Tre Thanh Tam: Hồi sinh nghề truyền thống bằng sáng tạo đột phá
Sinh ra và lớn lên tại làng Thanh Tam, phường Hội An Đông, Đà Nẵng, anh Võ Tấn Tân (48 tuổi) đã trải qua những năm tháng tuổi thơ dưới mái nhà tre lợp lá dừa. Nghề làm nhà bằng tre và dừa đã có mặt ở làng này từ đầu thế kỷ 19, nhưng hơn một thập kỷ qua, số người biết và theo đuổi nghề này ngày càng thưa thớt. Anh Tân nhận ra rằng, để bảo tồn danh tiếng nghề cha ông, cần một làn gió mới: đổi mới sáng tạo nhưng vẫn giữ vững tính truyền thống và bản sắc địa phương.
Khơi nguồn cảm hứng từ ký ức đồng quê
Hình ảnh con cua đồng hay đom đóm trong ký ức bao thế hệ người Việt đã thôi thúc anh Tân tạo ra những sản phẩm mới từ cây tre thân thuộc. Anh đặt mục tiêu phát triển kinh tế từ cây tre quê hương, tạo giá trị gia tăng cho loại vật liệu này. Từ nền tảng nghề thủ công truyền thống, các bản thiết kế mô hình động vật lần lượt ra đời, mang đậm dấu ấn sáng tạo.
Trong xưởng của anh Tân, nguyên liệu chính là cây tre gai với hình dạng không đồng nhất, đảm bảo mỗi sản phẩm đều độc đáo, không trùng lặp. Anh chia sẻ: “Để làm được điều đó, đội ngũ thợ phải trẻ, năng động. Khi đó, tư duy và triển khai ý tưởng thiết kế luôn dồi dào, chứa đựng nhiều nét phá cách.”
Đầu tư vào thế hệ trẻ để chống già hóa làng nghề
Hiện nay, nhiều làng nghề truyền thống ở Đà Nẵng, đặc biệt là phường Hội An Đông, đang đối mặt với tình trạng già hóa nhân lực. Nhận thức rõ điều này, anh Tân tích cực tìm kiếm và đào tạo đội ngũ thợ trẻ, có tay nghề và đam mê thực sự với cây tre. Phương châm “không ngại khó, mọi ý tưởng dù phức tạp cũng đều giải quyết” của Taboo Bamboo đã giúp họ tìm thấy thị trường riêng, tránh lối mòn.
Mỗi ngày, tiếng máy khoan cắt, đục đẽo rộn ràng khắp làng nhỏ đầu cầu Cửa Đại. Dưới tán dừa nước, những mô hình côn trùng, tôm, cua, cá đến bọ ngựa, cú mèo với tỷ lệ gấp 1.000 lần thực tế khiến nhiều người trầm trồ thán phục.
Kỹ thuật module: Bí quyết của nghệ nhân tre
Anh Hoàng Anh Tuấn (43 tuổi), một trong năm thợ lành nghề tại xưởng, chuyên tạo bộ khung vững chắc cho các mô hình. Anh nhấn mạnh: “Kỹ thuật là nền tảng, nhưng chỉ có sáng tạo mới giúp nghề thủ công tồn tại.” Với vật liệu tre gai đa dạng về hình dáng và kích thước, anh Tuấn phân loại kỹ lưỡng từng nhóm lóng tre, mắt tre để tận dụng tối đa, không lãng phí.
Nét tài hoa của thợ tre Taboo Bamboo thể hiện qua nguyên tắc thiết kế module. Gốc tre già, nặng phù hợp cho phần thân, trong khi các chi tiết như đầu, cánh, đuôi cần đoạn tre nhẹ, có độ xốp. Phương pháp này khắc phục tình trạng sản phẩm quá nặng, dễ vận chuyển xa. Với đơn hàng liên tỉnh hoặc quốc tế, mô hình được tách rời, đóng thùng riêng kèm hướng dẫn lắp ghép.
Biểu tượng phượng hoàng: Khát vọng vươn cao
Mô hình chim phượng hoàng dài hơn 4 m, cao 2 m là minh chứng cho khát vọng bứt phá của không gian tre Taboo Bamboo. Với tư thế tung cánh bay lên và đôi chân vững chãi, hình ảnh này mang vẻ mạnh mẽ, duyên dáng. Anh Tân giải thích: “Trong thần thoại phương Đông, phượng hoàng là một trong tứ linh. Sự kết hợp hình ảnh nhiều con vật cho phép thợ thỏa sức sáng tạo, đại diện cho tính nữ và sự trường tồn.”
Những sản phẩm đồng quê bình dị, qua bàn tay điêu luyện của thợ tre làng Thanh Tam, đã trở thành tác phẩm nghệ thuật trang trí được yêu thích trong và ngoài nước. Nhờ đó, làng quê dần phát triển, đời sống người dân ngày càng ấm no, khẳng định giá trị bền vững của nghề truyền thống trong thời đại mới.
