tôi cảm nhận khứu giác mình tràn ngập hương trầm ngây ngất trong buổi sáng đầu năm, thấy mùi thơm của gạo nếp gói trong lá dong xanh – thứ mùi chỉ có ở bánh chưng “nhà làm”. Lúc ấy, tôi cũng thấy mình đang mặc quần áo tinh tươm thơm mùi vải mới, hân hoan chạy trên sân đình rộn ràng chiêng trống và rực rỡ cờ hoa cùng chúng bạn.
Những đồng tiền mừng tuổi còn mới cứng “cạo râu” sột soạt trong túi. Tôi thấy mình trong ngôi nhà cũ một đêm đầu xuân, hạnh phúc ngồi bên cây đèn dầu sáng choang nghe người lớn kể chuyện vui. Cây đèn ấm áp làm vạn vật lung linh, chỉ được thắp vào dịp Tết, sau đó lau chùi cẩn thận và cất trong tủ kính như vật trang trí giá trị.
Tiếng máy bơm tát ao – âm thanh đặc trưng của làng quê
Tôi chẳng thể nào quên tiếng máy bơm tát ao cá để chia cho bà con nông dân mỗi dịp xuân về. Tiếng máy bơm xình xịch thâu đêm vẳng về từ những bờ ao ngoài đầu ngõ gắn bó với thế hệ chúng tôi những ngày tháng xa xưa. Nó báo hiệu những ngày Tết vui tươi hạnh phúc với nhiều niềm vui và món ăn ngon đang tới.
Dù chỉ vẳng về trong gió từ phía bờ ao, nó cũng đủ làm chúng tôi thao thức trằn trọc trong những đêm cuối tháng Chạp. Làng tôi thuần nông, quanh năm người dân gắn bó với đồng ruộng và ao chuôm. Những ao cá được chăm nom suốt cả năm, lũ cá ăn cỏ bèo nên chậm lớn, chỉ đến Tết mới được tát ao bắt cá chia cho bà con.
Ngày hợp tác bơm nước tát cá đúng là ngày hội, trẻ con và người lớn trong xóm đứng quanh bờ ao chờ nước cạn. Màu khói xanh lơ mang mùi khen khét của dầu máy cùng tiếng nổ giòn giã của chiếc máy bơm huyền thoại ấy khó phai nhạt trong trí óc tôi.
Khoảng lặng hoài niệm giữa nhịp sống hiện đại
Nhớ về những thanh âm xưa cũ, đôi khi tôi vẫn thấy lòng mình chùng xuống. Vẫn biết có gì đâu mà cứ thương mãi cái thời xa xưa ấy, nhưng dường như nó cho tôi một khoảng lặng để lòng yên ổn hơn. Giờ đây, chiếc đài con bé tí không còn, tiếng máy bơm thâu đêm tát ao bắt cá cũng vắng bóng, và thật hiếm hoi mới bắt gặp tiếng gà trưa.
Tuy nhiên, những giai điệu về mùa xuân vẫn còn mãi, tôi có thể nghe lại chúng bất cứ khi nào muốn. Nghe để thấy đời an yên và hạnh phúc, để ký ức về những âm thanh Tết xưa mãi là một phần không thể thiếu trong tâm hồn mỗi người con đất Việt.
